Concurrentie op de drugsmarkt is letterlijk moordend

De drie dode Ieren die een paar weken geleden werden gevonden in een Scheveningse flat, zijn volgens de politie 'gruwelijk' vermoord....

Van onze verslaggeefster Annieke Kranenberg

Het aantal liquidaties is sinds eind jaren tachtig flink gegroeid. De afrekeningen zijn volgens misdaadonderzoekers 'in frequentie en efficiëntie' toegenomen. Waarschijnlijk wordt ruim 80 procent nooit opgelost.

'Dit soort moorden zal de komende jaren verder toenemen', zegt criminoloog G. Bruinsma van het Nederlands Studiecentrum Criminaliteit en Rechtshandhaving. Hij wijt de toename vooral aan de keiharde concurrentie op de verzadigde drugsmarkt. Bendes moeten steeds gewelddadiger opereren om hun marktaandeel te behouden.

Degene die verantwoordelijk wordt gehouden voor een mislukt drugstransport komt, volgens een advocaat die anoniem wenst te blijven, sneller aan zijn einde. 'Vaak gaat het om hele bendes, zie het aantal meervoudige moorden.'

Bruinsma constateert dat de zogeheten ripdeal sterk in opkomst is. Criminelen beroven elkaar van drugs of geld, waarbij het treffen vaak eindigt in een schietpartij. 'Iedere crimineel heeft tegenwoordig een wapen op zak, ook de kleintjes.'

Financiële drempels bestaan bijna niet meer. Huurmoordenaars, koele killers die geen vragen stellen en geen persoonlijke betrokkenheid hebben bij het doelwit, zijn goedkoop. De Joego's vormen volgens Bruinsma 'het echte tuig van de richel; gehard door het Balkangeweld'. Zij staan te boek als effectief, clean en zijn al te huur voor tienduizend gulden.

Nederlandse criminelen hebben de gewoontes van de Joegoslaven en de Russen overgenomen, vermoedt Y. Buruma, hoogleraar straf- en strafprocesrecht in Nijmegen. 'Ze moeten wel, om zich staande te kunnen houden.'

Hoewel misdaadonderzoekers en advocaten vernemen dat het aantal liquidaties toeneemt, is dat nauwelijks terug te vinden in de statistieken. De Divisie Centrale Recherche Informatie (CRI) registreert het aantal moordzaken, maar houdt het percentage liquidaties niet bij. Een liquidatie is pas zeker, als een zaak wordt opgelost en dat komt zelden voor. Daarnaast worden sommige lijken nooit gevonden en hebben niet alle politiekorpsen cijfers paraat. Verschillende onderzoeken tonen wel aan dat allochtonen vaker bij afrekeningen zijn betrokken dan autochtonen. Vooral Turken zijn vaak dader en slachtoffer.

De aard en omvang van liquidaties zijn echter relevant voor Justitie. Het toont aan hoe het criminele milieu zich ontwikkelt. Als het slachtoffer een informant, infiltrant of kroongetuige betreft, geniet de afrekening alle aandacht. Zo begon Justitie met getuigebeschermingsprogramma's na de liquidatie van H. Stewart, kroongetuige in de zaak tegen Kobus L. in 1993. Ook die zaak Stewart is niet opgehelderd.

Sinds als gevolg van de IRT-affaire de Wet Bijzondere Opsporingsmethoden van kracht werd, is vaker duidelijk welke informanten worden gerund, aldus advocaat J. Boone. Het Openbaar Ministerie (OM) moet nu aangeven of er een informant of infiltrant is ingezet tijdens de opsporing, weliswaar zonder namen te noemen. 'Maar vaak is na te gaan wie de informant moet zijn geweest', zegt Boone. De criminelen die verraden zijn, komen volgens de advocaat trigger-happy uit de gevangenis; ze willen wraak nemen. Boone ziet hierin een verklaring voor de toename van liquidaties.

Sinds de IRT-affaire spelen criminelen volgens Boone voor eigen rechter. Het motief voor de moorden is dikwijls wantrouwen. In februari werd de beruchte 'groei-informant' Kris J. gearresteerd. Enkele dagen later werd Boones cliënt H. vermoord. Kris J. en H. kenden elkaar, weet Boone. Hij ziet geen bewijs voor een samenhang. 'Maar zolang Justitie geen opheldering geeft, gaan er geruchten in het circuit dat er wel een verband is. Zo kunnen kettingliquidaties ontstaan.'

Ook in de gevangenis is het klimaat doorspekt met wantrouwen, aldus advocaat Th. Hiddema. Steeds vaker kunnen verdachten in drugszaken in ruil voor strafvermindering getuigen tegen medeverdachten. 'Het dealvirus heeft toegeslagen', zegt Hiddema. Wanneer gedetineerden om onduidelijke redenen worden vrijgelaten, vermoeden anderen dat hij een deal heeft gesloten met het OM. Hiddema: 'Zo iemand kan dus ten onrechte worden geliquideerd. Dit is het klimaat dat je krijgt door een kooplustig OM dat hengelt naar bewijs.'

Meer over