Verlaat Italië is nu toch bijna klaar voor Schengen

Op het Romeinse vliegveld Fiumicino wordt hard gewerkt om Italiës grootste luchthaven nog op tijd klaar te krijgen voor Schengen....

Van onze correspondent

Jan van der Putten

ROME

De reizigers hebben geen paspoort meer nodig. Vooral Nederland en Duitsland zijn daar niet blij mee. Ze vrezen een invasie van illegalen.

Na een vertraging van tweeënhalf jaar gaan ook de grenzen van Italië open voor personen- en goederenverkeer. Rome sloot zich in 1990 aan bij het verdrag van Schengen, dat het in 1993 ratificeerde. Maar toen in maart 1995 de uitvoerende fase van het verdrag begon, was Italië er niet klaar voor.

Die vertraging is gedeeltelijk te wijten aan het ontbreken van een wet ter bescherming van de privacy. Daardoor kreeg Italië geen toegang tot de databank in Straatsburg, waarin de gegevens zijn opgeslagen van alle personen die in de Schengen-lidstaten ongewenst zijn. In die bank mag niets staan over politieke of seksuele voorkeur, godsdienst, etnische oorsprong of gezondheid.

Dit jaar is een privacy-wet aangenomen. Alle plaatsen waar Italiaanse autoriteiten visa uitgeven aan niet-ingezetenen van de Europese Unie - ministerie, consulaten, ambassades, grensposten - zijn nu verbonden met de centrale computer in Straatsburg. Daardoor weet men direct of een buitenlander elders in Europa ongewenst is.

Italië was ook te laat met de materiële voorbereidingen op vliegvelden en op de zee- en landsgrensposten. Ruim vijftig miljoen gulden is besteed om die voorzieningen aan te brengen. Op de vliegvelden moeten ze komende zondag klaar zijn, in de havens en aan de grensovergangen te land zal het wat langer duren. Daar blijft de controle gehandhaafd tot 30 maart 1998.

Maar er was een diepere oorzaak voor Italiës verlate deelname aan de uitvoering van de Schengen-akkoorden: het wantrouwen van de andere landen in de capaciteit van Italië om zijn grenzen te controleren. Italië heeft een van de langste buitengrenzen van de Unie: het grenst aan de niet-EU-staten Zwitserland en Slovenië en het heeft een kust van achtduizend kilometer.

In schepen en vrachtauto's brengen mensenhandelaars de ene groep desperado's na de andere Italië binnen: Koerden en Tamils, Pakistani en Filippino's, Albanezen en Noord-Afrikanen. In dit legioen loopt iedereen door elkaar: politieke vluchtelingen en prostituees, werkzoekenden en criminelen. Als ze Italië eenmaal binnen zijn, kunnen ze zonder controle naar andere Schengen-landen reizen.

Italië heeft zijn partners verzekerd dat de controle van de kust is geïntensiveerd. Niettemin komen er nog geregeld clandestienen Italië binnen. Ook wijzen de Italiaanse autoriteiten op de akkoorden gesloten met de landen van het Middellandse-Zeegebied en met de landen van Midden- en Oost-Europa over de repatriëring van illegalen.

Maar het ontwerp voor een nieuwe immigratiewet, die de uitwijzing van illegalen verplicht maakt, is nog steeds niet in behandeling genomen. Daardoor blijft voorlopig de huidige praktijk gelden: illegalen die aangehouden worden, krijgen een bevel om binnen vijftien dagen het land te verlaten. Niemand controleert of ze dat bevel ook opvolgen. Dat gebeurt zelden of nooit.

Vooral Nederland en Duitsland blijven hun twijfels houden. Den Haag en Bonn zijn bang dat vanuit Italië grote groepen illegalen, drugs- en wapenhandelaren inbegrepen, zullen uitzwermen over Noord-Europa. De Italiaanse politie vindt die angst ongegrond. Ze beweert dat er vooraf voldoende controle is om misbruik van de vrije doorgang aan de grens te voorkomen.

Reizigers die uit Schengen-landen naar Italië vliegen, kunnen dus vanaf zondag hun paspoort thuislaten. Die landen zijn Nederland, België, Luxemburg, Frankrijk, Duitsland, Spanje, Portugal, Oostenrijk, Denemarken, Griekenland, Noorwegen en IJsland. EU-burgers die vanuit Italië naar een Schengen-land willen, hebben alleen nog een paspoort nodig voor Nederland, omdat de voorzieningen op Schiphol nog niet af zijn. Eind maart 1998 is ook dat leed geleden.

Meer over