columnpeter de waard

Verplicht hogere schuld ons tot niet-duurzame economische groei?

null Beeld

Schulden zijn op twee manieren weg te werken. Ten eerste door inflatie, maar die leidt er automatisch toe dat de rente op de resterende schulden stijgt. De tweede manier is veel effectiever: groei. Dat Nederland in het afgelopen decennium de schulden en vooral de schuldquote – de overheidsschuld in procenten van het bbp – zo heeft kunnen laten dalen, is vooral te danken aan economische groei. Veel meer nog dan aan bezuinigingen.

Nu exploderen de schulden als nooit tevoren, vanwege de pandemie. Wereldwijd is de gemiddelde staatsschuld opgelopen van 89 naar 105 procent van het bbp, hetgeen betekent dat de overheden nu meer schuld hebben dan de hele wereld in een jaar verdient. Die van Nederland zal oplopen van 49,5 procent van het bbp eind 2019 naar 63 procent dit jaar.

Klaas Knot, de president van De Nederlandsche Bank (DNB) die de overheid de afgelopen jaren juist opriep wat meer in de economie te investeren, vindt het langzaam welletjes. De rituele riedel van DNB – bekend van Zijlstra en Duisenberg – was dit jaar voor het eerst weer terug in het jaarverslag: een waarschuwing over oplopende tekorten en te hoge schulden. Het wordt tijd om orde op zaken te stellen. En de beste manier is krachtige groei van de economie. Alleen is lang niet iedereen daar voor, want economische groei is slecht voor het milieu op de aardbol. En een hoge groei is dat al helemaal.

Het Europees Milieubureau (EEB) heeft eerder in het rapport Decoupling Debunked de mogelijkheid van ecovriendelijke economische groei – oftewel duurzame groei – onderuitgehaald. Economische groei kan niet samengaan met duurzaamheid. Er zijn altijd schadelijke gevolgen voor het milieu. De zogenoemde circulaire economie noch technische vooruitgang zijn een oplossing.

‘Een grote, globale ontkoppeling tussen economische groei en schadelijke milieueffecten is geen realiteit. De twee gaan altijd samen’, zo luidt de harde conclusie.

Een groene of echt duurzame economie zal hoe dan ook gepaard moeten gaan met een pas op de plaats of minder welvaart. Zelfs in deze pandemie wil niemand ook maar een klein stapje terugdoen. Niemand mag financieel slechter worden van corona. In plaats van impopulaire maatregelen als bezuinigingen of lastenverzwaring heeft de overheid er daarom voor gekozen meer schulden te maken.

Dit betekent dat een wissel op de toekomst wordt getrokken. Toekomstige generaties krijgen een dubbele rekening gepresenteerd. Ze worden niet alleen opgezadeld met een ontwricht milieu met mogelijk gebrek aan schoon water, schone lucht en schone voedingsmiddelen, maar ze torsen ook nog een enorme rekening mee van hun voorouders.

Zij zullen mogelijk reuzenstappen moeten terugzetten, omdat hun ouders weigerden een klein stapje terug te maken.

Schulden zijn net zo schadelijk voor het milieu als CO2-uitstoot.

Meer over