DagboekEllie Spruit-Duis (1926-2019)

Dagboekfragment: Op kousenvoeten de sneeuw in

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

De Oude Kerk in Amsterdam, januari 1943. Beeld Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/Wiel van der Randen
De Oude Kerk in Amsterdam, januari 1943.Beeld Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/Wiel van der Randen

Amsterdam, 7 januari 1943

’s Avonds werd er om halftien gebeld. Ik deed open: Sicherheits­polizei. En ik schrok helemaal niet zo erg.

Ellie: ‘Waarmee kan ik u van dienst zijn?’

S.P.: ‘Persoonsbewijzen.’

Het waren er drie. Eén in uniform met een doodskop op zijn pet en twee Hollanders in burger. Ze vroegen of ik die Frau was en ik wilde kijken of ik me voor de vrouw kon uitgeven, maar nee hoor. Ondanks hun beesten­hersens hadden ze in de gaten dat ik pas 16 was. ‘Waar is de Frau?’ ‘Toen zei ik: in bed.’ ‘Krank?’ ‘Ja!’

Ze keken van moeder de attesten in. Toen vader. Ze keken zijn Wehrmachtspapieren in, maar het gaf niets: hij moest mee. Ik zei dat ik wel meeging in plaats van vader, maar dat mocht niet.

Vader zei: ‘Ellie, wees niet zo brutaal’, maar ik kon ze wel aanvliegen. Die rotzakken. Vader was doodzenuwachtig en ik begon zijn winterkleren op te snorren en zijn brood klaar te maken. Juist was ik brood aan het snijden, toen vader neerviel. Ze zeiden: ‘Aanstellerij, de joden hebben altijd zoiets.’

Moeder was aan het huilen. Ik vroeg of ik de dokter mocht waarschuwen, maar dat mocht niet. Toen ben ik toch naar Tuinman ­gegaan en die zijn toen de dokter gaan waarschuwen.

De sneeuw lag hoog op de straten en ik had geen schoenen aan zodat mijn voeten drijfnat werden, maar dat voelde ik niet.

Ellie Spruit-Duis (1926-2019), overleefde de Jodenvervolging. Ingekort fragment uit Meisjes in de oorlog, red. Pieter Eckhardt en Marscha Holman. Prometheus, 2015.

Meer over