Alle manieren om een hoofddoek te dragen

De tweedelige zwarte gezichtsbedekking, in Saoedi-Arabië 'bikini' genoemd, verschijnt af en toe op Schiphol. De Afghaanse sluier, van kruin tot voeten met een losser geweven netwerkje voor de ogen, wordt buiten de luchthaven ook zelden of nooit gesignaleerd....

Met dezelfde lap stof kan een vrouw zich verschillende identiteiten aanmeten, toont dr Gillian Vogelsang-Eastwood, kostuumhistorica, gespecialiseerd in de kleding van het midden-oosten. Zij maakte de tentoonstelling Sluiers ontsluierd, die tot 31 augustus te zien is in het Rijksmuseum voor Volkenkunde in Leiden.

Hoe streng gesluierd een vrouw ook is, het feit dat ze op straat loopt, betekent op zichzelf dat ze niet tot de meest behoudende stroming in de islam hoort. Dan zit ze namelijk binnen. Met onbedekt hoofd zolang er alleen naaste familie in huis is - vader, broers, echtgenoot, zonen - en met doek als er mannelijke bezoekers komen.

Hoog opgeleide moslima's die van hun ouders geen hoofddoek hoefden dragen maar dit doen als een soort geuzenteken ('Ik ben een gelovige islamitische vrouw en daar kom ik voor uit'), kiezen meestal variant 4 of 5.

1. Iraans en Marokkaans. De 'boerse' variant, met de hals onbedekt en de knoop in de nek, wordt in Nederland vrijwel niet meer gedragen.

2. Internationaal Turks. De meeste Turkse vrouwen die in West-Europa een hoofddoek dragen, doen het op deze manier: strak over het voorhoofd getrokken, de plooien aan de zijkant eventueel vastgezet met spelden.

3. Indonesisch. De islamitische vrouwen in Indonesië borduren voort op een traditie waarin het versieren van kleding belangrijk is.

4. De internationale dracht voor vrouwen die meer dan gematigd religieus zijn. De speld onder de kin garandeert dat de hals bedekt blijft.

5. Arabisch. Deze doek, langwerpig, zwart, vaak afgezet met kant, wordt in de hele Arabische wereld gedragen. Nadat hoofd en hals bedekt zijn, wordt het uiteinde nog een keer over het hoofd geslagen en - naar keuze - vastgespeld.

6. De Arabische sluier wordt wel gecombineerd met een tweedelige gezichtsdoek, bijgenaamd 'bikini.' Het feit dat de ogen in het geheel zichtbaar zijn, duidt op een zekere mate van liberalisme.

7. Arabisch, streng religieus. Zwarte gezichtsbedekking die omhoog geslagen kan worden zodat er een spleet vrijkomt om door te kijken.

8. Dezelfde Arabische gezichtsdoek, nu omlaag. Van achter de doek ziet de wereld er uit als door een donkere zonnebril. In Saoedi-Arabië is de hoofddoek vaak van synthetische stof en de gezichtsdoek van katoen.

Meer over