VS staan genetisch gemodificeerde appels toe

'Absoluut onnodig' volgens de critici, 'potentieel gevaarlijk' bovendien, maar sinds dit weekend toch toegestaan in de Verenigde Staten: genetisch gemodificeerde appels die na het opensnijden langer hun frisse kleur behouden.

Links een normale Granny Smith na acht uur, rechts een Arctic Apple na dezelfde tijd. Beeld Okanagan Specialty Fruits
Links een normale Granny Smith na acht uur, rechts een Arctic Apple na dezelfde tijd.Beeld Okanagan Specialty Fruits

Het gaat om Golden Delicious- en Granny Smith-appels van het Canadese bedrijf Okanagan Specialty Fruits. De opgesneden en geblutste appels behouden dankzij een genetische aanpassing langer hun lichte kleur, omdat een enzym wordt onderdrukt dat kapotte cellen bruin kleurt. En dat is volgens de producenten een uitkomst omdat het gesneden appels aantrekkelijker zou maken: miljoenen saladebars of Happy Meals zouden de appels kunnen aanbieden zonder ze eerst te besprenkelen met citroensap. Het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) bleek het daar vrijdag mee eens: het stond dit type genetisch gemodificeerde landbouwgewas (gmo) officieel toe.

De Verenigde Staten is al jaren een voortrekker op het gebied van gentech. Vooral gewassen als katoen, mais en soja worden op zeer grote schaal genetisch bewerkt. Toch is deze specifieke wetgeving opmerkelijk, omdat eerder toegestane gmo's vrijwel altijd hulp boden aan de boer - producten werden bijvoorbeeld resistent gemaakt tegen pesticiden of insecten - terwijl de aanpassing ditmaal puur voor de consument is bedoeld.

VS voorloper gentech

De goedkeuring ging dan ook niet zonder slag of stoot. In de drie jaar voorafgaand aan de beslissing ontving USDA zo'n 175 duizend op- en aanmerkingen over de GMO-appels - voor de overgrote meerderheid negatief. Ook voerden een aantal actiegroepen uitgebreide campagnes tegen de 'Arctic Apple' die volgens hen 'absoluut onnodig' is en bovendien potentieel gevaarlijk. Appels worden niet voor niets bruin, is hun argument. Bovendien ontbreekt sluitend onderzoek over de (gezondheids)gevolgen van gmo's op de langere termijn.

Professor Anton Haverkort, die namens de Wageningen UR onderzoek doet naar gentech bij aardappels, vindt het een goede zaak dat USDA de productie van de Arctic Apples toestaat. De brede weerstand komt volgens hem vooral omdat de consument nu voor het eerst direct geconfronteerd wordt met gmo's bij directe consumptieproducten. 'Bij maisolie of veevoer dat van soja gemaakt wordt, staat het gm-product nog vrij ver van de consument af. Maar nu een appel daadwerkelijk op hun bord terecht komt, schrikken de Amerikanen toch wakker.'

Wat ook opvalt is dat Okanagan Specialty Fruits een relatief klein bedrijf is. Eerdere gmo's waren veelal een initiatief van kolossen in de agri-industrie, zoals het Amerikaanse Monsanto en het Zwitserse Syngenta. Alleen zij hadden het geld, de tijd en het lobby-apparaat om een toestemmingsprocedure te starten. Tegenstanders vrezen dat de goedkeuring een precedent schept waardoor meer kleinere bedrijven de route naar gentech zullen bewandelen, zegt ook Haverkort.

2017 in de supermarkt

Ook een groot aantal Noord-Amerikaanse appeltelers reageerde weinig positief op de beslissing. Zij zijn bang dat, juist vanwege de grootschalige afkeer tegen gmo's in de rest van de wereld, hun export onder druk komt te staan. In de Europese Unie bestaan bijzonder strikte regels omtrent het verbouwen van gentech-gewassen en ook China, doorgaans geen land dat bekend staat om de hoge standaarden voor veilig voedsel, staat afwijzend tegenover gmo's.

Voordat Amerikaanse consumenten de genetisch aangepaste appels kunnen proeven, moeten zij nog wel even wachten. De ongeveer 20 duizend gemodificeerde bomen moeten nog worden geplant. De niet-bruinende appels zullen op zijn vroegst in 2017 de supermarkten bereiken.

Meer over