nieuws

Wie vervoert de kippen in Engeland, wie slacht de varkens? Brexit en covid zorgen voor personeelstekort

Geen milkshakes bij McDonald’s, geen kipgerechten bij Nando’s en geen pasteitjes bij Marks & Spencer. Een combinatie van Brexit en covid heeft voor een kleine crisis gezorgd in de Britse voedselindustrie. Het kernprobleem: te weinig vrachtwagenchauffeurs.

Een McDonald’s-klant bij een filiaal in Londen. Het tekort aan vrachtwagenchauffeurs leidt tot een kleine crisis in de Britse voedselindustrie. Beeld Getty
Een McDonald’s-klant bij een filiaal in Londen. Het tekort aan vrachtwagenchauffeurs leidt tot een kleine crisis in de Britse voedselindustrie.Beeld Getty

Het Verenigd Koninkrijk komt naar schatting 100 duizend vrachtwagenchauffeurs tekort. Binnen de sector is er sprake van vergrijzing, omdat steeds minder jongeren trek hebben in een eenzaam bestaan op de snelweg, met een beetje pech afgewisseld door lange wachttijden bij de grens. Tekorten zijn lange tijd gemaskeerd door de komst van Oost-Europese migranten die wel bereid waren om de voedselvoorziening tegen een matige beloning gaande te houden.

Enkele reis Oost-Europa

Sinds Brexit is dat aantal gedaald, een daling die is versneld na het opheffen van de strengste lockdownmaatregelen, drie maanden geleden. Zodra het weer mocht, zijn duizenden chauffeurs naar hun familie in Oost-Europa gegaan. Voor de meesten van hen bleek het een enkele reis te zijn geweest. Daar komt bij dat de aanwas van nieuwe chauffeurs stil is komen te liggen omdat het rijden van een vrachtwagen geen ‘noodzakelijk’ en ‘hooggekwalificeerd’ beroep is dat recht geeft op een werkvisum.

Een bijkomend probleem is dat het opleiden van vrachtwagenchauffeurs tijdens de coronacrisis stil is komen te liggen, wat heeft geleid tot een enorme achterstand. Door een belastinghervorming begin dit jaar is dit beroep onaantrekkelijker geworden voor eenpitters. Sowieso staan de salarissen onder druk door de enorme strijd tussen de supermarkten. De regering van premier Boris Johnson is van plan om grotere, elektrische vrachtwagens versneld in te voeren, maar dat is geen oplossing voor de korte termijn.

Een taxi maakt in Londen reclame voor McDonald’s, waar nu een milkshake-schaarste heerst. Beeld Getty
Een taxi maakt in Londen reclame voor McDonald’s, waar nu een milkshake-schaarste heerst.Beeld Getty

Cruciaal beroep

De transportsector smeekt om vrachtwagenchauffeurs onder te brengen in de categorie cruciale beroepen, zodat er weer een beroep kan worden gedaan op buitenlandse arbeid. Deze roep klinkt ook elders. Diverse sectoren kampen met personeelstekorten, zoals de bouw, de horeca en het boerenbedrijf. Dat zijn allemaal sectoren die jarenlang hebben geprofiteerd van een eindeloze aanwas van personeel uit EU-landen. Ook Uber heeft tekorten, maar dat is omdat chauffeurs tijdens de lockdown elders zijn gaan werken.

Wegens personeelstekorten in slachthuizen hebben varkenshouders gewaarschuwd dat misschien 70 duizend dieren moeten worden gedood. De vleesverwerkingsindustrie heeft zelfs geopperd om gevangenen in te zetten als noodarbeiders. Mogelijk wordt de situatie komende maand wat beter wanneer er een einde komt aan de financiële noodsteun voor Britten voor wie tijdens de coronacrisis geen werk was, maar deze terugkeer naar betaald werk is niet genoeg om een half miljoen vacatures te vullen.

Minister van Economische Zaken Kwasi Kwarteng verzet zich tegen kortetermijnmaatregelen. Voor de Britse regering hoort deze crisisperiode bij een overgang naar een andere maatschappij, eentje die niet rust op goedkope arbeid van immigranten. Het doel is om te gaan investeren in de eigen bevolking en de Britten zelf weinig aantrekkelijke beroepen te laten verrichten, zoals het steken van asperges, de bediening in een koffietent en het rondrijden met vrachtwagens. Dat is volgens de regering in de geest van Brexit.

‘Fuck business’

Minder dan zijn voorgangers is Boris Johnson bereid om zijn oor te luisteren te leggen bij het bedrijfsleven, getypeerd door het ‘Fuck business’ dat hij ooit op een onbewaakt moment liet vallen. Het is politiek gezien een gevaarlijke strategie, zeker als de tekorten aanhouden en in de aanloop naar Kerstmis de distributie van kalkoenen in gevaar komt. Volgens staatssecretaris voor Investeringen Lord Grimstone, een voormalig topbankier, zijn bedrijven creatief genoeg om de ontstane problemen op te lossen.

Daar zijn supermarktketen Waitrose en warenhuis John Lewis reeds toe overgegaan door de salarissen van hun vrachtwagenchauffeurs flink te verhogen. Sommigen van hen verdienen nu evenveel als de huisadvocaten en pensioenspecialisten op de hoofdkantoren. Waarschijnlijk zullen andere ondernemingen dit voorbeeld volgen. Dit zal ertoe leiden dat de Britten op lange termijn meer gaan betalen voor producten, bijvoorbeeld in de supermarkten waar de prijzen in vergelijking met Nederland laag zijn.

Meer over