Nieuws

Woensdag, de dag dat de hysterie toeslaat op de gasmarkt: ‘Het kweken van kasgroenten is bijna niet rendabel’

De witte haaien onder de investeerders, de hedgefondsen, zien opeens ook brood in de energiemarkt nu de prijzen zijn geëxplodeerd. Links en rechts is bij bedrijven de paniek groot. Maar niet bij trostomatenteler Joost van der Voort. ‘We hebben ons aardig kunnen indekken toen de gasprijs nog laag stond.’

Joost van der Voort tussen zijn tomaten. ‘We hebben ons aardig kunnen indekken door een deel van het gas vooruit te kopen toen de prijs nog laag was.' Beeld Arie Kievit
Joost van der Voort tussen zijn tomaten. ‘We hebben ons aardig kunnen indekken door een deel van het gas vooruit te kopen toen de prijs nog laag was.'Beeld Arie Kievit

Eigenlijk is Klaas Dozeman meer een adept van de broodnuchtere Theo Reitsma-school van het becommentariëren van sport (‘Rensenbrink tegen de paal’), maar woensdag kwam toch even de Jack van Gelder boven in de marktanalist van het Haagse handelshuis Brainchild Capital Investments. ‘Ik hou er niet zo van om grote woorden te gebruiken, maar er heerst echt gekte momenteel’, zei Dozeman woensdag over de bokkesprongen op de gasmarkt.

Dinsdag had de gasprijs al voor het eerst de barrière van 100 euro per megawattuur verpulverd, met een slot van 116 euro. Dat was al bijna acht keer zoveel als wat energiehandelaren een jaar eerder neertelden voor het belangrijkste gascontract van Europa, de Nederlandse TTF Gas Futures. Maar woensdagochtend leek de zwaartekracht helemaal uit de gasmarkt verdwenen, net als uit de elektriciteitsmarkt trouwens.

Absurd

‘Het was absurd: we begonnen de dag met een gasprijs van 125 euro per megawattuur, rond koffietijd was het 161 euro, en nu zijn we weer terug bij af’, constateerde Dozeman woensdag rond half twee ’s middags. In de loop van de middag keerde de rust enigszins terug en daalden de historisch hoge gasprijzen tot rond de 105 euro per megawattuur.

In de Nederlandse elektriciteitsprijzen was van rust echter nog weinig sprake. De – weliswaar gewoonlijk al zeer grillige – prijzen op de spotmarkt, waar wordt gehandeld in uurprijzen, stegen doodleuk door van het ene record – 184 euro per kilowattuur op dinsdag – naar een nieuw record van 302 euro, een stijging van liefst 64 procent in één dag. Dit komt neer op een vernegenvoudiging sinds de herfst van vorig jaar.

Achter al dit cijfergeweld gaat een hele wereld schuil. De Vierpolderse trostomatenteler Joost van der Voort maakt zich zorgen over de torenhoge gas- en elektriciteitsprijzen. ‘Onze tomaten hebben warmte nodig om goed te kunnen groeien in de kas. Normaal vormt de energierekening al 20 tot 30 procent van onze teeltkosten, maar nu de gasprijs acht keer zo hoog staat, is het bijna niet meer rendabel om kasgroenten te telen.’

Gelukkig heeft Van der Voort enkele jaren geleden al de handen ineengeslagen met een aantal collega-telers en een soort minihandelsvloer in het leven geroepen, waar negen medewerkers de energiemarkten in de gaten houden om op het juiste moment gas in te kopen. Het is een onvermoede kant van de glastuinbouw – de tuinder als energiehandelaar. ‘We hebben ons aardig kunnen indekken door een deel van het gas vooruit te kopen toen de prijs nog laag was. Maar er zijn ook bedrijven die dat niet hebben gedaan. Die maken zich nu heel erg zorgen – kan ik deze energielasten nog wel dragen?’

Emoties voeren boventoon

Dat herkent ook Arjen Leenhouts, directeur van het Hoevelakense energie-adviesbureau Hellemans Consultancy. ‘Als jij je als bedrijf niet goed hebt ingedekt, dan word je nu heel onrustig. De emoties voeren de boventoon – daardoor knalt de prijs nu zo omhoog. Dit heeft niks meer te maken met een reëel spel van vraag en aanbod. Het toont maar weer eens hoe belangrijk een goede inkoopstrategie is.’

Het adviesbureau van Leenhouts, dat onder meer 6.000 scholen, 180 gemeenten en vele bedrijven tot de klantenkring mag rekenen, dekte zich bijvoorbeeld in door jaren aan gas vooruit te kopen. ‘Ik heb voor meerdere bedrijven al gas voor het jaar 2025 ingekocht. Vorig jaar stonden de prijzen van termijncontracten voor gas nog zo laag, daar konden we ons geen buil aan vallen.’

Wie zich nu in de woelige wateren van de gasmarkt moet wagen, op jacht naar de minst ongunstige contracten, moet inmiddels ook zien af te rekenen met de witte haaien onder de investeerders: hedgefondsen. Door de hoge energieprijzen ruiken speculanten bloed, ziet Dozeman. ‘Hedgefondsen stappen nu in groten getale in op de gasmarkt omdat de koers zo veel beweegt. Met hun slimme algoritmen kopen en verkopen ze precies op het juiste moment grote hoeveelheden gas. Voor hen is het nu lekker snel en makkelijk geld verdienen.’

Rekening bij gewone burger

Al deze speculatie heeft de energieprijzen alleen nog maar verder laten oplopen. ‘Het ergste is dat de rekening uiteindelijk bij de gewone burger terecht komt’, zegt Dozeman. ‘Die moet ook gewoon zijn energierekening betalen, en die dreigt nu enorm omhoog te gaan. Er zijn investeerders die miljarden verdienen aan de huidige toestand op de markt, maar de meeste kosten komen uiteindelijk voor rekening van mensen met een smalle portemonnee.’

Meer over