PostuumBert Bastiaans 1933 - 2021

‘Alarmerend, desastreus, catastrofaal’: wapenbroeder van Eberhard van der Laan wond er geen doekjes om

Een mensenleven lang heeft Bert Bastiaans gestreden voor een menswaardige samenleving. Hij richtte zich vooral op huisvesting (‘fatsoenlijk betaalbaar wonen is een recht’) en bestookte ministers en wethouders met brieven. De overtuigde sociaal-democraat was nooit bestuurder, meer een buitenboordmotor met veel invloed.

Bert Bastiaans Beeld
Bert Bastiaans

Bastiaans was recht voor zijn raap, zijn vele ingezonden brieven in Het Parool en de Volkskrant getuigen daarvan. Alarmerend, desastreus, rampzalig, deerniswekkend, dramatisch, catastrofaal, totale verminking, politieke miscasting zonder weerga; hij zette het graag dik aan. ‘Mensen hebben veel hersens, maar geen verstand’, was een gevleugelde uitspraak van hem.

Bastiaans knokte ervoor dat de verloederde Baarsjes in Amsterdam-West, waar criminelen en drugsverslaafden in de jaren zeventig en tachtig de overhand hadden gekregen, werden opgeknapt. Dankzij de bevlogen stadsbestuurder Wibaut en stedenbouwkundige Berlage was tussen 1920-1940 een arbeiderswijk gebouwd van monumentale allure. Dat die vooroorlogse architectuur werd gered, is mede te danken aan de onvermoeibare Bastiaans. Geen sloop en nieuwbouw, zoals de gemeente van plan was, maar behoud en herstel, wat hij wilde.

Over de teloorgang van de volkshuisvesting kon Bastiaans zich geweldig opwinden. ‘De PvdA heeft ook hier zijn sociaal-democratische karakter te grabbel gegooid’, vond hij. De bezuinigingen op de zorg door het vorige kabinet Rutte (VVD en PvdA) noemde hij onbarmhartig.

‘Hij is tot zijn laatste snik lid gebleven van de PvdA, maar wat kon hij kankeren op de partij’, zegt Freek Salm, vriend en voormalig stadsdeelbestuurder met wie Bastiaans geregeld in de clinch lag. ‘Je moest een verdomd goed verhaal hebben wilde je Bert geen gelijk geven.’

Bastiaans kwam uit een rood nest in de Jordaan. Hij werkte in de Westergasfabriek en bij een reclamebureau. Al op jonge leeftijd belandde hij in de WAO door de ziekte van Bechterew, een vorm van ontstekingsreuma. De laatste jaren was hij aan huis gekluisterd. Daar vonden velen een luisterend oor. Als hij er niet uitkwam keek hij naar de foto van zijn 21 jaar geleden overleden vrouw Annie en vroeg hij haar om raad.

De kinderloze Bastiaans was een vraagbaak en vaderfiguur voor velen, onder wie de latere burgemeester Eberhard van der Laan. De twee leerden elkaar kennen in 1976 via de PvdA, destijds een actiepartij met buurtwinkels en honderden actieve leden in Amsterdam. Het klikte meteen tussen het nieuwbakken lid Van der Laan en de 22 jaar oudere Bastiaans, twee goedgebekte sociaal-democraten.

Schouder aan schouder voerden ze actie tegen de afkalving van de huurbescherming en de verloedering van wijken, ze zijn elkaar altijd blijven opzoeken. ‘Ik denk dat Eberhard geregeld Bert heeft gebeld als hij er even niet uitkwam, ook toen hij burgemeester was’, zegt Hans van Boxtel, een goede vriend van Bastiaans. ‘Hij bracht problemen terug naar het menselijke en verafschuwde beleidsblabla. Je snapte wat hij zei, net als bij Eberhard.’

Van Boxtel demonstreerde daags voor Bastiaans overlijden op de Dam tegen de woningnood. Hij belde Bastiaans om hem het gejoel van de duizenden betogers te laten horen. ‘Mooi Hans, we zijn weer terug’, zei hij. Het was een kort gesprek, ze konden elkaar amper verstaan.

Op 14 september overleed Bastiaans aan een hersenbloeding, 88 jaar oud.

Meer over