columnpeter de waard

Zijn de VS en China bezig een allesvernietigende valstrik van Thucydides te zetten?

null Beeld

Er is een theorie dat als de gevestigde supermacht wordt bedreigd door een andere supermacht, dit onvermijdelijk tot oorlog leidt. Die heet de Valstrik van Thucydides. Deze Griekse geschiedschrijver stelde dat de groeiende macht van Athene in de klassieke oudheid Sparta zo verontrustte, dat er naar de wapens werd gegrepen. Harvard-historicus Graham Allison concludeerde dat in de afgelopen 500 jaar twaalf keer hetzelfde gebeurde in de strijd voor de wereldsuprematie.

Nu is de valstrik weer gezet. De VS staan op het punt voorbij te worden gestreefd door China. Met olympische medailles heeft China de VS al bijna achterhaald. Op cultureel gebied won de film Nomadland van een Chinese regisseur dit jaar de meeste Oscars. De Taliban-triomf bewijst dat China de VS ook militair en politiek naar de kroon steekt. Maar vooral de spectaculaire economische en technologische opkomst van het land baart de VS ‘Spartaanse zorgen’. Dat uit zich in dreigementen, handelsembargo’s, beschuldigingen van spionage, sancties en militair machtsvertoon. Hiermee wordt een valstrik gezet, waarvan volgens Allison de dynamiek oncontroleerbaar is.

Dat de Koude Oorlog nog met een sisser afliep had ermee te maken dat de Sovjet-Unie en zijn satellieten er niet in slaagden de economische en technologische hegemonie van het Westen te bedreigen. Dat doet het Aziatische continent wel. Sterker nog, het werelddeel dat vijftig jaar geleden nog synoniem was voor onderontwikkeling, armoede en hongersnoden, is nu het zwaartepunt van de wereldeconomie. Aziatische landen benaderen in welvaart het Westen. Aan het einde van dit decennium zal Azië goed zijn voor 60 procent van het wereld bbp. China is niet alleen meer afhankelijk van zijn export. De binnenlandse consumptie van China is groter dan die van Duitsland, Frankrijk, Italië en Nederland samen.

Hoewel enkele Aziatische landen politieke bondgenoten zijn van de VS – Japan, Taiwan, Zuid-Korea – zijn ze economisch even afhankelijk van China als Nederland van Duitsland.

Het Westen lijkt deze verschuiving van het economische krachtenveld niet te willen accepteren, omdat het ook de westerse waarden en normen ondermijnt. China, aan de andere kant, vindt niet dat het Westen een natuurlijk recht heeft op de wereldhegemonie. Azië pakt terug wat het voor de industriële revolutie ook was: de grootste economische macht.

De uitkomst van deze Griekse tragedie zou een oorlog zijn die alleen maar verliezers kent. Die tussen Athene en Sparta eindigde met de verwoesting van Athene en de verarming van Sparta.

Die van China en de VS zou kunnen leiden tot de verwoesting van de aarde. Albert Einstein zei eens: ‘Ik ken de wapens niet waarmee de Derde Wereldoorlog zal worden uitgevochten. Maar ik weet wel dat in de Vierde Wereldoorlog stokken en stenen worden gebruikt.’

Hopelijk torpedeert die gedachte de klassieke theorie van Thucydides’ valstrik.

Meer over