VS dreigen WTO te negeren wegens anti-Cuba-wet

De Amerikaanse regering betwist het recht van de Wereldhandelsorganisatie in Genève om te oordelen over de omstreden Helms/Burton-wet, die gericht is tegen buitenlandse investeringen in Cuba....

Van onze correspondent

WASHINGTON

De Europese Unie heeft tegen deze nieuwe Amerikaanse wetgeving een klacht ingediend bij de WTO, de organisatie die toeziet op de vrije wereldhandel en optreedt als rechter. De WTO benoemde gisteren een panel van drie 'rechters' die in het conflict een bindende uitspraak moeten doen.

Volgens onderminister van Buitenlandse Zaken Stuart Eizenstat is de WTO niet bevoegd zich in deze 'buitenlands-politieke' zaak te mengen. Eizenstat maakte duidelijk dat de VS iedere medewerking zullen weigeren. En in een verklaring kondigde hij dreigend aan dat als de VS en de EU het geschil niet snel onderling regelen, Washington officieel zal laten weten de WTO in deze zaak niet te erkennen.

'We zullen dan duidelijk maken dat het vandaag ingestelde panel niet bevoegd is in deze zaak van Amerikaanse nationale veiligheid en buitenlands beleid'. Dit openlijke dreigement houdt in dat de VS een uitspraak van het panel naast zich neer zullen leggen in het geval de 'rechters' tot de conclusie komen dat de Helms/Burton-wet in strijd is met het internationale handelsrecht.

De ruzie tussen de VS en de EU, de twee grote handelsblokken van de wereld, is het eerste serieuze conflict waar de betrekkelijke nieuwe Wereldhandelsorganisatie, de opvolger van de GATT, een vonnis over moet vellen. Het conflict kan de geloofwaardigheid van de WTO ondermijnen en wordt daarom ook beschouwd als een testcase. WTO-directeur Ruggerio heeft daarom de voormalige directeur-generaal van de GATT, Arthur Dunkel, gevraagd het panel te leiden.

De EU heeft van meet af aan gedreigd de WTO te zullen inschakelen als de VS de anti-Cuba-wet van de Republikeinen Helms en Burton zouden uitvoeren. Vooral de bepaling dat Europese, Canadese en Mexicaanse zakenlieden van bedrijven die in Cuba investeren in de VS vervolgd kunnen worden heeft voor veel beroering gezorgd. De EU, gesteund door Canada, betwist het recht van de VS wetten op te stellen die buitenlandse onderdanen raken. Clinton heeft deze bepaling tijdelijk opgeschort, maar de EU blijft principieel bezwaar maken tegen 'de extra-territoriale' paragrafen in de wet.

De VS daarentegen zeggen dat de anti-Cuba-maatregelen legaal zijn, omdat landen op grond van Artikel 21 van het Algemene Verdrag over Tarieven en Handel de vrije handel kunnen beperken als hun nationale veiligheid in het geding is. De EU zegt dat Cuba geen bedreiging vormt voor de nationale veiligheid van de VS en dat een beroep op Artikel 21 een drogreden is.

De Amerikaanse regering staat echter onder grote druk van het Congres. Newt Gingrich, de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, en Jesse Helms, voorzitter van de senaatscommissie voor Buitenlandse Betrekkingen en opsteller van de wet, hebben gisteren de regering opgeroepen een eventueel negatief oordeel van de WTO te negeren. Amerikaanse isolationisten beschouwen de Wereldhandelsorganisatie als een inbreuk op de nationale soevereiniteit.

Slechts enkele leden van het Congres zijn zich bewust van het risico dat de VS loopt door een beroep te doen op de nationale veiligheids-bepalingen. 'Dit is een situatie waarin iedereen dreigt te verliezen. Wie houdt straks Japan tegen als met een beroep op de nationale veiligheid de rijstmarkt voor buitenlanders wordt gesloten? Dit is een uitnodiging aan ieder land om onwelgevallige handelswetten met een beroep op nationale veiligheid terzijde te schuiven', aldus de Republikein Kolbe, een afgevaardigde uit Arizona.

De WTO had vorige week al het panel van drie rechters willen benoemen, maar stelde de installatie uit op verzoek van de EU. Intensieve onderhandelingen tussen Sir Leon Brittan, de EU-commissaris voor Buitenlandse Handel en betrekkingen met de VS en Azië, onderminister Eizenstat en de speciale handelsgezant van president Clinton, Charlene Barshesfky, over vrijwillige beperking van investeringen in Cuba hebben niets opgeleverd. In een verklaring zei Sir Leon Brittan gisteren te hopen dat de VS en de EU tot een vergelijk kunnen komen nog voordat het WTO-panel een uitspraak publiceert.

Meer over