Volop complottheorieën bij 'klucht' rond Joekos

Een dag na de mysterieuze verkoop van het kroonjuweel van olieconcern Joekos doen in Rusland talloze complottheorieën de ronde. De veiling wordt een klucht genoemd en achter de koper wordt het staatsgebonden Gazprom vermoed....

Van onze correspondente Corine de Vries

Dochterbedrijf Joeganskneftegaz van Joekos, goed voor 60 procent van de olieproductie van het concern, werd zondag op een gedwongen veiling gekocht door het onbekende bedrijf Baikal Finans Groep uit Tver.

De verbazing was groot. Aan de veiling namen slechts twee partijen deel, Baikal en het staatsgebonden Gazprom. 'De veiling was al net zo kluchtig als de valse belastingschulden waarmee de Russen Joekos achtervolgen', zei Joekos-topman Steven Theede maandag in Londen. De verkoopprijs van zeven miljard euro is volgens hem de helft van wat 'Joegansk' werkelijk waard is. 'Dit is een stap terug. Wij waren het meest transparante bedrijf in Rusland. Joegansk is nu verkocht aan een totaal onbekend bedrijf.'

Baikal Finans Groep heeft veertien dagen de tijd het aankoopbedrag over te maken. Als dat niet gebeurt, komt Joegansk volgens sommige analisten automatisch in handen van de staat. Anderen menen dat dan een nieuwe veiling zal worden georganiseerd.

Meest gehoord gerucht over Baikal is dat het een dekmantel is van de staatsgebonden energiegigant Gazprom, dat op deze manier internationale juridische problemen zou pogen te voorkomen.

Vorige week vroeg Joekos met succes surseance aan bij een Amerikaanse faillissementsrechter in Texas, waar het bedrijf bezittingen heeft. Joekos wilde daarmee de veiling van Joegansk voorkomen. De veiling is uitgeschreven omdat Joekos een belastingschuld van 22 miljard zou hebben.

Een andere Amerikaanse faillissementsrechter gebood vorige week tien dagen uitstel van de veiling en verbood een groep internationale banken om Gazprom bij de aankoop te helpen. De banken, waaronder ABN Amro en Deutsche Bank, bevroren daarop hun toegezegde lening van tien miljard euro. 'De Russen zijn duidelijk meer in problemen gebracht door het vonnis dan iedereen vooraf had verwacht', zei analist Eric Kraus van Sovlink Securities. Het winnende bod van Baikal geeft Gazprom de gelegenheid naar nieuwe financiers te zoeken, zo meende een meerderheid van de analisten maandag in de Russische media. Als Joegansk inderdaad aan de staat toevalt, zullen de autoriteiten niet aarzelen Joegansk aan Gazprom toe te bedelen. Een manager van de Bank van Moskou achtte het mogelijk dat Gazprom Baikal heeft gecreëerd samen met een ander bedrijf, bijvoorbeeld de oliemaatschappij Soergoetneftegaz.

Gazprom is de belangrijkste speler in de plannen van president Poetin om een gigantisch staatsenergiebedrijf te creëren, waaronder ook de olieproductie valt. Op die manier zal het Kremlin bij onderhandelingen met de OPEC-landen en bij het afsluiten van energiecontracten niet meer afhankelijk zijn van de grillen van privé-ondernemingen.

Maar er doen meer theorieën de ronde. Een analist van BrokerKreditService meende dat de Chinezen achter Baikal zitten. Een zakenman zei te denken dat Joegansk uiteindelijk in handen komt van de Duitsers, omdat Poetin en Schröder bevriend zijn en omdat alleen westerse managers een enorm bedrijf als Joegansk fatsoenlijk zouden kunnen leiden.

Michail Chodorkovski, de voormalig topman van Joekos die al ruim een jaar gevangen zit, vergeleek de veiling van zondag met de dubieuze privatiseringen in de jaren negentig. Toen kregen Ruslands oligarchen, onder wie ook Chodorkovski zelf, op nepveilingen voor een schijntje de industriële kroonjuwelen van de Sovjet-Unie in handen. 'De autoriteiten hebben zichzelf een prachtig kerstcadeau gegeven. Ze hebben het meest effectieve oliebedrijf van Rusland vernietigd', aldus Chodorkovski via zijn advocaten.

Meer over