Voor ongeduldige consumenten op het platteland: de boerenautomaat

De 24-uurseconomie, met consumenten die nergens meer op willen wachten, heeft ook het platteland bereikt. De boerenautomaat biedt uitkomst: bloemkolen, tomaten, eieren, diepgevroren kippen - het is allemaal te koop.

Peter van Ammelrooy
Boer Dennis de Wit met een nieuwe voorraad voor zijn automaat. Beeld Raymond Rutting/de Volkskrant
Boer Dennis de Wit met een nieuwe voorraad voor zijn automaat.Beeld Raymond Rutting/de Volkskrant

Vroeger stond boer Dennis de Wit nog weleens op het land te werken als er een fiets of auto halt hield en de bestuurder vroeg of hij een verse bloemkool kon kopen. Onhandig was dat. 'Je werd onderbroken bij je werk en het gebeurde geregeld dat we het geld uit de sloot moesten vissen', aldus de teler uit Hoogkarspel. De Wit vond een 'stadse' oplossing: een automatiek. De consument kan een verse bloemkool uit 'de muur trekken'.

De 24-uurseconomie, met consumenten die nergens meer op willen wachten, heeft ook het platteland bereikt. Betrouwbare cijfers zijn nergens voorhanden, maar de boerenautomaat maakt zichtbaar een opmars. Het stalletje met groente en fruit langs de weg maakt plaats voor een wand in een boerenschuur met glazen deurtjes. In plaats van kroketten en frikadellen liggen daar eieren achter, trostomaten, appels en zelfs zakken met aardappelen.

Bij het agrarische verbond LTO Nederland hebben ze geen idee hoeveel boeren groente- en fruitautomaten op hun erf hebben staan. 'We houden geen cijfers bij', zegt een woordvoerster. Chris Verhoeven, importeur van de Roesler-automaten uit Duitsland, houdt het op zeker 350 specifiek voor agrarisch doel gemaakte automaten en het dubbele als je ook de automaten meerekent die voor andere toepassingen zijn gemaakt maar waarin nu aardbeien liggen.

André Dekker, vertegenwoordiger bij de Automaten Centrale in Neede, kan de vraag nauwelijks aan. 'Ik ben eigenlijk met pensioen, maar doe dit nog drie dagen in de week. Dat is eigenlijk te weinig.' Het bedrijf importeerde uit Duitsland automaten speciaal ontworpen voor boeren, maar bouwt ze sinds twee jaar zelf. De belangstelling is groot, ondanks de kosten. 'Je spreekt over een investering van rond de 20 duizend euro. En dat is zonder de aanpassingen die boeren verlangen.' De automaten kunnen op maat worden afgeleverd, zodat ze precies passen in de schuur waar ze komen te staan. Ook de afmetingen van de groentevakjes, de kleur en de aankleding van de automaat kan de boer zelf kiezen.

Boeren beperken zich zelfs niet meer tot verse groente en fruit. Een pluimveehouder in Opheusden opende vorig jaar een automatiek waarin de consument diepgevroren kippen vindt, rookworst, grillworst, hamburgers en kipshoarma. Ondanks alle enthousiasme is de Nederlandse boer er laat bij: de eerste groente- en fruitautomaten dateren van tien jaar terug. In Duitsland is het verschijnsel al een kwart eeuw oud.

Boer Dennis de Wit: 'Bij mijn kar langs de weg waren veel bloemkolen weg zonder dat mensen er geld voor achterlieten.' Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant
Boer Dennis de Wit: 'Bij mijn kar langs de weg waren veel bloemkolen weg zonder dat mensen er geld voor achterlieten.'Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Bijvullen

Arjen van de Giessen, aardappel- en uienteler in het Gelderse Vuren, noemt de automatiek op zijn erf een succes. 'We moeten vaak een paar keer op een dag de vakken bijvullen.' Het zijn hoofdzakelijk vaste klanten die zakken van tien kilo uit de muur trekken. 'Aardappelen koop je niet spontaan omdat je langsfietst. Je gaat er echt voor op pad.' Van de Giessen bedient een type klant die hij vroeger misliep. 'Ik merk dat de meeste consumenten pas om half vijf of zo boodschappen doen. Toen we nog uit een schuur verkochten, waren we dan al lang dicht.'

Dennis de Wit in Hoogkarpsel slijt zijn waren vooral in het weekeinde. 'Ik heb veel vaste klanten. Op sommigen kan ik de klok gelijkzetten. Er is er eentje die elke dinsdag om half elf langskomt.' De boerderij ligt niet ver van het NS-station. 'Aan het eind van de middag komen forensen die voor het avondmaal een bloemkool scoren.'

Zijn bloemkool- en aardappelautomaat heeft zichzelf al terugverdiend, aldus De Wit. Vroeger had hij een kar langs de weg staan. 'Dan waren veel bloemkolen weg zonder dat mensen er geld voor achterlieten. En mijn kinderen worden ook niet meer wakker van mensen die 's avonds aanbellen voor wisselgeld.' De boer krijgt ook meer geld voor zijn bloemkool. 'Ze kosten standaard een euro. Bij de groothandel krijg ik over het hele jaar genomen gemiddeld 50 eurocent.' Als tegenprestatie krijgt de klant de mooiste bloemkolen die De Wit oogst. En vers. 'Die in de supermarkt zijn meestal al een week oud.'

De nieuwste trend? Bij De Fruitschuur in Nieuwendijk, waar appels, peren, fruitsappen, eieren en aardappels en seizoensfruit te koop zijn, hoeven klanten geen contant geld meer bij zich te hebben. Ze kunnen er zelfs contactloos betalen. 's Nachts gaan er wel rolluiken voor de automaat. Of zoals boer Peter Oostveen in een lokale krant zegt: 'Ik wil wel rustig kunnen slapen.'

Meer over