Andere toespraken

Minister-president Balkenende en burgemeester Cohen spraken deze teksten woensdagochtend uit in Amsterdam...

Jan Peter Balkenende

Een jaar geleden werd Theo van Gogh op deze plaats vermoord. Sindsdienleven zijn ouders, zijn zoon, zijn familie en zijn vrienden met eenschrijnend verdriet en een onherstelbaar verlies. Een verlies dat onzesamenleving sterk beroert. Een ingrijpende gebeurtenis die ook mij nietloslaat.

We denken nu, op deze plek, aan de mensen die van Theo van Gogh hieldenen die hem missen, elke dag weer.

Theo van Gogh is vermoord door een inwoner van ons land metextremistische overtuigingen. Een man die inbreuk maakte op wat voor onshet meest wezenlijk is. Het recht op leven. Vrijheid van meningsuiting.Verdraagzaamheid.

De dader is volgens de regels van ons strafrecht berecht en veroordeeld.Hij moet zijn straf ondergaan. Het recht heeft zijn loop. Dat is goed. Wiehier woont, moet weten dat onze democratische rechtsorde, met al haarrechten en plichten, voor iedereen geldt. Onverkort en altijd.

In ons land hoort niemand angst te hebben om zijn of haar mening tegeven. Daarom staat de overheid pal voor het recht en voor de veiligheidin ons land.

Het recht is de basis.

Maar recht alleen is niet voldoende. Het recht kan het verdriet van Theovan Goghs familie niet uitwissen.

Het recht alleen kan gevoelens van angst en haat niet wegnemen.

Het recht is wel een voorwaarde, maar geen garantie voorverdraagzaamheid en vertrouwen in elkaar.

Voor dat laatste is ook ieders persoonlijke inzet nodig.

Laten we dag in dag uit glashelder maken waar we staan. Laten we steedsweer uitspreken: geweld is niet de weg, aanzetten tot haat biedt geenoplossing, discriminatie helpt niemand verder. Laten we samen optrekken enelkaar niet loslaten.

We moeten ons niet uit elkaar laten spelen door die kleine groep mensendie haar boodschap schrijft met bloed. Die kleine groep mensen met eencynische boodschap van terreur, die ons in de armen van de haat wildrijven.

Daartegenover stellen we ons Nederland, zoals we dat door de eeuwen heensamen hebben opgebouwd.

Een land waarin we de democratie koesteren.

Een land waarin we geweld afwijzen.

Een land waarin we vrij zijn om onze mening te uiten.

Een land waarin iedereen op vreedzame wijze kracht mag vinden in zijnof haar geloof.

Een land van grote verscheidenheid. Een verscheidenheid die juistdankzij vrijheid en verantwoordelijkheid kan bestaan.

Gemakkelijk is het niet. Ook binnen een rechtsstaat kunnen de meestverschrikkelijke dingen gebeuren. Dat hebben we de afgelopen jaren ervaren.We denken aan al degenen die het slachtoffer werden van haat en geweld.

De moord op Theo van Gogh staat in onze herinnering gegrift. Die moorddruist in tegen alles wat ons in Nederland dierbaar is. Dat geldt ook voorhet bedreigen van mensen die voor hun opvattingen uitkomen.

Bedreiging en geweld slaan diepe wonden in onze samenleving. Ze leidentot woede en bitterheid. Dat is begrijpelijk.

Maar we moeten wel met elkaar verder. Samen.

Het recht is de basis. Maar een samenleving heeft meer nodig. Dat moetenwe elkaar voorhouden op deze dag waarop wij uiting geven aan ons verdriet.We mogen elkaar niet loslaten.

Job Cohen

Vandaag herdenken we dat Theo van Gogh - filmer, columnist, opiniemaker,verdediger van het vrije woord - een jaar geleden werd vermoord.

Hij was een joviale én een controversiële man. Lief voor zijnvrienden. Vlijmscherp, soms weerzinwekkend, voor zijn vijanden. Altijdbetrokken en geëngageerd: zowel persoonlijk als maatschappelijk. Prachtigefilms en vele programma's op radio en tv waren daarvan het resultaat.

Dat juist hij is vermoord, is voor velen een grote schok geweest - enis dat nog steeds. Voor zijn familie - die ik nu in gedachten heb. Voorzijn vrienden - die de leegte die Theo achterliet dagelijks voelen. Voorzeer velen in Nederland, autochtoon en allochtoon - die zich afvroegen hoehet nu verder moest met Nederland, nu deze moord juist hier was gepleegd.

Hier, in Amsterdam, met zijn traditie van vrijheid en tolerantie.

Vandaag herdenken wij de moord op Theo van Gogh. Maar deze herdenkingis zinloos als wij daaruit geen lessen trekken.

Zinloos: Als ieder van ons, angstig opgesloten in zijn eigen hok, blijftdenken in termen van 'wij' en 'zij' en vergeet dat er maar een 'wij' is:wij die anno 2005 in Nederland, in Amsterdam, met elkaar samen moetenleven.

Zinloos: Als iedereen alleen maar aandacht en oplossingen bepleit voorde 'eigen' groep en de ander vergeet of zelfs in de verdomhoek duwt.

Zinloos: Als ieder van ons alleen maar oplossingen zoekt in confrontatieof repressie en daarbij vergeet om mensen perspectief te bieden.

Zinloos: Als iedereen vergeet dat niet angst, maar hoop en vertrouwende mens tot daden zet.

'The only thing to fear is fear itself', zei Franklin Roosevelt,president van de Verenigde Staten tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Daarom zeg ik: Weg met de angst. Kies voor de hoop.

Hoop op een leven in vrijheid.

Vertrouwen dat wij, wij Amsterdammers, wij allen die in Nederland wonen,samen in vrijheid kunnen en willen leven.

Vrij om te denken en geloven wat wij willen.

Vrij om te zeggen wat wij willen.

Vrij om te gaan en te staan waar wij willen.

Vrij van angst.

Vrij om in vrede met elkaar te leven.

Waar je ook vandaan komt.

Dat is wat wij willen. Dat is waar tallozen van ons, hier aanwezig,thuis of op het werk, met hoop en vertrouwen aan hebben gewerkt en blijvenwerken.

Meer over