columnpeter de waard

Wordt het niet tijd dat havik Klaas Knot zich binnen de ECB als een roofvogel gaat gedragen?

null Beeld

Het hoogste bestuur­ – de governing council­ ­– van de Europese Centrale Bank (ECB) bestaat uit twintig koerende duiven uit het zuiden en vijf makke haviken uit het noorden. Eens in de zes weken komen ze bij elkaar in een hok in het Duitse Frankfurt, waar ze kwetteren over de rente en het miljarden verslindende opkoopprogramma van obligaties. En elke keer is de uitkomst hetzelfde: de duiven overstemmen de haviken, hetgeen inhoudt dat de rente 0 procent blijft en in het opkoopprogramma een tandje wordt bijgezet. Daarna druipen de haviken af.

Al op 25 januari 2015 keerde havik Klaas Knot zich in het televisieprogramma Buitenhof publiekelijk tegen het besluit van de ECB om voor 1.000 miljard euro aan staatsobligaties op te kopen. Het massale geld drukken is een ‘paardemiddel’ dat noch noodzakelijk, noch effectief is, riep hij, en dat ook nog eens de vermogende klasse verrijkt ten koste van minder vermogenden.

De president van De Nederlandsche Bank liet weten als een van de vijf tegen te hebben gestemd. Hij had zware bedenkingen tegen zowel de noodzaak als de verwachte effectiviteit van kwantitatieve verruiming (QE), zoals het geldpompen eufemistisch werd genoemd. ‘QE zal in ieder geval de prijzen van aandelen, obligaties en vastgoed opjagen. Vermogende mensen bezitten daar meer van dan armere mensen en zullen dus meer profiteren dan minder vermogende mensen.’ Ook analyseerde hij dat QE de pensioenfondsen zou verarmen en tot nieuwe zeepbellen op beurzen en de huizenmarkt zou leiden. ‘Veel prijzen op de financiële markten zijn al losgezongen van de economische werkelijkheid. De geschiedenis leert dat er altijd een moment komt dat dit soort zeepbellen uiteenspatten.’

Zesenhalf jaar later kan worden geconcludeerd dat de zeepbellen niet zijn geknapt, maar wel twee keer zo groot zijn. De AEX is sinds januari 2015 gestegen van 415 naar 790 punten, de prijzen van eengezinswoningen van 233 duizend naar 456 duizend euro. De ongelijkheid is groter en de pensioenfondsen kunnen nog steeds niet indexeren.

Toen op 13 september 2019 een nieuwe steunronde werd aangekondigd, stribbelde Knot weer publiekelijk tegen. ‘Dit pakket staat in geen verhouding tot de huidige economische omstandigheden’, liet hij in een pers­bericht weten. Inmiddels heeft de ECB voor 4,5 biljoen euro obligaties opgekocht, 4,5 keer zoveel als Knot in 2015 onacceptabel vond. Woensdag zei Knot in de Volkskrant dat hij ‘mordicus tegen een verlenging van het opkoopprogramma is na maart 2022’.

Alleen vertelde hij niet wat hij zal doen als de duiven hem weer overstemmen: met de vuist op tafel slaan, een persbericht uitbrengen of in Buitenhof optreden? Misschien zouden Knot en de vier andere haviken – onder wie de machtige Duitse havik Jens Weidmann – zich als echte roofvogels moeten gedragen en hun snavel in hun prooi steken. Of anders hun koffers pakken en de handdoek in de ring gooien.

Meer over