Verzekeraars verzwijgen

Levensverzekeraars houden informatie achter die hun klanten honderden miljoenen aan rendement scheelt, meldde de Volkskrant onlangs. Een onafhankelijke evaluatie en ervaringen van lezers bevestigen dat....

door Joost Ramaer

Aanbieders van koopsompolissen en andere levensverzekeringen omzeilen hun eigen gedragscode en onthouden hun klanten essentiële informatie over de kosten die zij in rekening brengen. Daardoor loopt de consument honderden miljoenen guldens aan rendement mis, schreef de Volkskrant drie weken geleden.

Die code, die onder meer de weergave van de kosten moet regelen, werkt niet, zo bevestigde nota bene een verzekeringstopman. Het Verbond van Verzekeraars was het daar niet mee eens. 'Als de code juist wordt toegepast, zijn alle kosten in de offerte zichtbaar, ook de beheers- en beleggingskosten', stelden de verzamelde verzekeraars.

O ja?

Deze week verscheen een vernietigende evaluatie van de gedragscode. Op negen van de twaalf punten hield meer dan de helft van de onderzochte verzekeraars zich niet aan de code (zie tabel). 'Bij nagenoeg alle maatschappijen is een ten minste op onderdelen gebrekkige naleving van de code geconstateerd', meldde de onafhankelijke commissie die de toetsing had verricht.

Lezers die op de verhalen in de Volkskrant reageerden, bevestigen dat. Een van hen ging in op een offerte van ABN Amro Levensverzekering (AAL), mede omdat AAL daarin beloofde 'geen beheerskosten en geen aankoopkosten' in rekening te brengen. De offerte kreeg hij in mei 1998, de polis van de verzekering ruim anderhalf jaar later - zo'n riante termijn is bepaald geen uitzondering in verzekeringsland.

In weerwil van AAL's beweringen bleek volgens de polis 10 duizend gulden, ofwel 6 procent van de premie, niet te zijn belegd. Volgens de tussenpersoon ging het om 'administratiekosten', volgens AAL zelf om 'administratiekosten voor het beheer van de polis' - toch beheerskosten dus - 'en het beleggingsdepot'. De lezer 'meent te mogen stellen' dat de bewering van het Verbond - de code zou verzekeraars verplichten om alle kosten te laten zien - 'niet juist is'. AAL heeft de klacht nu in onderzoek, maar de ervaring van de lezer is dat 'AAL en de tussenpersoon mijn vragen niet of pas na heel veel aandringen beantwoorden'.

Dat kan een andere lezer beamen. Zij is 'al enkele maanden in een discussie met Delta Lloyd en mijn tussenpersoon over de inleg in een beleggingsverzekering', aldus haar e-mail. Op de premie wil Delta Lloyd 40 procent kosten inhouden, en dan zijn er nog de kosten van het beleggen in eigen fondsen van deze verzekeraar. 'En ondertussen schermen met hoge rendementen: ja ja, het zal wel - maar je ziet er geen cent van.'

Volgens Delta Lloyd zijn de beleggingsfondsen beursgenoteerd en zijn daardoor alle kosten keurig verklaard in bijvoorbeeld het jaarverslag. Bij de verzekerkant is er echter om 'concurrentietechnische redenen' geen kostentoereking. Ofwel: de anderen geven geen openheid, dus wij ook niet.

Gebrekkige informatie door de verzekeraar kan ingrijpende gevolgen hebben, zo ontdekte een derde lezer. In 1991 sloten zij en haar man een levensverzekering bij Centraal Beheer. Het ging om een Lijfrente Studieplan, waarbij hun zoon als begunstigde kon worden aangewezen - handig als die later een dure opleiding zou willen volgen. 'Er werd ons bij de aanvraag geen keuze geboden, we kregen een standaardcontract. Bovendien moesten we snel beslissen, zelfs voordat we een contract ontvangen hadden.'

Vorig jaar overleed haar man, en de vrouw stelde Centraal Beheer hiervan op de hoogte, zoals de polis voorschreef. Het zeer beknopte antwoord van de verzekeraar vervulde haar 'met grote verbazing'. Door het overlijden van haar man bleek de polis te zijn vervallen. Aan de verzekering konden 'geen rechten meer worden ontleend' - geen lijfrente dus, niet voor de vrouw en niet voor de toekomstige studie van haar zoon. 'Zelfs de aankoopwaarde van de polis wordt niet teruggestort.'

In de haast van het 'snelle beslissen' had Centraal Beheer verzuimd het echtpaar te wijzen op de mogelijkheden de polis op twee levens af te sluiten, of op zijn minst het overlijdensrisico te verzekeren. Die opties presenteerde Centraal Beheer alleen aan mensen 'van een jaar of zeventig of zo'. Voor de gedupeerde vrouw had de verzekeraar nog een goede raad: 'Om verwarring in de toekomst te voorkomen adviseren wij u de polis te vernietigen.' Volgens Centraal Beheer stond echter bij de maandelijkse uitkering - voor de zoon in dit geval - expliciet vermeld 'zolang de verzekerde in leven is'; zowel in het aanmeldformulier als in de bevestiging.

Niet alleen wordt de code gebrekkig nageleefd, hij vertoont sowieso diverse gebreken. Zo geldt hij alleen voor informatie in offertes van verzekeraars, niet voor informatie over de feitelijk behaalde rendementen op een verzekering. Geen ramp, vindt het Verbond. 'Eén telefoontje naar de verzekeraar, en de polishouder krijgt alle informatie toegestuurd die hij wil hebben.'

O ja?

Ewoud Lietaert Peerbolte is belastingmedewerker van de Volkskrant, advocaat en belasting-adviseur, gespecialiseerd in echtscheidingen. Partners die uit elkaar gaan, moeten hun bezittingen verdelen - ook levensverzekeringen. Dan moet de waarde van die polissen worden vastgesteld. Verzekeraars proberen die waarde altijd te drukken, weet Peerbolte uit ervaring, in de hoop dat de polishouder ontgoocheld besluit tot een afkoop: beëindiging voordat de polis tot uitkering komt.

Afkopen is zeldzaam onvoordelig. Een lezer sloot in 1993 via een tussenpersoon een levensverzekering af bij Stad Rotterdam, bedoeld als aanvullend pensioen. Vijf jaar lang stortte hij premies - meestal de maximaal aftrekbare som voor één persoon, destijds rond de vijfduizend gulden per jaar. Vanaf 1994 stortte hij die premies in hun geheel in een aandelenfonds van Stad Rotterdam.

In 1998, toen de verzekeraars hun gedragscode invoerden, vroeg hij zijn tussenpersoon per brief naar de afkoopwaarde van zijn polis. Maanden later kreeg hij eindelijk antwoord. De afkoopwaarde bleek 5943,75 gulden - nauwelijks meer dan één jaarpremie.

Maar dat deed er ook niet toe. 'Daar de polis een gerichte lijfrente is, is afkoop niet mogelijk', schreef Stad Rotterdam. Wat een 'gerichte lijfrente' is, en wat het verschil met een ongerichte lijfrente, bleef duister. Wel waarschuwde de verzekeraar: 'Deze opgave wordt niet elk jaar automatisch verstrekt.' En: 'Een opgave van de kosten die op de polis wordt ingehouden etc. wordt door ons nooit verstrekt.'

So much voor dat ene telefoontje van het Verbond van Verzekeraars.

Meer over