Zelfs de vrijlating van John Deuss is een raadsel

John Deuss is weer op vrije voeten. De bankier en oliehandelaar zat twee maanden in voorarrest, maar vrijdag besloot de raadkamer van het hof in Arnhem de in Berg en Dal geboren Deuss vrij te laten....

Deuss, die voor zijn arrestatie en vertrek naar Nederland enige tijd onderdook op Bermuda, moet zich beschikbaar houden voor justitie, zijn paspoort inleveren en 2,5 miljoen euro borg betalen. Dat is geen probleem voor de man die volgens zakenblad Quote een vermogen heeft van 1,1 miljard euro.

Deuss wordt verdacht van betrokkenheid bij het oplichten van de Britse fiscus. Honderden Britse handelaren zouden zijn First Curacao International Bank (FCIB) hebben gebruikt om de fiscus in het Verenigd Koninkrijk voor honderden miljoenen euro’s te tillen. De handelaren vroegen btw terug over grote partijen chips en mobiele telefoons die in werkelijkheid niet verkocht werden.

De geringe animo van de Nederlandse justitie om Deuss te verhoren lijkt verbazingwekkend. Een betere kans om met één van de grote mannen van de wereldwijde oliehandel en het offshore bankieren in belastingparadijzen te praten, doet zich zelden voor.

Niet alleen de omvang van de btw-fraude waarvan Deuss wordt verdacht, zou de interesse van fiscaal rechercheurs moeten trekken. Ook elders in de wereld bestaat er warme belangstelling voor de zakenman.

Bijvoorbeeld in Rusland, het land dat Deuss goed kent omdat hij er in de jaren zeventig olie kocht die hij exporteerde naar Zuid-Afrika. Dat was toen verboden vanwege het apartheidsregime, en mede daarom zo lucratief.

De Russen zijn onder meer geïnteresseerd in Deuss omdat hij Stephen Curtis heeft gekend, die in 2004 de directeur was van Menatep en daarmee van het omstreden oliebedrijf Yoekos. Menatep is het bedrijf waarin alle bezittingen zitten van Mikhail Khodorkovsky, een van de grote tegenstanders van de Russische premier Poetin.

Toen Khodorkovsky, die een straf van 9 jaar uitzit vanwege belastingontduiking, in 2003 werd opgepakt, werd Curtis de baas bij Menatep. Begin 2004 meldde Curtis zich, eveneens als directeur, bij de Bermuda Commercial Bank, een bank die eigendom is van John Deuss.

Het zakelijke pact tussen Deuss en Curtis duurde niet lang. De helikopter van Curtis stortte in maart 2004 op onverklaarbare wijze neer, en de Britse advocaat was op slag dood. Zijn begrafenis werd bijgewoond door vrijwel alle naar Londen gevluchte Russische oligarchen. De Russische fiscus speurt nog steeds naar een deel van de miljarden die Khodorkovsky via diverse belastingparadijzen Rusland uitsluisde.

De bank van Deuss duikt ook op in de slepende ruzie over Megafon, een van de grootste telecombedrijven van Rusland. Twee Russische oligarchen zeggen allebei dat zij de rechtmatige eigenaar zijn van een kwart van de aandelen van Megafon. De zeggenschap daarover verdween, na overboekingen van honderden miljoenen euro’s, uit Rusland.

De betalingen die hiermee gemoeid waren verliepen onder meer via rekeningen bij een bank van Deuss. Die vormde de laatste schakel in een lange keten van overboekingen vanuit Rusland richting de Verenigde Staten.

Met Deuss op vrije voeten, blijven deze zaken – waarover in een aantal landen rechtzaken lopen – vooralsnog duister. Net als de enorme Britse btw-fraude, waarover justitie de afgelopen maand niet één zinnige vraag wist te formuleren.

Meer over