Dagboekfragment

Dagboekfragment: Liever een kleine wasbeurt dan een reiniging van al onze zonden

Erik van den Berg deelt dagelijks een opmerkelijk fragment uit zijn verzameling historische dagboeken.

Een barricade uit de tijd van de Amerikaanse Burgeroorlog, in Petersburg, Virginia.  Beeld Getty Images
Een barricade uit de tijd van de Amerikaanse Burgeroorlog, in Petersburg, Virginia.Beeld Getty Images

Virginia, 17 mei 1864

We vertrokken om middernacht, onder een met sterren bezaaide hemel en we rustten niet tot het ochtenduur, toen we onze tenten opsloegen nabij een plantage die als Anderson House bekendstaat.

We kregen bevel onze wapens neer te leggen en onze afgematte lijven rust te gunnen; sinds 3 mei zijn we dag en nacht in touw geweest. Twee weken lang oog in oog met de vijand en de dood, en al die tijd zijn we nauwelijks uit de kleren geweest en hadden we voortdurend onze wapens paraat. Een kleine wasbeurt zou ons nu ook meer waard zijn dan een algehele reiniging van onze zonden.

Sinds onze veldtocht begon is het geen klucht of kinderspel meer geweest. Het was bloedige ernst, en wie niet zijn portie dood en verderf heeft gehad, heeft zijn snor gedrukt of is een laffe slappeling.

Ik heb in de pers veel uitdrukkingen gelezen als ‘verlangen naar de strijd’, ‘op het gevecht uit’, ‘dorsten naar de vijand’ en ‘het ­leger is een en al geestdrift’. Bij deze wil ik afrekenen met deze ­bedrieglijke dweperij: dergelijke opmerkingen komen slechts uit de pen van pennenlikkers die niet weten wat voor een onzin ze verkopen.

Zulke woorden lijken wellicht overtuigend als ze in druk verschijnen – een stuk overtuigender dan de taal van de gewone soldaat die met de feiten wordt geconfronteerd.

John W. Haley (1840-1921), Noordelijke soldaat in de Amerikaanse Burgeroorlog. Ingekort fragment uit The Rebel Yell and the Yankee Hurrah. Down East Books, 1985.

Meer over