Bevrijd van twintig jaar kwelling

'Nu begrijp ik beter wat er destijds is gebeurd bij de bestorming van de Bastille in Parijs', zegt Carla, echtgenote van mijn oom Frans....

Ex-adviseur van staat Bouterse luistert waarschijnlijk selectief naar reggae. Altijd worden zijn NDP-bijeenkomsten omlijst met nummers als Zion train en Jah is standing next to my side. Kennelijk heeft hij nog nooit gehoord van: A hungry mob is an angry mob. 'Het was het toppunt van het dieptepunt', zei een collega over de dramatische val van de gulden. 'In een week tijd was mijn salaris gehalveerd. De Surinamer kan veel hebben, maar je moet niet aan zijn eten komen.'

Ik had de laatste tijd bijna alle hoop opgegeven. Onvoorstelbaar dat een volk zo over zich liet lopen. Er zijn allerlei analyses op losgelaten. Makheid, apathie, angst, noem maar op. Ik was op Curaçao toen de onlusten uitbraken en de politie met scherp schoot. Curaçaoënaars vroegen me ongerust wat er in Suriname gebeurde. 'Dat is goed nieuws', zei ik verheugd over de berichten die me daar bereikten. 'Het volk komt eindelijk in opstand.'

Nu ben ik alleen maar trots. Ook omdat Surinamers opeens een voorbeeld voor de wereld zijn. Gedisciplineerd zijn onderdrukkers een halt toegeroepen, zonder bloedvergieten en vernielingen. Ze hebben zich niet laten afschrikken door Linscheer - ooit een van de 'bloedhonden' van dictator Bouterse - die de militairen en de ME tijdens de betogingen in stelling bracht. Elk dreigement van de regering werd beantwoord met een proteststoet die iedere dag groeide. Uiteindelijk waren er meer dan vijftigduizend mensen op de been.

Wat mij betreft, mag het Onafhankelijkheidsplein omgedoopt worden tot 'Meiplein', want in die maand hebben Surinamers zichzelf bevrijd van twintig jaar kwelling door Bouterse cum suis. Meer dan dat: het was een totale bevrijding. 'Ik heb niet alleen alle dagen meegelopen om Wijdenbosch weg te krijgen', zei een jonge Surinamer me. 'Ik heb meegelopen omdat ik voor iedere leider die er vanaf nu een rotzooi van maakt, de straat op ga.'

Misschien deed de soms 'feestelijke' stemming anders vermoeden, maar er was wel degelijk sprake van een strijd. Dat werd duidelijk toen bekend werd dat de ministerraad was ontbonden. Een menigte ging - zoals bij een Zuid-Afrikaans protest tegen de apartheid - hossend en met gebalde vuisten terug naar het presidentskabinet. 'Huh, huh, huh...!', klonk het dreigend uit de kelen. Er werd getrapt en geschopt tegen een gitzwarte, bebrilde pop.

Op het moment dat die pop in brand werd gestoken, pakten zich donkere wolken samen boven het kabinet en begon het te donderen en te hozen. De gebluste pop werd aan een boom gehangen en geknuppeld. De woede waarmee de symbolische afranseling gepaard ging, beloofde weinig goeds voor Wijdenbosch. Afgelopen zondag bracht het christelijke Comité Moederhart hem 'een bloemetje voor het bloeden'. 'Het is niet goed als zwarte mensen een pop van je verbranden', zei de voorzitster. Ook een koor was opgetrommeld. Maar Wijdenbosch liet verstek gaan.

Afgelopen dinsdag was het 'D-day' in het parlement. Dat het mandaat werd ingetrokken, was slechts een formalisering van een volkswil pur sang. De bevolking bleef gedisciplineerd thuis om live op tv te volgen of haar wil werd ingewilligd. 'Een historische dag', zei de parlementsvoorzitster over de aanwezigheid van alle 51 leden. Dat was 'niet eerder gebeurd' in deze regeerperiode. Mijn cameraman en ik werden vanwege een overvolle perstribune naar de publieke tribune verwezen. Het deed er niet toe. Van bovenaf was het arenagevoel ultiem. De zelfverzekerde, door de wol geverfde grijsaards van de 'oude politiek' zaten tegenover een bij elkaar geraapte coalitie. Ex-legerleider Bouterse mocht dan wel de architect zijn, staatkundig gezien beschikte zij slechts over losse flodders als munitie. Bovendien was de coalitie verzwakt, omdat de BVD met haar drie zetels de dag voor de vergadering uit de coalitie was gestapt.

Toen de coalitie krampachtig en huichelachtig allerlei democratische beginselen beleed, verkneukelde de oppositie zich achteroverleunend; als een keeper die bij een vrije trap zorgeloos tegen de paal leunt, wetende dat de stuntelige aanloop met een enkelverstuikende trap in de grond eindigt, waarna de bal ver naast het doel hobbelt. Uit armoede werd er tijd gerekt door keer op keer schorsingen aan te vragen. De BVD'ers bleven op hun stoelen zitten, want ze wilden niet weer 'omgepraat' of omgekocht worden in de wandelgangen, waar Bouterse zich ophield.

'We moeten het volk zijn mandaat geheel teruggeven', luidde de laatste stuiptrekking. 'Ook wij hebben allen als constitutioneel instituut gefaald. We moeten de hand in eigen boezem steken.'

Op dat moment ging men geheel voorbij aan het feit dat een gewone meerderheid slagvaardig kan zijn. Je kunt zelfs het mandaat van een arrogante president intrekken. Tja, het is niet verwonderlijk dat een monsterverbond van bedrog en corruptie nooit voldoende quorum had om te kunnen vergaderen.

Oom Frans heeft altijd gezegd dat Surinamers de geschiedenis ingaan als 'het domste volk ter wereld'. Als ik vraag of hij er nog steeds zo over denkt, zegt hij bedachtzaam: 'We zullen afwachten wat de komende tijd gebeurt.' Zijn blik is stoïcijns als altijd, maar zijn stem klinkt ongekend mild.

Meer over