interview

Actrice Jacqueline Blom over het seksisme in de toneelwereld: ‘Ze kijken niet hoe goed je speelt, maar hoe lekker je bent’

Al op de toneelschool voelde actrice Jacqueline Blom onbehagen over het seksisme in de theaterwereld, en nu ze 61 is geworden spreekt ze zich erover uit. Luid en duidelijk. ‘Omdat ik wil dat het stopt. Omdat ik wil dat jonge vrouwen niet dezelfde weg als ik hoeven te gaan.’

Antoinnette Scheulderman
Jacqueline Blom Beeld Imke Panhuijzen
Jacqueline BlomBeeld Imke Panhuijzen

In de eerste aflevering van podcast De Bitch en de Hoer praat Jacqueline Blom (61) met haar ruim dertig jaar jongere Vlaamse collega Violet Braeckman. Het is eind 2019 en ze hebben dan net in de voorstelling Het Duel, naar de novelle van Tsjechov, gespeeld. Een ervaring die Blom is gaan beschouwen als haar Time’s-Up-moment. Omdat de vrouwenrollen behalve klein ook clichématig en achterhaald waren. En omdat er – door de mannen bij wie ze het aankaartte – nauwelijks iets met haar protest daartegen werd gedaan.

In de podcast verzucht Blom dat ze een ander vak had moeten kiezen, dat het een moedeloos gevoel geeft om te constateren dat er in dertig jaar geen vooruitgang is gemaakt, dat ze had meegedaan in een stuk waar ze zélf niet eens naar zou willen kijken.

Violet Braeckman sprak er daarna nog over in het Vlaamse tijdschrift Humo. Ze vertelt dat jullie eisten dat de vrouwenrollen zouden worden aangepast aan de 21ste eeuw, waarop de regisseur antwoordde: ‘Sorry, de dingen zijn nu eenmaal zoals ze zijn: jullie zitten hier te praten en ondertussen heb ik me jullie al drie keer naakt ingebeeld.’

Een diepe zucht aan de andere kant van de houten eettafel die is bezaaid met kranten. Blom wrijft over haar voorhoofd, zegt: ‘Die productie was een markeringsmoment voor me. Omdat ik toen besefte hoe vaak ik had gedoken, me op zulke momenten niet had durven uitspreken. Omdat het eng is om de bestaande orde aan te vallen, omdat je als acteur nou eenmaal een afhankelijk beroep hebt. Maar ik voelde op dat moment óók tot in het diepst van mijn wezen dat het anders moest.’

Braeckman zei: ‘Net dat wat we wilden bestrijden, kregen we in het gezicht gekletst.’

‘Mij was die opmerking van onze regisseur niet eens opgevallen! Kun je nagaan, kennelijk vond ik het volstrekt normaal om zoiets te horen. Eigenlijk zegt iemand daarmee: ik neem jou totaal niet serieus. Maar mijn eigen verzet was al eerder begonnen, nog voor de repetities. Het is de eerste keer geweest dat ik echt in actie kwam. Verandering begint bij jezelf, en ineens had ik het lef.’

Hoelang broedde het al?

‘Op de toneelschool voelde ik weerzin als ik een maagd moest spelen die werd verkracht en niets anders deed dan huilen. Het antwoord van de docent daarop was mij die scène steeds opnieuw laten spelen – in het waarom van mijn weerzin was hij niet geïnteresseerd. Tijdens die opleiding was de male gaze erg aanwezig.’

Heb jij vaak met seksisme te maken gehad?

‘Heel vaak. Het was één grote seksistische wereld.’

Die opleiding?

‘Nou, álles, die hele wereld. Ik ben ontzettend vaak lastiggevallen door regisseurs. En ik vond dat zo gewoon dat ik er niet eens melding van maakte. Maar vervelend was het wel. Je bent zelf integer aan het werk en ineens is er wat die meneer betreft iets anders aan de hand. Een goed gesprek dat ontaardt in geile praatjes van zijn kant. Of die keer dat ik een stuk repeteerde waar de regisseur steeds heel hard om mijn tegenspeler moest lachen, maar nooit om mij. Terwijl ik wist dat ik best grappig kan zijn. Op een gegeven moment vroeg ik het hem, waarom hij alleen om mijn tegenspeler lachte. Zijn antwoord: ‘Ik lach nooit om vrouwen.’’

Nog een voorbeeld: ‘Iemand die van alles in je ziet, maar dat blijkt dan helemaal niet om je talent te gaan. Regisseurs die zich aan je opdringen. Ze kijken niet hoe goed je speelt, maar hoe lekker je bent. Ik kreeg er vaak iets knorrigs van, ook om het vóór te zijn. En tegelijkertijd vraag je je als vrouw toch weer af: wanneer heb ík nou het verkeerde signaal gegeven?’

Blom maakt koffie in haar ruime rommelige Rotterdamse keuken. Een statige laan in de wijk Kralingen waar ze woont met haar man, de gerenommeerde architect Adriaan Geuze (onder meer bekend van het Rotterdamse Centraal Station) en hun 20-jarige zoon, de twee oudere dochters zijn het huis al uit.

Ze draagt een fleurig rozerood truitje op een wijde fluwelen broek. ‘Jacqueline is een Jeanne d’Arc in prachtige kleren’, heeft haar vriendin en collega Karen van Holst Pellekaan aan de telefoon gezegd. Collega-actrice Annick Boer: ‘Ze is hardcore feministisch, woke en ze gaat de barricaden op, maar ze behoudt ook haar humor en ze is ontzettend hartelijk.’

Jacqueline Blom studeert in 1985 af aan de Toneelacademie Maastricht en is daarna in talloze grote producties te zien. Op het toneel in Macbeth, De Kersentuin, De koopman van Venetië, The woman who walked into doors, Ondertussen in Casablanca, Gijsbrecht van Amstel, Tonio. In films als Wit Licht, Zwartboek, Leef! Op televisie in de series Oud Geld, Loenatik, Penoza, Maria Goos’ Volgens Robert en (de hoofdrol in) opvolger Volgens Jacqueline. Recenter in Oogappels, Anne+, Nieuw Zeer. Momenteel is Blom te zien bij Omroep Max in dramaserie Tweede Hans, van dezelfde makers als Gouden Kalf-winnaar Het geheime dagboek van Hendrik Groen. Samen met regisseur Corien van der Zwaag maakt ze de podcast De Bitch en de Hoer (de naam is een verwijzing naar de stereotiepe rollen die actrices vaak krijgen) en ze stond tot half april in het theater met de voorstelling En En, die ze schreef en speelde met collega-actrice Anniek Pheifer.

Jacqueline Blom  Beeld Imke Panhuijzen
Jacqueline BlomBeeld Imke Panhuijzen

Jij besloot als kind al dat je later wilde acteren. Wat was toen jouw beeld van dat vak?

‘Ik dacht heel naïef: je doet de opleiding, wordt heel goed en dan krijg je allemaal mooie rollen te spelen. Dat het zo’n seksistische wereld is, zag ik toen nog niet. En er is ook een tijd geweest dat ik dacht wel aan dat seksisme te kunnen ontkomen. Inmiddels is het vak voor mij in een ander daglicht komen te staan. Het hoerige, het feit dat je vaak dingen moet doen die je niet prettig vindt...’

Maar als je jouw cv bekijkt, denk je: wat een indrukwekkende carrière.

‘Ik vind het wel belangrijk om te zeggen dat we nu vooral de negatieve kanten van mijn beroep benoemen, maar daartegenover staan natuurlijk evenveel geweldige ervaringen. Ik heb ook meestal goed samengewerkt met regisseurs. Alleen: veel werk krijgen betekent niet automatisch dat alle rollen even interessant zijn.’

Violet Braeckman vertelde in jouw podcast dat ze vaak nee zei tegen rollen omdat ze ze te vrouwonvriendelijk vond. Maar dat ze die reden er niet bij durfde te vertellen.

‘Violet is mooi, jong en dun; het ideaalbeeld van de meeste regisseurs. Dus ze krijgt veel aangeboden, maar het meeste stelt inhoudelijk niet veel voor. Sinds ik de podcast maak, die gaat over de ondergeschoven positie van vrouwen in de cultuurindustrie, word ik vaak aangesproken door jonge actrices. Ze zijn er allemaal door aangetast, omdat ze het op zichzelf betrekken: ‘Ik krijg geen interessante rollen, dus ik zal wel niet goed genoeg zijn.’ Dat is natuurlijk niet waar: de meest middelmatige mannelijke acteurs hebben heel goed lopende carrières.

‘Maar het is helaas een eeuwenoud probleem. Neem Shakespeare, in zijn stukken zijn de mannenrollen echt honderd keer interessanter dan die voor vrouwen. Waar Macbeth zes monologen heeft, krijgt Lady Macbeth er eentje. Terwijl de rijkdom van die Macbeth-rol echt fantastisch is. Het lijkt me geweldig om al die nuances te mogen spelen, maar als vrouw krijg je die kans dus niet. En vervolgens hoor je een mannelijke collega meteen klagen als zijn rol eens een klein beetje minder groot is. Ja hállo, dat hebben wij dus altijd.’

Je stond in een voorstelling waarnaar je zelf niet had willen kijken, zei je. Welke consequenties verbind je daaraan?

‘Voor zo’n rol zou ik nu bedanken. Ik heb lang verhalen opgevoerd waarvan ik eigenlijk wil dat ze niet meer worden verteld. Nu weet ik: het is het vieze, vuile patriarchaat dat diep in ons zit, dat je in stand helpt te houden door er deel van uit te maken, wat ik ook heb gedaan. Tegenwoordig probeer ik het zoveel mogelijk te benoemen en zeg ik nee tegen rollen die te ondermaats zijn.’ Cynische blik: ‘Maar als ik dat voortdurend doe, heb ik geen werk meer.’

Terwijl ze naar het aanrecht loopt: ‘Alleen al de hoeveelheid series die er in Nederland worden gemaakt over hoeren. Meisje van plezier, Keizersvrouwen, Red Light. En die meisjes zijn bijna allemaal jong en mooi. Dat is ook wat Violet Braeckman en mij zo stoorde aan het stuk van Tsjechov: dat daarin werd gedaan of de minnares van de hoofdpersoon uit vrije wil met zoveel mannen ging. Terwijl wij duidelijk wilden maken dat zij niet een leuk, fris hoertje was die’ (zet geëxalteerde stem op) ‘‘gewóón van héél veel mannen hield’, maar dat haar lichaam verkopen voor haar de enige manier was om te overleven. Ikzelf had, heel cliché, de ouderevrouwenrol, waarin ik haar vervolgens voortdurend moest terechtwijzen.

Tsjechov is misogyn, zei ik tijdens de repetities, waarop werd gezegd: ‘Néé, hij is een groot schrijver!’ Ja, je kunt dus én een groot schrijver zijn én vrouwen haten. Het leuke is dat Tsjechov-specialist Michel Krielaars mij daar later helemaal gelijk in gaf.’

Schouderophalend: ‘Maar goed, in mijn eentje los ik het probleem niet op, dat weet ik ook wel. Daarom hebben we eind april het platform Point of View opgezet, waarop allerlei informatie te vinden is, geïnspireerd op het Amerikaanse Geena Davis Institute on Gender in Media, dat de cijfers bijhoudt. Zodat we kunnen laten zien dat het niet om een gevóél gaat dat vrouwen worden achtergesteld, maar om feiten.’

Welke feiten bijvoorbeeld?

‘Er is berekend dat in negen van de tien films en series het hoofdpersonage een man is. Dat slechts één op de vijf 50-pluspersonages een vrouw is. Dat het gemiddelde leeftijdsverschil bij een heterostelletje onderling in films tien tot twintig jaar is, terwijl dat in het echte leven hooguit om drie jaar gaat. Hoe vaak zie je in films en series niet een oudere acteur met een piepjonge actrice, zonder dat wordt uitgelegd waarom die twee een stel zijn? Terwijl die vanzelfsprekendheid juist vragen zou moeten oproepen.

‘Je hebt de Bechdeltest, die wordt gebruikt om scripts op seksisme te beoordelen. Om die test te doorstaan moeten in het verhaal minimaal twee vrouwen spelen die een naam hebben én die samen in één scène langer dan een minuut met elkaar praten over iets anders dan het onderwerp mannen. Als je ziet hoeveel films daar niet aan voldoen, schrik je je rot. Voor de duidelijkheid: het zegt niets over de kwaliteit van de producties. The Godfather slaagt er vast niet voor en toch is het een fantastische film. Maar vrouwen zijn nou eenmaal meestal koffiezetapparaten, zoals actrice Dora van der Groen het ooit treffend zei. De vrouw is zelden een round character; wij krijgen de ondersteunende rol.’

Terwijl ze opstaat om Italiaanse waterhond Beppe te aaien: ‘Toen ik begon met me uitspreken, ben ik even bang geweest dat er zou worden gezegd dat ik zuur of jaloers was, maar dat ís gewoon niet zo. Ik doe dit ook niet meer voor mezelf, maar voor de generaties actrices na mij. Omdat ik wil dat het stopt. Omdat ik wil dat jonge vrouwen niet dezelfde weg als ik hoeven te gaan.’

Hoe kijk je terug op dat pad?

‘Als je bijna veertig jaar met tegenwerking te maken krijgt, doet dat iets met je zelfvertrouwen. Ik heb afwijzingen altijd heel erg op mezelf betrokken. Ik kan het kennelijk niet, of: ik ben gewoon niet zo interessant. Ik heb er lang over gedaan om mijn eigen stem te vinden en dat wijt ik grotendeels aan de manier waarop er in ons vak met vrouwen wordt omgegaan.

‘Als jonge actrice moet je eerst jarenlang de behagende vrouw spelen, bij voorkeur op hoge hakken of in een negligé, en na je 30ste blijven vaak alleen de moederrollen over. Dat stond me tegen, alleen zei ik er niks van. Misschien omdat ik dacht dat verzet toch geen zin had. Dat is aan het veranderen, zie ik. Voor mijn podcast sprak ik Naomi Velissariou, een 38-jarige Vlaamse actrice die vier weken voor de première van een voorstelling waarin ze Ophelia moest spelen opstapte. Ze zei: ‘Ik kón het gewoon niet, ik vond het vernederend. Zowel op artistiek als persoonlijk niveau.’ Ze moest het geile meisje zijn en ervoer dat als een belediging voor haar intellect.

Jacqueline Blom Beeld Imke Panhuijzen
Jacqueline BlomBeeld Imke Panhuijzen

‘Maar goed, als actrice op leeftijd krijg je weer te maken met ageism, leeftijdsdiscriminatie, wat nog altijd schering en inslag is. Een voorbeeld: Karen van Holst Pellekaan werkte als scriptschrijver mee aan een serie over vrouwen in de overgang. Maar vervolgens wilde de omroep daarvoor jonge actrices casten, vrouwen die nog helemaal niet in de overgang kúnnen zijn. Dat is toch belachelijk? Jarenlang was het excuus: ‘Ja, maar vrouwen willen niet naar vrouwen van hun eigen leeftijd kijken.’ Dat argument is nu dus door het Geena Davis Institute onderuitgehaald. Uit hun onderzoeken blijkt dat vrouwen dat juist wél willen.’

In jouw podcast voer je Michelle Obama op, die zich precies dat afvraagt: waar zijn ze, de vrouwen van mijn leeftijd die net als ik worstelen met de overgang?

‘Uitzonderingen als Meryl Streep en Olivia Colman daargelaten: rijpere vrouwen bestaan amper in de bioscoop. Maar ook als je kijkt naar niet-actrices, zoals in Nederlandse talkshows. Hoe vaak is daar een oudere vrouw te gast? Zoiets heeft invloed op de beeldvorming. Als je op televisie nooit een oudere vrouw verstandige dingen hoort zeggen, ga je onbewust denken dat zij dus niets te melden hebben. En neem je ze in het gewone leven ook minder serieus. Bij de publieke omroep zijn amper oudere vrouwen te zien, die worden gewoon weggehouden. Of je krijgt de bekende lulpraatjes: ‘We willen wel, maar we kunnen ze niet vinden.’’

Behalve bij Omroep Max.

‘Daar hebben ze nu toch ook Dionne Stax neergezet, die pas 36 is en zowat alle programma’s presenteert? Carolina Trujillo schreef laatst in een stuk in NRC: in de primetimepraatprogramma’s waar de afgelopen maanden over grensoverschrijdend gedrag en dickpics werd gepraat, zijn de presentatoren bijna allemaal man. Beau, Vandaag Inside, HLF8, Humberto, Lubach. Het Hilversumse patriarchaat oreert over hoe schandelijk het is dat mannen hun macht misbruiken, maar dat zorgt er niet voor dat de deuren naar de top zich openen voor vrouwen. Trujillo noemde ook talkshow Op1. Daar presenteren weliswaar bijna evenveel vrouwen als mannen, maar alle vrouwen zijn knap, jong en slank. Die dikke Sven Kockelmann zit er, dat hazige type van de EO: waarom zien we die variëteit in uiterlijk niet bij vrouwen? Ook opvallend: de jongste mannelijke presentator, Erik Dijkstra, is even oud, namelijk 45, als de oudste presentatrice, Giovanca Ostiana.’

Nog een keer Michelle Obama: vrouwen op tv zijn altijd dun – ‘ze nemen letterlijk weinig ruimte in’ – en ‘the women in movies always look a lot better than their men’.

‘Het cliché van de schattige meisjesvrouw met een wipneusje, die heel slank, zo niet heel dun is. Of vrouwen die een goede carrière hebben en intussen ook volledig afgetraind zijn, zoals in Sex and the City of Big little lies. Waarom laten ze in zulke series nooit zien hoeveel tijd die vrouwen kwijt zijn om er zo uit te zien? Er wordt altijd gedaan alsof vrouwen toevállig zo dun zijn. Op sets merk ik dat ook. Actrices die hun bord opzijschuiven, ‘ik heb vandaag niet zo’n trek.’ Je moet er nog een beetje stiekem over doen ook, terwijl we allemaal weten: zonder een perfect lijf is het nog moeilijker om een leuke rol te krijgen. Emeritus hoogleraar literatuurwetenschappen Mineke Schipper heeft het in mijn podcast over de terreur van de buitenkant. Dat aantrekkelijk gevonden worden voor vrouwen nog zo’n grote behoefte is, dat het behagen er bij ons enorm in zit. ‘Het korset van het perfecte uiterlijk’, noem ik dat. Eigenlijk zoeken we daarmee een voortdurende bevestiging van ons bestaansrecht.’

Jij speelt in Tweede Hans ook een vrouw die er veel jonger en beter uitziet dan haar echtgenoot, een rol van Stefan de Walle.

‘Tja, zoals ik al zei: het kan niet anders dan dat ik er nog deel van uitmaak, niet alles is in één keer afgeschud.’

In hitserie Penoza speelde jij de officier van justitie en was de hoofdrol voor een andere vrouw: Monic Hendrickx.

‘Daar is ook onderzoek naar gedaan: áls een vrouw de hoofdrol krijgt, worden er heel veel mannelijke personages omheen gezet. En als ze sterk is, moet ze dood. Nou, dat gebeurde ook allemaal. En ik speelde de bitch, lekker cliché. Ik schrok er trouwens van hoe lelijk ik soms in beeld werd gebracht.’

‘Vrouwen zijn ongelooflijke zeikerds. Klagen, klagen, klagen en vervolgens nietsdoen, hun nek niet durven uitsteken’, zei jij zeventien jaar geleden in Opzij.

‘Dat ging om de passieve agressie die veel vrouwen hebben. Misschien dacht ik toen nog dat de dingen meer maakbaar waren, maar inmiddels weet ik: als er nooit naar je wordt geluisterd, kríjg je ook een klaaglijke toon.’

Jij speelde tien jaar geleden met een bruin geschminkt gezicht de hoofdrol in Mama Tandoori, naar het boek van Ernest van der Kwast over zijn Indiase moeder.

Meteen: ‘En ik vond het toen volstrekt normaal dat ik daarvoor werd gevraagd! De eerste keer dat ik voelde dat het misschien toch gek was, waren we te gast in de show van Jörgen Raymann. Vlak voordat wij opkwamen om een scène uit die voorstelling te spelen, siste hij: ‘Ik dacht dat dat niet meer kon, blackface!’ Ik begreep aanvankelijk niet eens wat hij bedoelde, ik speelde toch gewoon die vrouw? Dus mijn ogen zijn laat opengegaan voor racisme. Ik heb me ook vrij lang afgevraagd of we het zoveel jaar na dato echt nog zo uitgebreid over de slavernij moesten hebben? Ja, natuurlijk moet dat! Hoe genant en zelfvoldaan dat het nog nodig is, dat we daar niet al alles van weten.

‘Ik heb jarenlang bij het Ro Theater gespeeld en daar gingen we met een volledig wit gezelschap de problemen van de Rotterdamse bevolking portretteren. En vervolgens vonden we het gek dat Turkse, Surinaamse en Antilliaanse inwoners niet massaal naar onze voorstelling kwamen. Dus ik heb zelf ook oogkleppen op gehad. Misschien daarom heb ik nog geduld met mannen die onze roep om meer gelijkheid nog steeds afdoen als ‘vrouwengezeur’. Of meteen beginnen te zuchten dat ‘er ook niets meer mag tegenwoordig’. Castingdirector Suzanne Groen zegt het in mijn podcast: verandering is lastig voor mensen – lees: mannen – die het goed hebben. Zij moeten namelijk iets gaan opgeven wat ze helemaal niet kwijt willen.’

Ligt het altijd aan de mannen? Zijn het ook niet vrouwen onderling die elkaar klein houden, de beruchte krabbenmand?

‘Vrouwen zijn inderdaad geneigd meteen op zoek te gaan naar een negatieve kant van een andere vrouw. ‘Ze kan dat wel goed, máár...’ Ik weet nog dat ik ooit voorzitter wilde worden van de spelersraad bij Het Nationale Toneel. Meteen was er een vrouw die vroeg: ‘Waarom denk je dat jij dat kan?’ Waarmee ze gelijk mijn ambitie ondergroef. Tijdens de Tsjechov-voorstelling kregen Violet en ik bij wijze van compromis halverwege een paar minuten om het publiek een toelichting te geven op onze personages. Na afloop kwam er een vrouwelijke collega naar ons toe: ‘Dat kán toch niet meer, dat jullie zulke rollen spelen?’ Ze vond dat we niet ver genoeg waren gegaan. Dus dan predik je na al die jaren éíndelijk een beetje de revolutie en dan is er meteen een vrouw die zegt dat je een veel grotere vlag had moeten nemen.’

Wat antwoordde je?

‘Ga het zelf dan ook eens aan! Ze zat nota bene bij Toneelgroep Amsterdam; als vrouw moet je daar altijd op hoge hakken lopen en is er alleen maar mooi naakt te zien. Zeg dáár een keer iets van. Nog een voorbeeld: tijdens het Nederlands Film Festival hield ik een aantal jaar geleden een pleidooi voor het inzetten van intimiteitscoördinatoren. En stond er een vróúw op om me af te zeiken: was ik soms voorstander van de nieuwe preutsheid? Bij mannen gaat het heel anders, die hebben juist van jongs af aan geleerd elkaar te steunen. Zo van: ‘Dat doet hij te gek, hij is geniaal!’ Die houding zouden vrouwen moeten overnemen. Je wórdt namelijk ook beter als een ander roept dat jij iets goed kunt.’

Jacqueline Blom Beeld Imke Panhuijzen
Jacqueline BlomBeeld Imke Panhuijzen

Blom groeit met haar twee broers op in een ‘leuk, warm, gezellig gezin’. Haar vader is eerst dominee, daarna ‘een soort psycholoog met God erbij’. Haar moeder wethouder namens de VVD en vervolgens ombudsvrouw bij de gemeente Den Haag. Blom is 14 als ze door haar moeder wordt meegenomen naar een vrouwencafé, waar ze voor het eerst hoort wat feminisme is. Dat Blom bij het toneel wil, wordt dan weer niet met enthousiasme onthaald: haar vader raadt haar aan ook een opleiding tot secretaresse te doen, voor het geval ze als actrice geen werk kan krijgen. Ze luistert niet, doet de toneelopleiding in Maastricht en zit ook nu, als 61-jarige, nooit zonder werk.

In haar persoonlijk leven is het lang onrustig. ‘Tot mijn 30ste had ik een lange relatie, maar daarna was ik single, net toen iedereen om me heen kinderen ging krijgen. Achteraf bezien heb ik in die jaren een beetje stilgestaan, omdat ik er zo onzeker van werd. Ik voelde me ontzettend alleen en was bang dat ik dat ook zou blijven.’

Ze is 37 als ze op de radio een lang interview hoort met landschapsarchitect Adriaan Geuze. ‘Ik zei toen hardop tegen mezelf: dát vind ik nou een leuke man.’ Als ze een paar maanden later met Hollandia in Rotterdam speelt, wordt ze na afloop bij toeval aan hem voorgesteld.

Ze trouwen als zij hoogzwanger is van hun zoon, nog geen twee maanden later wordt bij haar borstkanker geconstateerd. Ze krijgt chemo, speelt intussen met een kaal hoofd Lady Macbeth en mag van zichzelf maximaal tien minuten per dag aan de slechtste scenario’s denken: ‘Een vriendin had me dat aangeraden en het werkte. De angst om alles kwijt te raken wat ik net had – een man, een kind – was groot, maar het helpt echt om daar niet de hele dag door aan te denken. Dus leidde ik mezelf na die tien minuten net zo lang af totdat mijn geest meebewoog. Desnoods ga je gebruiksaanwijzingen lezen; zolang je je focus maar verlegt. Lang leve de ontkenning. Daarom wilde ik ook niet dat mensen over mijn ziekte spraken, tenzij ik het zelf aangaf.’

In de voorstelling En En riep je: ‘Ik ben er absoluut geen beter mens van geworden!’

‘Dat vond ik leuk om te zeggen, natuurlijk verander je er wél door. Ik ben schaamtelozer geworden. Vroeger was ik heel streng voor mezelf, zag ik precies wat er allemaal niet deugde. Nu is de blijdschap om het feit dat ik er nog bén zoveel belangrijker dan dat scheve tietje.’

In de serie Tweede Hans gaat de hoofdpersoon gedwongen met pensioen en moet vervolgens zijn draai vinden in een nieuwe levensfase. Jij bent inmiddels de 60 gepasseerd, denk je al weleens aan je pensioen?

‘Nee, ik heb het gevoel dat ik nog helemaal niet klaar ben en eigenlijk pas sinds een paar jaar op mijn plek zit. Omdat ik mezelf eindelijk uit die afhankelijke positie heb geworsteld en nu zelf dingen initieer. De podcast, de theatervoorstelling met Anniek, het platform Point of View. Als we verandering willen, moeten we die zelf in gang zetten.’

Ben je hoopvol gestemd?

‘Onlangs is het eerste rapport verschenen van de Stichting Vrouw in Beeld, dat Beter is nog niet goed heet: die titel zegt genoeg. Eén van de conclusies is: hoewel het op sommige punten beter gaat dan tien jaar geleden, gaat het nog niet goed met de gelijke vertegenwoordiging van vrouwen en mannen in de film- en televisiesector. Ik blijf het bovendien onbegrijpelijk vinden dat mannen voor soortgelijk werk bijna altijd meer verdienen dan vrouwen, terwijl gewoon in de wet staat dat ongelijke behandeling niet mág. Maar gelukkig gaan er ook dingen wel de goede kant op. Door de berichtgeving over wat er bij The Voice is gebeurd, wordt ongewenst gedrag nu ineens heel bespreekbaar. Vroeger praatten vrouwen daar alleen onderling over, nu kan het openlijk. En ik heb het idee dat mannen ook op dat gebied wakker aan het worden zijn. Wat ik bijzonder vond: degene die de toneelbewerking van Tsjechovs stuk had geschreven, sprak daar laatst over in Elsevier. Hij zei: ‘Ik ben totaal niet vrouwonvriendelijk, dus ik begreep niet hoe een voorstelling van mij nou vrouwonvriendelijk kon zijn.’ Totdat hij zich realiseerde dat ik toch gelijk had gehad. ‘Ze heeft mijn ogen geopend’, zei hij in dat interview. Nou, dat is toch winst.’

CV Jacqueline Blom

16 april 1961 Geboren in Oegstgeest.

1981-1985 Toneelacademie Maastricht.

1988-1993 Speelt bij Het Nationale Toneel.

1990-1997 Speelt ook bij Theatergroep Hollandia.

1995-2001 Eerste televisierol in serie Loenatik.

1998-1999 Rol in tv-serie Oud Geld, film Lek, gastrollen in series All Stars en Baantjer.

2001-2013 In dienst bij het Ro Theater.

2002 Loenatik de moevie.

2003 Films Deining en Ellis in Glamourland.

2004 Film Leef!

2005 Serie Gooische Vrouwen.

2006 Dogville, Ro Theater.

2008 Film Wit Licht, tv-serie Van God Los.

2010-2015 Misdaadserie Penoza.

2012 Theatervoorstelling Mama Tandoori.

2013 Speelt Jacqueline in serie in Volgens Robert, op het toneel in Oedipus.

2013-2014 Koningin Wilhelmina in musical Soldaat van Oranje.

2014 Loenatik, te gek!, tv-serie Welkom in de familie.

2015 Hoofdrol in Maria Goos’ Volgens Jacqueline, op het toneel in Gijsbrecht van Amstel.

2017 Nominatie Theo d’Or voor Ondertussen in Casablanca.

2018 Tv-series Anne+ en Oogappels.

2019 Het Duel (Het Nationale Theater en Toneelgroep Oostpool).

2019-2021 Podcast De bitch en de hoer (met Corien van der Zwaag).

2020 Theaterversie Tonio, satirisch tv-programma Nieuw zeer.

2022 Eerste eigen theatervoorstelling En En, met Anniek Pheifer (regie Corien van der Zwaag), hoofdrol in tv-serie Tweede Hans en oprichting platform pointofview.nu.

Jacqueline Blom is getrouwd met Adriaan Geuze. Ze hebben twee dochters en een zoon en wonen in Rotterdam.

Credits fotografie en styling

foto’s Imke Panhuijzen, styling Alexandra Vilcov, haar & make-up: Vera Dirkx (NCL Representation)

Blouse: Alexander McQueen, Stropdas: Laura Dolls, Oorbellen: Ileana Makri via Auverture, Pak en overhemd: Alexander McQueen, Stropdas: De Bijenkorf, Schoenen: Alohas via de Bijenkorf, Ring: Bia Tambelli ‘Estrela ring’ via Auverture

Top: Alexander McQueen via Mytheresa, handschoenen: Dries van Noten via Pauw, oorbellen en ring: Linsey Fontijn via ABCnD store, pumps: Prada via de Bijenkorf.

Jurk: Alexander McQueen via Mytheresa, armband: Bare bond signature double bracelet via Auverture, handschoenen: Laura Dolls, schoenen: Alohas via de Bijenkorf