GeldvraagReinout van der Heijden

Wie betaalt beter: de overheid of het bedrijfsleven?

null Beeld Arie Kievit / de Volkskrant
Beeld Arie Kievit / de Volkskrant

In een bericht in de krant lees ik dat het gemiddelde uurloon bij de overheid hoger is dan bij het bedrijfsleven. Klopt dat wel? Wat zijn de verschillen tussen die twee sectoren?

Wie bij vacatures naar het maandinkomen kijkt, kan denken dat de overheid minder goed betaalt. Maar dat is bedrieglijk. Overheid, onderwijs en de zorgsector hebben een werkweek van 36 uur, tegen 40 uur in de marktsector. Het is voor de vergelijking beter om te kijken naar het uurloon en dan steken de overheid en trendvolgers niet slecht af bij het bedrijfsleven.

Volgens een rapport van het CBS uit november 2020 ligt het uurloon bij de overheid gemiddeld rond 27 euro, tegen 20 euro in het bedrijfsleven. Hier worden natuurlijk appels met peren vergeleken, want gemiddeld is het opleidingsniveau bij de overheid veel hoger.

Gecorrigeerd naar opleiding blijkt uit diverse onderzoeken dat de uurlonen in grote lijnen redelijk gelijk zijn in beide sectoren, met enkele belangrijke verschillen. Het CBS toont in het onderzoek uit november aan dat de loonverschillen tussen man en vrouw bij de overheid veel kleiner zijn dan in het bedrijfsleven. Vrouwen zijn daar dus beter af.

Uw vraag is breed en gemiddelden verhullen veel. Het kan heel goed zijn dat u in sommige situaties bij een van de twee beter af bent. Bij specialistische functies betaalt het bedrijfsleven per uur vaak even veel als de overheid, maar kan de uiteindelijke beloning hoger zijn dankzij individuele bonussen. Aan de andere kant heeft u in het bedrijfsleven soms geen volledige dertiende maand en kan het pensioen ook minder goed geregeld zijn.

De cao-lonen bij de overheid stijgen jaarlijks niet minder dan in het bedrijfsleven. De financiële sector betaalt nog altijd een veel hoger uurloon, maar de lonen zijn er de afgelopen 10 jaar minder sterk gestegen. Er worden bij banken veel banen geschrapt door de automatisering. Ik denk dat de vakbonden in deze sector meer inzetten op het opvangen van de gevolgen van ontslag dan op hogere lonen.

De overheid als werkgever heeft bij nader inzien nog andere voordelen, blijkt uit gegevens van het CBS. Er zijn meer vaste contracten en dus minder flexwerkers. In veel sectoren in het bedrijfsleven daalt het aantal werknemers sterk vanaf 55 jaar, maar bij de overheid en in het onderwijs is dat nauwelijks het geval. Dat komt waarschijnlijk door een beter ouderenbeleid, zoals het generatiepact waarmee ouderen kunnen het aantal uren afbouwen grotendeels met behoud van loon en pensioen.

In deze coronacrisis is een belangrijk pluspunt van werken bij de overheid dat de werkgever niet failliet kan gaan. Werken in de zorgsector en het onderwijs kan door corona zwaar en riskant zijn, maar de kans op behoud van werk is waarschijnlijk groter. Wie in horeca, de reis-, cultuur- en evenementensector werkt, kijkt daar met jaloezie naar.

Het is jammer dat we weinig praten over dit onderwerp. Ondertussen denken we dat de ander het beter heeft.

Reinout van der Heijden is hoofdredacteur van de Geldgids. Zelf een vraag aan Reinout? Geldvraag@volkskrant.nl

Meer over