Nieuws

Wopke Hoekstra maakte gebruik van brievenbusfirma op Britse Maagdeneilanden

CDA-leider Wopke Hoekstra, die als minister van Financiën het gebruik van fiscale sluiproutes moet bemoeilijken, blijkt tot vlak voor zijn benoeming zelf zo’n route te hebben bewandeld. Hij stak via een brievenbusfirma op de Britse Maagdeneilanden 26.500 euro in een safari-aanbieder in Oost-Afrika. Dat meldde hij als senator niet aan de Eerste Kamer, maar later wel aan premier Mark Rutte.

CDA-leider Wopke Hoekstra. Beeld ANP
CDA-leider Wopke Hoekstra.Beeld ANP

De onthulling is een eerste Nederlandse affaire in de zondag vrijgegeven Pandora Papers, een stapel van 11,9 miljoen documenten die zijn gelekt uit veertien financiële dienstverleners die de weggetjes weten naar belastingparadijzen. De documenten komen nu naar buiten via het Internationale Consortium voor Onderzoeksjournalisten (ICIJ), dat in Nederland dagblad Trouw, Het Financieele Dagblad, De Groene Amsterdammer en onderzoeksplatform Investico als partners heeft.

In internationale media duiken al meteen namen op van politici en beroemdheden die via deze kantoortjes belasting hebben ontdoken of ontweken. Zo blijkt de Britse oud-premier Tony Blair via de Maagdeneilanden een huis van 6,5 miljoen euro in Londen te hebben gekocht, waarbij hij een belastingaanslag van vier ton zou hebben weten te vermijden. Ook de namen van Elton John en Vladimir Poetin zingen rond.

Goed doel

Het lekken van de documenten doet denken aan vijf jaar geleden, toen de administratie van het Panamese bedrijfje Mossack Fonseca uitlekte en de fiscale geheimen van duizenden bedrijven op straat kwamen te liggen. Deze ‘Panama Papers’ kwamen dus van slechts één bedrijf; nu gaat het om veertien kantoren. De totale omvang van de vrijgekomen informatie is wel ongeveer even groot, schrijft de Süddeutsche Zeitung.

Hoekstra zegt tegen Trouw niet te hebben geweten dat zijn Afrikaanse belegging via de Maagdeneilanden liep. Ook zegt hij het rendement van 4.800 euro aan een goed doel te hebben geschonken, namelijk kankeronderzoek. Hij heeft zijn belang in het bedrijf altijd gemeld aan de fiscus, zegt hij. Als senator was hij niet verplicht zijn investering te melden, al was hij lid van een Eerste-Kamercommissie die ideeën moest bedenken voor de strijd tegen grensoverschrijdende belastingontwijking.

‘Het was ethischer geweest om het wél te melden’, stelt de Duitse hoogleraar Christoph Demmke in Trouw. Demmke noemt Hoekstra’s handelwijze ‘onacceptabel’ en ‘beneden alle internationale standaarden’.

Safarionderneming

De CDA-leider, tevens oud-partner bij adviesbureau McKinsey en voormalig voorzitter van het Leidse studentencorps Minerva, kocht de aandelen in safarionderneming Asilia in 2009 met een clubje andere leden van de Nederlandse (financiële) elite. Onder anderen zakenbankier Wilco Jiskoot (ex-ABN Amro, nu onder meer commissaris bij Hema en Jumbo), zakenbankier Alexandra Schaapveld (ex-ABN Amro, nu commissaris bij Société Générale) en bankier Tom de Swaan (ex-ABN Amro, ex-DNB) zijn lid van die club.

Terwijl Hoekstra zijn aandelen in 2017 verkocht, gebruikt de club de route via het Caribische belastingparadijs nog steeds voor investeringen in de Afrikaanse safari’s. Hoekstra stelde zijn beleggingspartner De Swaan in 2018 aan als president-commissaris van ABN Amro, sinds de crisis van 2008 in handen van de staat.

Een van de oprichters van Asilia, Jeroen Harderwijk, óók oud-bankier bij ABN Amro (de andere oprichter komt van Minerva en McKinsey), zegt tegen het FD dat hij de route via de Cariben heeft gekozen omdat dat een ‘vlotte, gemakkelijke, en kostenefficiënte manier’ was. ‘Via een Nederlandse bv had het tot hogere kosten, startkapitaal en papierwerk geleid.’

Meer over