Het eeuwige levenArnout C. Gischler (1922-2021)

Arnout Gischler (1922-2021) stond aan de wieg van de cruisevaart en maakte zijn kinderen nieuwsgierig naar de wereld

Zijn hang naar succes had hij van zijn vader, zijn ‘inclusiviteit avant la lettre’ van zijn moeder. Oud-vicepresident van de Holland-Amerika Lijn Arnout Gischler leerde zijn dochters dat de wereld groter is dan Nederland.

null Beeld Arnout Carel Gischler
Beeld Arnout Carel Gischler

Arnout Carel Gischler leidde een avontuurlijk, internationaal leven en was als vicepresident van de Holland-Amerika Lijn medeverantwoordelijk voor het begin van de cruisevaart. Minder bekend is dat deze blonde, blauwogige man met hoge jukbeenderen een Angolese moeder had.

Het verklaart zijn enorme, onbevooroordeelde interesse in alles en iedereen, zeggen zijn dochters. Zijn voormalige collega Truze Lodder spreekt van ‘inclusiviteit avant la lettre’. Dit in een tijd dat niet veel mensen zo dachten.

Arnout Gischler overleed op 28 juli thuis in Eefde aan kanker, 98 jaar oud. ‘Ik besta uit twee delen’, zei hij kort daarvoor tegen zijn oudste dochter Chandra. Het Europese deel: zijn hang naar succes en status, net als zijn vader. Het Afrikaanse deel: zijn open houding, ook naar de mystiekere kant van het leven. Net als zijn moeder, die korte tijd heilgymnastiek doceerde aan koningin Juliana.

Gischler werd in 1922 geboren in Rotterdam, waar zijn vader president van de raad van beheer werd bij rederij Van Ommeren. Zijn moeder Luiza de Mello Mauser was geboren uit een Nederlandse vader en een Portugees-Angolese moeder. Luiza’s moeder stierf in het kraambed en toen haar vader in Angola tuberculose kreeg, vroeg hij een zus in Den Haag om zijn dochtertje groot te brengen. Daar werd Luiza begin vorige eeuw nog als ‘kleurling’ geweigerd op de Vrije School. Later reisde ze naar Zweden voor een studie heilgymnastiek en massage. In Rotterdam leerde ze de vader van Arnout Gischler kennen via zijn zus, met wie Luiza bevriend was. Arnout was de tweede van hun vier kinderen.

Een paar dagen voor het bombardement van Rotterdam vertrok Arnouts vader halsoverkop naar Engeland, van waaruit hij moest voorkomen dat de Nederlandse schepen die nog buitengaats waren door de Duitsers werden geconfisqueerd. Hij keerde pas na de bevrijding terug, om te vertellen dat hij het gezin verliet voor een andere vrouw. Luiza werd kostwinner.

Arnout Gischler studeerde even rechten, maar wilde de wereld zien. Hij werkte voor Standard Oil in Indonesië, voor worstbedrijf Oppenheimer Casing Company in Edinburgh, Londen, Chicago en Beiroet. Daar leerde hij zijn echtgenote Fransje Alkemade kennen en kregen ze drie dochters: Chandra, Veronica en Auguste.

Toen de Zesdaagse Oorlog uitbrak, keerde het gezin terug naar Nederland en begon Gischler bij de Holland-Amerika Lijn. Twee jaar daarvoor kreeg de toen 17-jarige Truze Lodder er haar eerste baan. Zij noemt Gischler ‘een ongelooflijk kalme, beschaafde man’. En hij zag als eerste welk potentieel zij had, zegt Lodder, die het zou schoppen tot onder meer president-commissaris bij de Nederlandse Spoorwegen.

In een tijd dat een functie als secretaresse voor een meisje het hoogst haalbare leek, overlaadde Arnout Gischler haar met werk dat beter bij Lodders vermogens paste. ‘Samen werkten we aan een fundamentele koersverandering en nieuwe cruiseprojecten in Indonesië. Hij was een man bij wie iedere vrouw zich in die toch volstrekt andere tijd, en naar de maatstaven van nu, professioneel gewaardeerd en veilig kon voelen.’ Ze hielden de rest van hun leven contact.

Fransje overleed vorig jaar. Arnout Gischler schreef tot zijn dood boeken over de Holland-Amerika Lijn, het Midden-Oosten en zijn vader. ‘Hij had gehoopt dat die beter opgepikt zouden worden. Mijn vader legde de lat soms misschien wat hoog, ook voor ons, maar als het dan wat anders werd, was het ook goed’, zegt dochter Chandra, die projectmanager werd bij de provincie Utrecht. Middelste dochter Veronica is illustrator in Australië. ‘Hij maakte ons allemaal ontzettend nieuwsgierig naar de wereld’, zegt Auguste. Zij werd danseres in Berlijn, en begon daar met haar Surinaamse echtgenoot Rob Brown het Magicum Museum.

Meer over