De KwestiePeter de Waard

Wie draait op voor bloedbad van landenfaillissementen?

Landen zijn stukken grond en water waar door de historie willekeurig wat lijntjes omheen zijn gezet. Als gevolg van oorlog kunnen ze ophouden te bestaan. Maar een faillissement tast hun bestaansrecht niet aan zoals dat bij bedrijven het geval is. Per definitie maken ze een doorstart. Meestal onder dezelfde leiding.

Wel slaat een bankroet een blijvende deuk in het vertrouwen op de financiële markten. Beleggers zoals de Nederlandse pensioenfondsen, steken er niet langer graag hun geld in.

Gelukkig komen zogenoemde landenfaillissementen zelden voor. Kredietbeoordelaar Fitch telde er 23 sinds begin jaren negentig – verdeeld over veertien landen. Want wie een keer als land bankroet gaat loopt een gerede kans op een tweede of derde. Argentinië heeft er in twee eeuwen geschiedenis al acht achter de rug .

Fitch voorspelde deze week dat in 2020 een recordaantal landen op een faillissement afstevent. Drie landen verzaken nu al op hun schuldverplichtingen: opnieuw Argentinië en ook Ecuador en Libanon. En veel landen zullen volgen – met name opkomende- en ontwikkelingslanden. Vaak kunnen ze de kosten van de bestrijding van het virus en de lockdown niet zelf dragen. Daarnaast zijn vele armere landen afhankelijk van toerisme of grondstoffenexport, waarvan de inkomsten helemaal zijn wegvallen of waarvan de prijzen (olie, koper, ijzererts) zijn gekelderd.

De deviezenreserves van die landen zijn nu al zo gekrompen dat ze moeite hebben hun aflossingen en rentebetalingen te doen. De buitenlandse beleggers proberen hun schuldpapier te dumpen bij aasgieren als hedgefondsen.

Op het moment dat kredietbeoordelaars – naast Fitch ook Moody’s en Standard & Poor’s – de ratings terugbrengen van A naar B of van B naar C vluchten ze weg als een antilope voor een troep leeuwen.

Fitch heeft dit jaar de rating van een recordaantal van liefst 29 landen al verlaagd, waarvan acht zijn afgezakt naar de laagste rating van bijna failliet : een C, CC of zelfs CCC – een graadje boven D (van default of bankroet). Burgers en bedrijven in die landen verliezen ook het vertrouwen in de eigen munt, zodat massale kapitaalvlucht ontstaat naar veilige havens. Die landen, waarvan de lijntjes vaak in het rijke Westen zijn getekend, hebben er weer baat bij, omdat zij daardoor nog goedkoper kunnen lenen.

Veel Afrikaanse landen maar ook Suriname staan juist op omvallen. Argentinië is al bezig met de negende doorstart en heeft beleggers gevraagd mee te werken aan een herstructurering. Tot nu toe heeft het land nul op het rekest gekregen.

Maar uiteindelijk zullen ze eieren voor hun geld moeten kiezen. Of de obligaties van die landen dumpen tegen een afbraakprijs of meewerken aan herstructureren. Of met de negatieve rente hier volstaan.

Dat zullen pijnlijke keuzes zijn die ook iedereen in het triple A-land van 17 miljoen inwoners aan de Noordzee zal merken.

Meer over