'Dan zullen er ook wel haren in het ijs zitten'

Wekelijks peilt de Volkskrant de mediabeleving van Nederlanders in vier leeftijdscategorieën. Deze week: de senioren over reclame...

Met instemming hebben de panelleden kennisgenomen van het plan dat PvdA-kamerlid Marjet van Zuijlen deze week nog eens opperde om de publieke omroepen te laten uitzenden zonder dat hun programma's door reclame worden onderbroken. Niet dat de senioren zich zo vreselijk en voortdurend ergeren aan wat er rond Loekie de leeuw valt te zien, maar hinderlijk is het wel. Anna Buvelot (60) uit Utrecht: 'Wij zijn van een generatie die vrijwel zonder reclame opgroeide. Dat is in de loop van de jaren steeds meer geworden. Je raakt eraan gewend, maar het blijft een inbreuk op je bezigheden.'

Vrijwel alle reclame op televisie, hoe leuk ook bedoeld, wordt als hinderlijk ervaren. Dat gebeurt met name wanneer zij als ouderen door een wasmiddelenfabrikant op het niveau van een leerling uit groep zeven worden behandeld. Gelukkig is dat wél minder geworden: ook een man doet soms de was en de reclame met dat maandverband met vleugeltjes is gelukkig verdwenen. Daar zaten ze helemáál niet op te wachten.

Ze begrijpen het wel, want alles wat er wordt geproduceerd, moet ook worden verkocht. Dan was het vroeger een stuk eenvoudiger. Je had weliswaar minder geld te besteden, maar niemand hoefde zijn hoofd te breken over het soort toetje dat hij moest kopen. Buvelot: 'Als je nu iemand met een boodschappenbriefje van vroeger de deur zou uitsturen, zou die persoon volledig in verwarring raken. Van doodgewone dingen zoals brood en melk, bestaan tegenwoordig wel tien soorten. Vroeger kon je kiezen: ronde of vierkante biscuitjes; brood was bruin of wit en melk was melk. In de oorlog kwam daar dan taptemelk bij, wat mijn moeder blauwe melk noemde. Ik denk omdat er zo veel water bij werd gedaan.'

In bijna geen enkel geval wordt, zoals bij de jongere leden van het panel wel het geval is, door de senioren bij de aanvang van de reclameuitingen naar een ander televisieprogramma gezapt. Hoogstens wordt het geluid uitgezet. Arie van Winkel (60) uit Amsterdam: 'Reclame wordt altijd met een harder geluid uitgezonden.'

Eventueel wordt er tijdens het reclameblok een kleine boodschap gedaan of koffie gezet. Desalniettemin beseffen de senioren dat ook zij, bewust of onbewust, worden beïnvloed door wat zij krijgen voorgeschoteld. Zo komt er bij Lilian Wolf (55) uit Son beslist geen nieuw Ola-ijsje in het vriesvak te liggen, omdat in het reclamespotje voor dat ijstype een man in een ijsbeer verandert. Wolf: 'Ajakkes, zo'n harig beest. Dan zullen er ook wel haren in het ijs zitten, denk ik dan.'

Wel staan er bij haar in de provisiekast een paar flesjes bier van het merk Brand, omdat ze daarvan de reclame zo gezellig vindt. Het Limburgse Brand moet die ruimte overigens delen met het Brabantse Bavaria, omdat Wolf bij dat merk, dat niet ver bij haar vandaan wordt gebrouwen in Lieshout, eens een excursie door de brouwerij heeft gehad. De flesjes gaan lang mee. Wolf: 'Zelf drinken we geen bier. Wij zijn meer wijndrinkers. Het bier staat er voor als er onverwacht bezoek komt.'

Een veel grotere invloed op hun koopgedrag gunnen de senioren aan hun opvoeding of aan sentimenten. Nurdy-panty's, mits nog verkrijgbaar, omdat die worden geassocieerd met de jaren zestig en het piratenschip Veronica. Omo, omdat hun moeder dat wasmiddel gebruikte en de geur aan vroeger thuis doet denken. De keurslager, omdat die eens het grapje '3 halen, 4 betalen' op het schoolbord voor zijn slagerij had geschreven.

Van Winkel heeft altijd geleerd op duurzaamheid en kwaliteit te letten. Daar houdt hij het bij, al laat hij zich wel voorlichten door iedere reclamefolder die door zijn brievenbus wordt gegooid. De laatste tijd let hij vooral op folders die de elektronica betreffen, want de televisie is aan vervanging toe. Als het aan de adverteerders ligt, valt de keuze op een breedbeeld-tv, maar die zijn erg duur en er wordt nog maar weinig 'breed' uitgezonden.

In de gedrukte media, en dan met name die in de glossy- en de opiniesector, worden advertenties nog meer dan op televisie als steeds hinderlijker ervaren. Bij televisie kan je wat anders gaan doen, maar bij een tijdschrift moet er papier worden omgeslagen voordat de redactionele artikelen aan de orde komen. Dat is vooral vervelend, omdat de zwaar geïlllustreerde pagina's op het eerste gezicht zo op elkaar lijken. Lenie Duits (60) uit Dinteloord: 'Het zal wel nodig zijn om de boel draaiend te houden, maar net als met het kijkgeld en televisiereclame, komt het mij voor dat ze er met behulp van abonnementsgeld en advertenties er zo veel mogelijk proberen uit te slepen. Of dat nou echt nodig is... ik weet het niet. Ik weet wel dat ik me op een blad of een krant abonneer voor de artikelen, en niet voor de advertenties.'

Gijs Zandbergen

Meer over