Weekendgids

Amerikaanse popmuzikant Moby houdt van thee, koeien en veganistische pasta

null Beeld Travis Schneider
Beeld Travis Schneider

In de documentaire die geheel aan hem is gewijd gooit de Amerikaanse popmuzikant Moby alles maar op tafel: zijn successen (veel) en zijn dieptepunten (diep). En als hij dan toch bezig is, horen we graag ook zijn favorieten.

De eerste vraag die in je opkomt, als je de autobiografische documentaire van dance-artiest/producer Moby (55) ziet; de vraag die na Moby Doc alle andere mogelijke vragen verdringt is: Waarom? Waarom wil je als wereldberoemde popster je traumatische kindertijd, met een gewelddadige vader en een alcoholistische moeder, naspelen met vrienden en zelfgemaakte poppetjes? Waarom zoek je verlossing in exhibitionistische therapieporno die van de kijker een ongemakkelijke voyeur maakt? Waarom biecht je op dat je, na je eerste megasucces, zo verdwaald raakte in drugs- en alcoholexcessen dat je na een orgie met onbekenden in de tourbus wakker werd, besmeurd met poep? En je wist niet eens wiens poep het was. Waarom?

Aan de andere kant van het scherm zit de geïnterviewde te kauwen op de vraag en gaat voor een filosofische return: ‘Mensen zijn gedurende hun leven wanhopig op zoek naar zaken die hun bestaan betekenis geven, terwijl ze in hun achterhoofd weten dat alles doodgaat en verdwijnt. Ze bouwen ideologieën en structuren die troost en verklaring moeten bieden. Terugkijkend op de reis die ik heb gemaakt, de dingen die ik heb nagestreefd en de duizenden fouten die ik daarbij heb gemaakt, probeerde ik beweegredenen te vinden voor mijn acties. Ik wilde zelf met die docu, op een wat surrealistisch artistieke en soms emotionele manier, uitzoeken waarom ik heb gedaan wat ik heb gedaan.’

Geen gemakkelijke taak. Alles aan de kale bleekneuzige, bebrilde, weirdo-dancegod ademt tegenstrijdigheid. De pieken van wereldwijd succes en de spectaculaire afdalingen in ontreddering. Moby is de man die baadde in het hedonisme van showbizz en als veganist streng in de leer is. Dan zijn er de ondoorgrondelijke Moby-strapatsen. In 2017 opperde hij het idee om van honden veganisten te maken. In zijn memoires Then it Fell Apart (2019) beweert hij dat hij heeft gedatet met actrice Natalie Portman. Portman, zich van niets amoureus bewust, liet in Harper’s Bazaar optekenen: ‘In mijn herinnering was het veel meer een oudere man die me creepy benaderde.’ Moby, de man die naast popidool ook een te vermijden engerd werd.

Maar er valt een patroon in zijn carrière te ontdekken. Want hij was het zelf die steevast na elke piek die keiharde neergang in werking zette. Na Go, de ravehit die in 1991 niet van dansvloeren en hitlijsten was te slaan, werd hij, zoals hij zelf zegt, midden jaren negentig een rock-’n-rollcliché en zoop zich klem. Weer opgeklommen maakte hij in 1999 het album Play, dat oude bluessamples inbedde in dance. De plaat werd platina in twintig landen, elk nummer werd gebruikt voor een tv-commercial en belandde in de top 500 beste albums aller tijden van Rolling Stone. En weer was succes de voorbode van slopende losbandigheid.

In Moby Doc vertelt Moby dat hij volledig mee ging in het valse evangelie van roem, het idee dat succes en aanbidding je gelukkig maken. ‘Ik was eraan verslaafd en aan de uitspattingen die ermee gepaard gaan. Het legitimeerde mijn bestaan. Zo gauw ik het kwijtraakte, moest ik het weer hebben.’

Nu vertelt hij dat een bijeenkomst van Alcoholics Anonymous dat patroon doorbrak. ‘Ik hoorde mensen voor het eerst eerlijk praten over zaken waar ik me altijd voor heb geschaamd. Mijn onzekerheden, angsten en gevoelens van tekortkoming.’

In de documentaire benoemt hij de nummer één van dat lijstje. ‘Het moeilijkst is toegeven waarom ik wilde dat anderen me zagen in dat stralende licht. Diep vanbinnen hield ik niet van mezelf. En dan neem je aan dat als anderen te dichtbij komen ze ook die weerzin voelen.’

null Beeld Travis Schneider
Beeld Travis Schneider

Hij wilde op een wanhopige manier aardig gevonden worden. Roem was daartoe het middel. Het ironische is dat met die bekentenis Moby Doc als ongemakkelijk egodocument een stuk beter te verteren wordt. De zelfverklaarde weirdo wordt genadeloos eerlijk en daarmee ten diepste menselijk. Die openhartigheid heeft hem heel wat opgeleverd.

‘Eerlijkheid is moeilijk maar waarom zou je het niet proberen? In het ergste geval kom je over als volslagen idioot. Who cares? Uiteindelijk voel je je beter over jezelf.’

Film

Lucky van John Carroll Lynch

‘Ik heb de indruk dat maar weinig mensen deze laatste film met acteur Harry Dean Stanton hebben gezien. Stanton speelt een geïsoleerde oude atheïst die worstelt met de problemen van zijn ouderdom. Uiteindelijk verzoent hij zich met zijn sterfelijkheid. Het is een van de liefste en simpelste films die ik ooit heb gezien. Er is geen seks, er is geen geweld. Het enige conflict betreft een schildpad die is weggelopen. De film laat niet veel meer zien dan de dagelijkse beslommeringen van een oude man, die weet dat hij gaat sterven. Maar daarmee is het wel een prachtige verkenning van het menselijk bestaan en een meditatie over sterfelijkheid. Fascinerend is dat Stanton zelf niet lang daarna is overleden.’

Drank

Biologische witte thee met pioenblaadjes

‘Ik heb een theewinkeltje gehad en ben daardoor een soort connaisseur geworden. Het leuke is dat je heel goed theekenner kunt worden zonder dat het je veel geld hoeft te kosten. Je kunt een pond witte-pioenthee kopen voor 25 dollar en je doet er een jaar mee. Met wijn lukt dat niet. De witte thee met blaadjes van pioenrozen, wordt gekweekt in de Fujian regio in China en is van alle theesoorten de minst bewerkte. As je de smaak moet beschrijven beland je wel weer in het jargon van wijnkenners. Ik noem het maar een mengsel van hooi, honing en zonneschijn. Een zakje opendoen en eraan ruiken grenst aan een spirituele ervaring.’

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Gerecht

Zelfgemaakte veganistische pasta

‘Vooropgesteld, ik ben geen geweldige kok. Maar ik heb wel een favoriet gerecht dat ik voor mezelf in elkaar knutsel. Het recept: Je kookt conchiglie-pasta, je weet wel, die kleine schelpjes, en je voegt daar zwarte bonen aan toe, die je meebakt. Wel biologisch zwarte bonen, alles biologisch, want ik ben een hippie. Dan meng je er wat walnoten door, extra virgine olijfolie en als smaakmaker kimchi, de gefermenteerde kool uit de Koreaanse keuken. Ik ben dol op gefermenteerd en ingelegd eten als augurken en dergelijke. Dat alles mix je met elkaar en maak je af door er wat geroosterde pompoenzaadjes overheen te strooien.’

Song

After The Goldrush van Neil Young

‘Niet dat dit nou een all time favorite is, maar ik luister er wel vaak naar. Ik ben de laatste tijd nogal onder de indruk van Neil Young en van dit nummer in het bijzonder. De schoonheid schuilt in de eenvoud. Hij had het heel gemakkelijk zwaar gearrangeerd met een groot orkest kunnen opnemen. Het nummer biedt die mogelijkheden. Maar je hoort dat Young er bewust voor heeft gekozen om de zaken niet nodeloos complex te maken. Hij heeft geen drums toegevoegd, geen gitaar, geen overdaad aan hinderlijke geluiden die afleiden van het liedje. Het is gewoon Neil Young aan de piano met in het midden een stukje hoorn.’

Filosofie

Objectgeoriënteerde ontologie

‘In de kern is objectgeoriënteerde ontologie het tegenovergestelde van antropocentrisme, de filosofie waarin de mens het middelpunt van het bestaan is. De vragen die we in de klassieke filosofie stellen, hebben altijd met ons te maken: Wat nemen WIJ waar? Wat zijn ONZE gedachten? Objectgeoriënteerde ontologie gaat ervan uit dat het universum zijn eigen bestaan en waarde heeft, los van de relevantie daarvan voor ons. We staan niet in het middelpunt van alles. Dat heeft verstrekkende gevolgen voor ons handelen op het gebeid van bijvoorbeeld industrie en ecologie. De Britse filosoof Timothy Morton heeft daar een boek over geschreven, Hyperobjects, waarin hij betoogt dat we in het licht van de klimaatcrisis onze verhouding tegenover dieren en de natuur moeten herzien.’

null Beeld

Dier

De koe

‘Als er één dier op deze wereld is dat alle reden heeft om de gehele fucking mensheid van de aardbodem te vegen, dan is het wel de koe. Koeien benaderen ons met onschuld en kwetsbaarheid en wij beantwoorden dat met marteling en moord. Als je wat tijd doorbrengt met koeien kom je erachter wat voor schitterende dieren het zijn. Speels, sociaal en nieuwsgierig. Echt, als er zoiets bestond als een kosmische rechtbank, hadden we onze zaak tegen koeien allang verloren.’

null Beeld Getty Images
Beeld Getty Images

Boek

Daodejing van Laozi

‘Ik noem mezelf geen taoïst of boeddhist en ik heb dit boek destijds om de verkeerde reden gekocht. Toen ik 15 was, koesterde ik een hevige verliefdheid op een oudere vrouw die bijzonder geïnteresseerd was in taoïsme en de Dalai Lama. Om indruk op haar te maken heb ik de Daodejing aangeschaft. Nope, ze was niet geïnteresseerd. Maar van alles in mijn boekenkast is het wel het werk dat ik altijd weer pak en het meest heb herlezen. Het is waarschijnlijk het oudste boek in de wereld, maar biedt nog steeds fenomenale inzichten en wijsheid over hoe je leven ‘juist’ te leven.’

null Beeld

Musical

Man van La Mancha

‘Dit klinkt misschien gek maar ik had een waarachtig cultureel spirituele ervaring toen ik op mijn 17de Man van La Mancha zag. Ja, die musical over Don Quichote, de dwaze ridder die met molens vecht. Ik moet er opeens aan denken omdat het zo mooi past in onze conversatie over hoe mensen in hun leven voortdurend op zoek zijn naar betekenis en relevantie. Als je Cervantes herleest merk je dat het precies daarover gaat. Don Quichote is een metafoor voor ons allemaal. We klampen ons vast aan zaken die alleen waarde hebben omdat we die daaraan hebben toegekend. En keer op keer scheurt het universum al die waanbeelden van ons aan stukken.’

Moby Doc is vanaf te 26 mei te zien op diverse streamingplatforms. Het album Reprise (Deutsche Grammophon) met georkestreerde versies van Moby-hits komt ook uit op 26 mei.

Cv Moby

11 september 1965 Geboren als Richard Melville Hall in New York. Zijn artiestennaam dankt hij aan het feit dat Herman Melville, de schrijver van Moby Dick, zijn oud-oudoom is

Jaren tachtig Speelt in verscheidene punkrockbands

1989 Maakt de switch naar dance

1991 Eerste hit met de dansvloerklassieker Go

1992 Debuutalbum Moby

1995 Grote commerciële doorbraak met tweede album Everything Is Wrong

1996 Release van het album Animal Rights, vol punk en metal. Moby vervreemdt zich van zijn fans. Het album is een flop

1999 Moby’s succesvolste album Play wordt 12 miljoen keer verkocht. Alle nummers van Play worden gebruikt voor films, tv en tv-reclame. Het wordt gezien als een van de beste albums van het jaar en staat hier bijna twee jaar in de Album Top 100

In de jaren 2000 brengt Moby nog steeds platen uit, in allerlei muziekgenres, maar is minder relevant geworden

2014 Moby stopt definitief met toeren

2016 De eerste editie van Moby’s festival, het volledig veganistische Circle V Festival in Los Angeles. Het eerste deel van zijn autobiografie Porcelain: A Memoir komt uit

2019 Het tweede deel van zijn autobiografie Then It Fell Apart komt uit

2021 De autobiografische documentaire Moby Doc komt uit, alsook het album Reprise. Een plaat met georkestreerde versies van de grootste Moby-hits.

Meer over