Victor Ciorbea pleit op het Catshuis voor opname van zijn land in NAVO Premier onderwerpt Roemenië aan 'intensieve therapie'

Victor Ciorbea heeft een taak van historische proporties op zich genomen. Roemenië moet zo snel mogelijk de zeven verloren jaren onder de ex-communisten inhalen....

Van onze verslaggever

Philippe Remarque

DEN HAAG

Voor iemand die naar eigen zeggen het radicaalste hervormingsprogramma in de recente Oost-Europese geschiedenis heeft gelanceerd, maakt Victor Ciorbea een zelfverzekerde indruk. Zo nu en dan verschijnt een ironische glimlach achter zijn grote bril.

Is hij niet beducht voor de reactie van de Roemenen op de bedrijfssluitingen, vrije prijzen en achteruitgang in koopkracht? 'Tot nog toe accepteren ze het. Alle opinie-onderzoeken wijzen uit dat meer dan tweederde van de bevolking categorisch voor de hervormingen is. Ze begrijpen dat er geen alternatief is.'

Als voormalig vakbondsleider vond Ciorbea het niet makkelijk om pijnlijke maatregelen te nemen. Maar zijn simpele boodschap dat er geen andere weg is, lijkt te zijn overgekomen. Als burgemeester van Boekarest verwierf hij de reputatie een efficiënt bestuurder te zijn.

Ciorbea's nuchtere optreden wijkt af van het gangbare in de Roemeense politiek. Maar dat is na de desillusie van het tijdperk-Iliescu wellicht een voordeel. 'De wereld ziet er hetzelfde uit vanuit mijn raam: grijs en treurig', zei hij in zijn nieuwjaarstoespraak op televisie.

De christen-democraten namen vorig jaar een failliete boedel over van de ex-communistische president Iliescu. Die maakte na de val van dictator Ceausescu van het nieuwe Roemenië een soort kleptocratie. Anders dan andere Oost-Europese landen zou Roemenië onder zijn leiding een 'geleidelijke' overgang naar de markt doormaken.

In de praktijk betekende dat grootscheepse corruptie en uitstel van noodzakelijke hervormingen. Terwijl de bevolking armer werd, verrijkte de aan de regering gelieerde elite zich onbeschaamd. Ondanks een keiharde campagne verloor Iliescu vorige herfst de presidents-en parlementsverkiezingen.

Roemenië beleefde eindelijk zijn 'fluwelen revolutie'. In het afgelopen half jaar zijn de christen-democratische president Constantinescu en premier Ciorbea begonnen aan een totale vernieuwing van het land. Niet alleen op het economisch, maar ook op moreel vlak.

'We moeten de verloren tijd inhalen. We moeten intensieve therapie op de patiënt toepassen', zegt Ciorbea. Het woord 'shocktherapie' vindt hij te negatief klinken. Maar Ciorbea's regering heeft zich vastgelegd op een gedurfde combinatie van macro-economische stabilisatie en structurele hervormingen.

Hij heeft de prijssubsidies al afge schaft. Nu moet hij volgens een overeenkomst met het Internationale Monetaire Fonds nog de subsidies aan de industrie halveren en het begrotingstekort terugbrengen tot een derde van wat het was. Tegelijkertijd heeft de regering 600 staatsbedrijven geprivatiseerd. Dit jaar moeten er 3600 volgen.

In ruil kreeg Ciorbea van IMF en Wereldbank bijna een miljard dollar aan kredieten. De EU maakte eerder opgeschorte hulp beschikbaar. Met het geld wordt een sociaal vangnet opgezet voor de zwaksten in de samenleving. Door de verwachte bedrijfssluitingen zal de werkloosheid stijgen. 'We hopen dat de bevolking binnen een jaar de positieve gevolgen van de hervormingen zal voelen', zegt Ciorbea.

De premier somt verheugd de eerste tekenen van macro-economische verbetering op. De buitenlandse investeringen in Roemenië zijn tien keer zo omvangrijk als vorig jaar. Nederland doet op dit moment de meeste investeringen. Op de beurs zijn op één dag meer transacties dan in het hele vorige jaar. De inflatie is tot staan gebracht. Maar Ciorbea geeft toe dat de levensstandaard zal blijven dalen.

Met zijn 23 miljoen inwoners, olievoorraden en landbouw-potentieel is Roemenië in theorie een van de rijkste landen van Oost-Europa. 'Nu hopen we het ook in de praktijk brengen', zegt Ciorbea. 'We hebben de hulpbronnen. Wat we nodig hebben is een grote injectie van buitenlandse investeringen.'

In de corrupte economie van Roemenië kon het niet anders, of de nieuwe regering zou worden tegengewerkt. 'Er zijn maffia-achtige structuren met bepaalde economische belangen die vierkant tegen het hervormingsproces zijn.'

Maar hiertegen treedt de regering al even rigoureus op. Ciorbea stelt tevreden vast dat de maffia-hoofden in een aantal sectoren zijn afgehakt. 'Als we de anti-corruptiecampagne niet nu waren begonnen, was het binnen twee of drie jaar onmogelijk geworden. Maar nu kunnen we winnen. En we zijn overtuigd dat we zullen winnen.'

Ciorbea zou geen Roemeense premier zijn, als hij zich bij zijn eendaagse bezoek aan Nederland zou beperken tot de economie. De Roemeense diplomatie verkeert op dit moment midden in het slotoffensief om in de eerste uitbreidingsgolf te worden opgenomen in de NAVO.

In Roemenië, waar volgens peilingen de hele bevolking voorstander is van het NAVO en EU-lidmaatschap is men volgens een Roemeense diplomaat bijna 'hysterisch' over de kwestie. De nationale trots staat op het spel. Ciorbea: 'Wij behoren tot het westerse model van beschaving en cultuur. Het zou onze toetreding tot de EU garanderen en de economische hervormingen in ons land bevorderen.'

Alle zuidelijke NAVO-landen, Canada en nu ook België pleiten voor opname van Roemenië, maar Washington en Bonn houden de boot af. Ciorbea hoopt dat hij zich tijdens de lunch op het Catshuis ook van Nederlands steun kan verzekeren. Maar het loopt slecht af. 'Roemenië is een zeer realistische kandidaat in de toekomst', was volgens het ANP de enige concrete uitspraak die premier Kok gistermiddag wilde doen.

Meer over