Vroegere ‘excuus-Truus’ slaat met de vuist op tafel

De Diabetesvereniging, Astma Fonds en Reumapatiëntenbond werden vroeger met tegenzin geduld bij belangrijk overleg over de zorg. Maar het nieuwe zorgstelsel heeft dat veranderd....

Het nieuwe zorgstelsel heeft een onverwachte bijwerking: patiëntenverenigingen maken gouden tijden door. De Diabetesvereniging Nederland (DVN), Astma Fonds en Reumapatiëntenbond kunnen de drukte nauwelijks aan: iedereen belt of e-mailt om informatie. Alleen al bij de DVN dagelijks vijftig nieuwe leden.

De verenigingen kunnen eindelijk een stevigere vuist maken tegenover artsen en zorgverzekeraars. Hanneke Snellen, directeur van de Reumapatiëntenbond: ‘We zijn sterker dan ooit, we zijn niet langer de excuus-Truus aan de onderhandelingstafel in de zorg.’

Minister Hoogervorst van Volksgezondheid wil in het nieuwe stelsel de consument en de patiënt als gebruiker van de zorg een volwaardige rol laten spelen in de driehoeksrelatie met de zorgaanbieders (lees: artsen, zorgverleners en ziekenhuizen) en de verzekeraars. De gebruikers moeten in zijn ogen bepalend worden in het gesprek over kwaliteit en toegankelijkheid van de zorg.

Tot nu toe kregen patiënten en hun organisaties moeilijk een voet tussen de deur. Veel van hen voelen zich afhankelijk in de relatie met de arts. Zorgverzekeraars zagen hen toch vooral als klant.

Onder meer het collectieve contract geeft patiëntenorganisaties nu de ruimte hun plek op te eisen. Zulke overeenkomsten geven mensen met een chronische ziekte een extra prikkel lid te worden van hun patiëntenorganisatie. Een ontwikkeling die verzekeraars nog versterken door het lidmaatschap van de patiëntenorganisatie (deels) te vergoeden. Dit jaar nemen de collectieve contracten in de zorg een hoge vlucht, vooral door de korting van maximaal 10 procent die mogelijk is.

Een goedkopere polis is echter niet de belangrijkste drijfveer voor de patiëntenverenigingen. De DVN (met 57 duizend leden de grootste patiëntenvereniging van Nederland), Astma Fonds (ruim 40 duizend leden) en Reumapatiëntenbond (30 duizend leden) gebruiken de verstevigde positie en de contracten om inhoudelijk betere afspraken over de zorg te maken.

De zorg dient zo goed mogelijk aan te sluiten op de wensen van de eigen achterban. Betere samenwerking tussen specialisten en andere zorgverleners, helderheid over de verstrekking van medicijnen en eenvoudiger toegang tot hulpmiddelen – dat zijn onderwerpen waarover de verenigingen afspraken maken.

Bij de ene verzekering krijgen diabetespatiënten betere voorzieningen om zelfstandig per internet de eigen toestand te controleren, bij een ander bestaan voor reumapatiënten meer mogelijkheden om naar een kuuroord te gaan, astma-en COPD-lijders (een longaandoening) krijgen cursussen vergoed om hun conditie verbeteren.

Geen van de organisaties maakt exclusieve afspraken met één verzekeraar. Het Astma Fonds en de Reumapatiëntenbond hebben een contract met zorgverzekeraar Agis, maar kijken breder. ‘Wij willen dat zoveel mogelijk verzekeraars belangrijke zaken voor astma- en COPD-patiënten goed regelen’, zegt Dominique Hamerlijnck van het Astma Fonds.

De Reumapatiëntenbond is nog naarstig op zoek naar een tweede verzekeraar om collectieve afspraken mee te maken. Het mag straks niet gebeuren dat een grote groep reumapatiënten bij een verzekeraar zit die in problemen komt. Dat is te riskant voor een kwetsbare groep, vindt Snellen.

Kwetsbaar zijn maakt de organisaties niet langer vleugellam. Hamerlijnck spreekt over de kans om een ‘grote stap voorwaarts’ te zetten richting professionalisering van de patiëntenorganisaties, Snellen voelt dat de bond zich steeds meer gedraagt als ‘een moderne netwerkorganisatie.’ Het grote offensief dat de DVN is begonnen om de eigen belangen bij politiek en verzekeraars over het voetlicht te krijgen, ‘begint goed vruchten af te werpen’, zegt John van Duin van de DVN.

Maar gerust op de ontwikkelingen in het zorgstelsel zijn ze nog niet. Hoe gaat het in 2007 met de toelating van chronisch zieken in de aanvullende verzekeringen? Gaan verzekeraars straks met name op de kosten letten in plaats van op de kwaliteit van de zorg? Stijgen de premies fors na dit eerste overgangsjaar?

De DVN vraagt aan alle lokale afdelingen dit jaar de kwaliteit van de diabeteszorg in hun regio te controleren zodat iedereen kan zien welk ziekenhuis goed is, en welk ziekenhuis faalt. Astma Fonds en Reumapatiëntenbond blijven dicht op de verzekeraars zitten. Zo houden ze druk op de ketel. Snellen: ‘Het blijft wringen tussen de beste en de goedkoopste zorg. Verslappen is er dus voorlopig niet bij.’

Meer over