Favoriet Fragment

Boek der rusteloosheid was als een bijbel voor Beppie Melissen (70)

Omdat de zomer er is om te lezen: zes keer de lievelingsboekpassage van een bekendere Nederlander. Deze week het fragment van actrice Beppie Melissen (70).

‘Ik zit in de tram en kijk langzaam, zoals ik gewend ben, naar alle details van de mensen voor me. Voor mij zijn de details dingen, stemmen, zinnen. Bij het meisje dat vlak voor me zit, ontleed ik de jurk in de stof waaruit hij is gemaakt en het werk waarmee men hem heeft vervaardigd – want ik zie hem als jurk en niet als stof – en het fijne borduursel dat het halsstuk siert, valt voor me uiteen in de zijden draad waarmee het werd geborduurd, en het werk dat het gekost heeft om het te borduren. En onmiddellijk, als in een inleiding op de politieke economie, ontvouwen zich de fabrieken en de werkzaamheden voor me – de fabriek waar de stof wordt gemaakt; de fabriek waar het zijden garen van een iets donkerder tint wordt gemaakt waarmee het plekje naast de hals versierd wordt met lusjes en kruisjes; en ik zie de fabriekshallen, de machines, de arbeiders en de naaisters, mijn naar binnen gekeerde ogen dringen door in de kantoren, ik zie de bedrijfsleiders pogen rustig te blijven, ik volg in de boeken de boekhouding van dat al; maar het is meer dan dat: ik zie bovendien het huiselijk leven van hen die in die fabrieken en op die kantoren hun sociale leven leiden.’

(Uit: Fernando Pessoa, Boek der rusteloosheid, uitgeverij de Arbeiderspers, 2015, bladzijde 129)

Beppie Melissen op het strand van Scheveningen. Beeld Daniel Cohen
Beppie Melissen op het strand van Scheveningen.Beeld Daniel Cohen

Beppie Melissen (70): ‘Dit boek was een soort bijbel voor me toen ik nog voorstellingen maakte. Het is geen alledaagse roman, maar een fictief dagboek met allerlei fragmenten en aantekeningen van een hulpboekhouder. Het fijnste is dat je het kunt openslaan waar je wil, want wat je leest hoeft niks met het voorgaande of het volgende te maken te hebben. Een soort scheurkalender, zou je kunnen zeggen. Het zijn allerlei mijmeringen. Teksten om de saaiheid van het leven tegen te gaan, zoals Pessoa het zelf zegt.

Dit fragment heb ik ooit gebruikt in een voorstelling. Pessoa zoomt in op een detail, de jurk van het meisje in dit geval, en vliegt via de stof en het borduursel een compleet andere wereld binnen. Hij heeft het vermogen de wereld erachter tot leven te wekken op een heel toegankelijke wijze. Mijn exemplaar van het boek staat vol met krassen, potloodstrepen en aantekeningen. Ik lees er nog vaak in, al is het maar om terug te bladeren en me te verwonderen over waarom ik een zin heb onderstreept.’

Meer over