REPORTAGE

'Als je op een hond moet letten kun je niet straalbezopen door de straat lopen'

Mensen die op straat leven, hebben vaak een hond. Braaf liggend op een stuk karton, een deken of een slaapzak vangen ze vertederde, verbaasde en soms boze blikken van voorbijgangers. Waarom is een hond zo belangrijk voor wie leeft op straat? Portretten van vijf onafscheidelijke duo's.

null Beeld Sanne de Wilde
Beeld Sanne de Wilde

Joeri (39) en Jinx (10)

Joeri (39) bedelt op de Melkmarkt in Antwerpen. Op een slaapzak ligt Jinx (10). Ze wonen in een kleine caravan aan de Schelde.

'Ik kom twee type mensen tegen: mensen die geven omdat ik een hond heb, en mensen die niks geven omdat ik een hond heb. Die vinden het niet kunnen, op straat zitten met een hond. Ze denken dat je niet voor een dier kunt zorgen als je niet goed voor jezelf kunt zorgen. Nou, Jinx heeft al duizend keer de kans gehad om te gaan lopen, en ze is nog nooit gegaan. Ik heb altijd dekens bij me en bij een van de winkeliers in de straat heb ik een paraplu staan. Als ze ziek is gaat ze naar de dierenarts. Dankzij een speciale regeling voor dak- en thuislozen kost dat maar 10euro per jaar.

'Jinx is eigenwijs. Koppig. Ze luistert alleen als ze zin heeft. Ze is lief, kan veel en weet veel. Ze is mijn derde hond. Op mijn 25ste kreeg ik een Engelse stafford. Die is gestolen bij de winkel waar ze op me zat te wachten. Daarna kwam er een collie. Toen ik Jinx kreeg ze was toen 3 was die net gestorven. De mensen bij wie Jinx woonde, wilden of konden niet meer voor haar zorgen; ze kwam al bijna een jaar niet meer buiten. Iemand die mij en die mensen kende, is haar gaan halen.

'Na de dood van mijn collie was ik compleet verloren, ik dronk meer dan ooit. Nu ben ik gestopt met drinken, mede dankzij Jinx. Wat ze doet? Nou, gewoon. Er zijn. Als je op een hond moet letten kun je niet straalbezopen door de straat lopen. Strontzat voor een beest zorgen, dat werkt niet.

'Ik heb twee vaste plekken: de Melkmarkt en supermarkt Delhaize in Zuid. Als we niet hier of daar zitten, wandelen we wat rond. Wat er in het bakje wordt gelegd, is meestal genoeg om van te leven. Jinx eet brokken, maar zeker bij de supermarkt krijgt ze veel extraatjes. Soms heb ik zo veel bakjes paté dat ik ze moet weggeven aan andere mensen met honden. Ik heb maar een klein caravannetje, ik kan niet alles kwijt. Als je hondeneten laat staan, komen er ratten op af, zeker langs de Schelde, waar ik woon.

'Ze slaapt bij mij in bed, we liggen lepeltje-lepeltje. Meestal wordt zij eerst wakker. Dan zet ik de deur open en kan ze naar buiten. We zijn maar één keer een nacht van elkaar gescheiden geweest; toen ik was opgepakt voor bedelen, moest ik een nacht de cel in en ging zij naar het asiel.

'Vergeleken met mijn andere honden is Jinx een allemansvriend. Dat deed in het begin best pijn. Ik heb graag dat mijn hond echt mijn hond is en ben nogal jaloers als mijn hond ook dol op anderen is. Een hond zal je nooit een mes in de rug steken. Dat is belangrijk voor mij, omdat ik zo dikwijls in de zeik ben gezet.

'Als je een dier neemt, moet je er voor het dier zijn. Ik vind het niet normaal dat veel mensen een hond nemen om hem vervolgens de hele dag alleen thuis laten zitten terwijl ze aan het werk zijn. Dat Jinx en ik altijd samen zijn heeft ook een nadeel: ik ben nooit lang genoeg weg om écht te merken dat ze me heeft gemist. Soms denk ik: zou ze niet liever hebben dat ik eens een weekje weg ben?'

Joey en Jinx. Beeld Sanne de Wilde
Joey en Jinx.Beeld Sanne de Wilde
Joeri over Jinx: 'Vergeleken met mijn andere honden is Jinx een allemansvriend. Dat deed in het begin best pijn.' Beeld Sanne de Wilde
Joeri over Jinx: 'Vergeleken met mijn andere honden is Jinx een allemansvriend. Dat deed in het begin best pijn.'Beeld Sanne de Wilde

Bernard (52) en Tsunami (5)

Tsunami (5) kijkt kwijlend toe hoe Bernard (52) de brownie eet die een man met een aktetas net voor hem heeft gekocht. Ze zitten voor supermarkt Delhaize, vlak bij metrohalte Beurs in Brussel. Slapen doen ze op straat of in een kraakpand.

'Tsunami is een zus, een vriendin, een teddybeer, maar vooral mijn antidepressivum. Ze kwam in mijn leven in een jaar waarin ik twee zelfmoordpogingen had ondernomen. Ik ben al dertig jaar verslaafd aan heroïne. Die drug nemen is in het begin als de eerste jaren van een huwelijk: alles is leuk en lekker, maar al snel kun je niet met en niet zonder.

'Mijn twee vorige honden mis ik nog steeds. Ze waren vijftien en twaalf jaar bij me. Ik heb gemerkt dat ik een hond nodig heb om mezelf aan de gang te houden, maar Tsunami heeft mij ook nodig. We wonen afwisselend in kraakpanden en op straat, maar haar binnenhouden werkt niet. Ze heeft twee keer een medebewoner in de hand gebeten en ik moet het niet wagen haar alleen thuis te laten, want dan haalt ze allerlei gekkigheid uit. Ze scheurt dan bijvoorbeeld de vuilniszak open, waardoor het hele huis vol afval komt te liggen. Een soort verdedigingsmechanisme waarmee ze laat zien dat ze het niet pikt om achtergelaten te worden.

'Als ik even de supermarkt binnenga om wat te drinken te kopen, bewaakt zij mijn rugzak. Alles wat ik heb zit in die tas, dat weet zij. Tsunami eet dezelfde dingen als ik. Ze komt niks tekort. Ze is gevaccineerd en gaat naar de dierenarts als ze ziek is. Agressieve honden worden weleens afgenomen van hun eigenaar. Dat zou in ons geval niet eens kunnen. Ze luistert alleen naar mij. Mocht Tsunami doodgaan, dan zal ik misschien eerst een tijdje zonder hond zijn, maar ik weet dat er vanzelf weer een nieuwe op mijn pad komt.'

Bernard en Tsunami. Beeld Sanne de Wilde
Bernard en Tsunami.Beeld Sanne de Wilde

Alex (44) en Pauli (5)

Alex (44) is vanochtend naar het methadonverstrekkingsprogramma geweest. Ze probeert al jaren af te kicken van heroïne. Ze woont samen met haar vriend Stephan en Duitse herder Pauli (5) in een huurwoning in Neukölln, Berlijn. Haar bijstandsuitkering vult ze aan met geld dat ze bij elkaar bedelt op haar vaste plek, de Aldi aan de Karl-Marx-Straße.

'Op straat zijn altijd mensen die een hond zoeken, en er zijn altijd puppy's. Pauli komt uit een nest van vier. De bazin van Pauli's moeder komt uit mijn kennissenkring. Een vriend van mij had Pauli in huis genomen, maar het ging op dat moment niet goed met die vriend. Hij kon niet voor de hond zorgen, sloeg hem ook.

'Toen ik de hond twee jaar geleden van hem overnam, kwam Pauli pas in de puberteit, zo leek het. Hij was schuw en zeer agressief. Ik ben een echte knuffelaar, maar merkte dat ik hem de tijd moest geven. Ik heb gewacht tot hij naar mij toekwam. Dat gebeurde, na een paar maanden. Ik heb hem laten castreren, zodat hij wat minder wild zou worden. Vanaf dat moment ging het beter, al blijft Pauli een gevoelige, angstige hond.

'Een echte mannenhond ook. In park Hasenheide laat ik hem loslopen. Met teefjes en gecastreerde honden kan hij overweg, maar bij ongecastreerde reutjes blijft het oppassen. Als ik hem aandacht geef en er komt er een voorbij, dan gebeurt er niks. Maar wanneer ik afgeleid ben, pakt hij zijn kans en gaat hij de hond te lijf. Zijn motto is: de aanval is de beste verdediging. Hij heeft pas geleden een andere hond gebeten. Dat is link, want na een bijtincident kunnen mensen je hond aangeven bij de ordedienst. Dan wordt de hond als gevaarlijk geregistreerd. Als het nog een keer gebeurt, wordt hij afgepakt.

'Wanneer ik zit te bedelen voor de Aldi krijg ik veel eten voor hem, ik denk gemiddeld drie blikjes paté per dag. Veel mensen geven alleen omdat ik een hond heb. Als ik zonder hond bedel krijg ik bijna niks. Ik ken daklozen die om die reden een paar uur per dag een hond van vrienden lenen. Ik leen Pauli niet uit. In de winter zitten we ook gewoon bij de Aldi. Dan is het thermomatje, deken, Pauli, deken, deken. Hij houdt van sneeuw en sneeuwballen vangen.

'Ik heb een slechte periode gehad, waarin ik niet meer wilde leven. Mijn drie kinderen zijn volwassen en wonen alleen, die redden zich wel. Ook mijn vogel kan ik best aan iemand kwijt. Voor Pauli kon ik niemand bedenken. Met iedereen is wel wat mis. Die is te snel boos, die let niet goed genoeg op, die zal niet genoeg tijd en liefde in Pauli investeren. Kinderen grootbrengen betekent dat je ze leert op eigen benen te staan. Een hond wordt ouder, maar nooit zelfstandig.'

Alex (m), haar vriend Stephan (l) en Pauli (r). Beeld Sanne de Wilde
Alex (m), haar vriend Stephan (l) en Pauli (r).Beeld Sanne de Wilde

Simon (56) en Xena (8)

Simon (56) en Xena (8) slapen meestal op straat in Brussel. Overdag zitten ze bij verschillende supermarkten, zoals de Delhaize in de Anspachlaan. Daar krijgen ze vooral eten en drinken van mensen die uit de supermarkt komen.

'Ik ben met dieren opgegroeid. Toen mijn laatste hond overleed zei ik dat ik er geen meer wilde, maar ik veranderde van gedachten toen ik op Brussel Centraal, voor burgerrestaurant Quick, een moederhond met zeven pups zag zitten. Ze waren zó klein dat hun ogen nog dicht zaten. De moeder had geen melk meer. Een van de kleintjes rook aan mijn voeten. Ze koos mij op dat moment, zo zie ik dat. Ik noemde haar Xena, net als de andere twee honden die ik heb gehad.

'Ik heb het liefst vrouwtjeshonden. Die zijn intelligenter dan mannetjes en luisteren beter, is mijn ervaring. Xena is jaloers. Alleen al als iemand gedag komt zeggen, begint ze te blaffen. Ze houdt niet van de geur van alcohol. Mensen die hebben gedronken, kunnen haar niet aaien. Ze kan ook niet tegen voer dat rundvlees bevat. In de blikjes paté die mensen voor ons kopen in de supermarkt zit vaak rund. Die geef ik weg.

'In mijn rugzak zit plastic om Xena mee te bedekken als het regent. Als ik in slaap val, zorgt zij ervoor dat ik beschermd ben. De afgelopen jaren zijn er veel incidenten geweest met daklozen die in Brussel worden aangevallen of bekogeld met flesjes en afval. Dan helpt het als je een hond hebt om de belagers mee af te schrikken. Ik pas ook goed op wie Xena iets geeft. Er gaan verhalen rond over mensen die onze honden vergiftigd vlees geven, geen idee waarom.

'Ik weet zeker dat mijn hond net zo gelukkig is als een hond die binnen woont. Het kan zijn dat ik een dag niet eet, maar zij eet elke dag.'

Simon en Xena. Beeld Sanne de Wilde
Simon en Xena.Beeld Sanne de Wilde
Xena Beeld Sanne de Wilde
XenaBeeld Sanne de Wilde

Lily (35) en Lava (6 maanden)

Lily (35), vriend Pepo en pitbull Lava (6 maanden) woonden tot september in een tentenkamp naast het Máxima Medisch Centrum in Eindhoven. Daarna namen ze hun intrek in een tunnel in de buurt van de Technische Universiteit. Na een slaande ruzie met een 'medebewoner' verkasten ze een paar weken geleden tijdelijk naar het huis van een oude man bij wie ze vaker hebben ingewoond. Daarna gaan ze waarschijnlijk weer de straat op.

'Dit wordt mijn vijfde winter buiten. Een pitbull heeft een dun vachtje, dus Lava ligt nu al onder een deken. Ze slaapt aan ons voeteneinde, een lekker kacheltje. Ik heb haar gekocht voor 350 euro, betaald van mijn WAO-uitkering. Van dat geld kunnen we leven en eten kopen voor andere mensen die het hard nodig hebben. Ik zou ook een huis kunnen huren ja, maar dat wil ik niet.

'Ik zou Lava gaan halen op de dag dat ik tien jaar in Eindhoven woon. Dat werd een dag later, omdat de banken het geld door een feestdag een dag langer vasthielden. De hond staat voor mij symbool voor het vreselijke systeem. Dat ik op straat leef is een gevolg van mijn tweede postnatale depressie. Toen heb ik het licht gezien. Het was alsof God mij vroeg om naar buiten te gaan en dak- en thuislozen te gaan helpen. Ik heb alles achtergelaten. Op dat moment word je meteen voor gek verklaard, mensen vinden dat je niet spoort. Mijn twee kinderen wonen sindsdien bij hun vader in België, waar ze in goede handen zijn. Ik zie ze om de week bij mijn ouders, hier in Eindhoven.

'Lava is eigenwijs. Maar ook knuffelig, aanhankelijk en een allemansvriend. Veel mensen op straat willen een hond die eenkennig is, maar ik wil juist dat de hond ook voor anderen troost- en hulphond kan zijn. Een drukke hond kan iemand met ADHD rustig maken. Lava geeft mij stabiliteit en structuur.

Als ik flauwval wat nog weleens gebeurt likt ze me in mijn gezicht en word ik wakker. Ik heb anderhalf jaar basecoke gebruikt. Een terugval krijgen kan niet, want een hond maakt het onmogelijk je verantwoordelijkheidsgevoel te verliezen. Wanneer ik me een dag depressief voel, komt ze vanzelf met een stok naar mijn bed gesjouwd: komt er nog wat van vandaag? Zo maakt ze duidelijk dat je niet alleen bent op de wereld, dat je er iets van moet maken.'

Lily en Lava. Beeld Sanne de Wilde
Lily en Lava.Beeld Sanne de Wilde
Lava. Beeld Sanne de Wilde
Lava.Beeld Sanne de Wilde

Samen slapen

Dak- en thuisloze hondenbezitters mogen hun dier meestal niet meenemen naar de reguliere nachtopvang. In Amsterdam heeft de gemeente een regeling getroffen met het dierenasiel. Als het te koud is om buiten te slapen en de winterkouderegeling ingaat, vangt het asiel op kosten van de gemeente honden op. Voor veel daklozen is gescheiden worden van hun hond geen optie. Daarom faciliteert de stichting van de Belgische prins Laurent in Brussel verwarmde containers waar hond en baas bij elkaar kunnen slapen. Bij de Stichting Prins Laurent kunnen ze ook terecht voor betaalbare diergeneeskundige zorg.

Meer over