'Altijd is er de angst dat hij opeens bij mijn moeder voor de deur staat'

Cornald Maas in gesprek met kinderen van gescheiden ouders. Dit keer de Vlaamse acteur Thomas Cammaert (25). Zijn moeder vluchtte, toen hij nog kleuter was, met hem en zijn zusje weg van haar manisch-depressieve en alcoholistische man....

‘Ik zat in de kleuterklas en werd opeens, tijdens de lessen, opgehaald door mijn grootvader en oom uit Antwerpen. Het klinkt misschien heftig, maar je zou kunnen zeggen dat het om een vlucht ging: mijn moeder, mijn twee jaar oudere zus en ik gingen bij mijn grootouders wonen.

Mijn vader trof ’s avonds een leeg huis aan. Het kon niet anders dan zo, heb ik later begrepen. Mijn vader had een drankprobleem en was, en is, manisch depressief. Als mijn moeder tijdens een van zijn manische buien zou hebben gezegd dat ze bij hem wegging, zou dat gruwelijke gevolgen kunnen hebben gehad.

Ik weet niet zo goed of ik mijn vader, na dat gedwongen vertrek, miste. Mijn moeder, zus en ik sliepen op één kamer. Ik herinner me dat ik een keer huilend wakker ben geworden en zei dat ik naar papa wilde. Maar we hadden het verder goed daar, bij mijn grootouders. Het was er altijd druk en gezellig, ik keek samen met mijn oma op de bank naar Rad van fortuin. Eens in de twee weken bezochten mijn zus en ik mijn vader. Meestal lag hij dan een uur te snurken, of keek hij, omdat hij zo van Tirol en Oostenrijk houdt, naar schlagerfestivals op de Duitse tv-zenders. Wij speelden in dat kleine Vlaamse dorp intussen met kinderen uit de straat. Of we belandden met mijn vader op café. Ik herinner me nog dat we er een keer in slaap zijn gevallen omdat hij maar niet naar huis wilde. Van de drank kon hij niet afblijven, en van zijn manische buien bleef hij last houden. Anders dan zijn zus, die ook manisch depressief is maar pillen slikt om een en ander te stabiliseren, heeft hij altijd behandeling geweigerd. Als hij rustig en helder is ontkent hij zijn ziekte; als hij een aanval heeft wordt hij iemand met wie je niet meer kunt communiceren. Dat besef hinderde ons: we zijn altijd bang geweest dat er iets ernstigs zou kunnen gebeuren. Uiteindelijk besloten mijn zus en ik dat we niet meer wilden voldoen aan de regeling dat we hem eens in de twee weken zagen. Vanaf mijn 12de zag ik hem nog maar twee keer per jaar.

Vijf jaar geleden nodigde hij mijn zus en mij uit voor een lunch in Antwerpen. Hij bleek opnieuw een manische bui te hebben, in een uur tijd had hij drie huilbuien en hij haalde het hele verleden erbij. En ten slotte bekende hij dat hij zijn leven lang homoseksueel is geweest. Ik had er al langere tijd mijn vermoedens over – ik ben zelf homoseksueel – maar ik was er niet erg in geïnteresseerd. En toen mijn vader mij opeens een high five gaf en zei: ‘We hebben hetzelfde’, gingen voor mij alle luiken dicht.

Een breekpunt, eerder dit jaar, was de dag dat de ouders van mijn vader hun 65-jarig huwelijk vierden. Mijn vader heeft dat feest intens verpest. Zijn ouders feliciteerde hij niet en hij deed agressief tegen mijn moeder – als hij manisch is zegt hij dat ze een mannenverslindster en geldwolf is en noemt hij haar de grootste trut ter wereld die alles van hem heeft afgepakt. Wij voelden ons emotioneel bedreigd, en we besloten hem niet meer te zien.

Dat hebben we tot op de dag van vandaag volgehouden. Zolang hij weigert in behandeling te gaan wil ik hem niet meer ontmoeten. Mijn zus en ik hebben afgesproken dat we zijn telefoontjes niet meer beantwoorden. Eens in de zoveel tijd staat hij dronken en verward op mijn voicemail of stuurt hij een sms: ‘Blijf maar de koppigaard uithangen, maar dat kan je zuur opbreken, kus, papa.’ Zoiets pikken wij niet van de man die pretendeert onze vader te zijn. Wat ik hem vooral verwijt is dat hij geen verantwoordelijkheid neemt, en zichzelf en anderen schade berokkent. Ik heb er niet echt pijn van, maar toch ben ik wel dagelijks met hem bezig. Altijd is er de angst dat hij opeens bij mijn moeder in Antwerpen voor de deur zal staan, dat hij zichzelf iets aandoet of dat hij dronken achter het stuur kruipt en een ongeluk veroorzaakt.

Mijn moeder, zus en ik zijn door alles wat er gebeurd is heel hecht geworden, een drie-eenheid die niet kapot te krijgen is. Wat ik heel fijn vind: dat mijn moeder eindelijk weer gelukkig is met een man. Na mijn vader was ze achttien jaar met iemand die weliswaar ervoor heeft gezorgd dat we niets tekort kwamen, maar tegelijkertijd een workaholic was die bijna geen vadergevoelens kende. De eerste de beste keer dat ik bij hem op schoot zat en een ijsje at, werd hij boos toen ik een ijsbolletje op de grond liet vallen. Later bleek dat hij mijn moeder bedroog met andere vrouwen. Gelukkig is ze nu, sinds een paar jaar, met een zorgzame, gevoelige, lieve man die van haar houdt en goed met kinderen is.

Ik weet niet hoe de scheiding van mijn ouders mijn leven beïnvloed heeft. Ik kan niet goed tegen ruzies, en de confrontatie ga ik niet snel aan. Ik streef ernaar om mijn hele leven met één iemand gelukkig te zijn maar ik realiseer me ook dat dat niet kan lukken. Op dit moment geniet ik heel erg van de relatie met mijn vriend. En wat mijn vader betreft: hij is en blijft mijn vader, maar zoals de zaken er nu voor staan hoef ik hem niet meer te zien, van zijn leven wil ik verder niks weten. Hij is de vervelende buurman, een blok aan mijn been, de man die opeens voor een onaangename verrassing kan zorgen. Terwijl er genoeg leuke mensen in mijn leven zijn die van me houden en oprecht in mij geïnteresseerd zijn.’

Meer over