Vergrijzing ondergraaft oude vuistregels effectenbeurs

Op eigen kracht lukte het de Amsterdamse beurs vorige week vrijdag net niet, maar met steun van de Amerikaanse bankpresident Alan Greenspan werd de grens van 800 punten woensdag gemakkelijk genomen....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

In Amsterdam, waar de beurs dinsdag al gesloten was toen het rentebesluit bekend werd, haalden beleggers woensdagmorgen de schade ruimschoots in. Slecht nieuws zoals de sterke winstdaling van KLM en een gevoelig verlies voor het transportconcern Nedlloyd werd schouderophalend genegeerd.

Gedurende de dag bereikte de AEX, de toonaangevende graadmeter, een nog nooit vertoonde top van 806,01 punten. Bij het slot was de index iets teruggezakt naar 803,93, nog altijd een forse winst van ruim 16 punten. Afgelopen vrijdag was de grens van 800 punten al kortstondig genomen, maar kon de beurs de winst niet vasthouden.

Daarmee lijkt de AEX definitief terug op het pad van ongebreidelde koersstijgingen. Zes maanden geleden nam de barometer moeiteloos de barrière van 600, drie maanden later ging het pijlsnel door de 700, om in een maand tijd door te stomen naar de 780. In dat tempo zou de duizend-punten lijn nog voor het einde van het jaar in zicht komen.

Angst voor renteverhogingen strooide vorig jaar zand in het aandelenmotortje. Zo snel als hij gestegen was, zakte de AEX weer terug tot de 700. Maar een maand geleden keerde het tij opnieuw, en als een jojo veerde de index op tot het nieuwe record van woensdag.

'De volatiliteit, de wisselvalligheid, is inderdaad toegenomen', beaamt Ronald Doeswijk, aandelenstrateeg bij Iris. 'Dat kun je ook zien aan de prijs van opties. Die zijn duurder geworden', vult zijn collega Pieter Wind van ING Barings aan. De prijs van opties hangt mede af van de risico's bij aandelenbeleggingen. Als die risico's groter worden, omdat de koersen onvoorspelbaarder worden, stijgt ook de prijs om die risico's af te dekken: de optie wordt duurder.

Zowel Doeswijk als Wind verklaart de populariteit van de aandelenbeleggingen door te verwijzen naar de enorme toevloed van spaargelden naar de beurs. 'Een deposito levert misschien 3,75 procent op', zegt Doeswijk. 'Als je wat geld over hebt en je kijkt naar de rendementen op de beurs, dan krijg je al gauw het gevoel dat het wel heel gek moet lopen, wil je dat niet beter kunnen doen met aandelen.'

Als het risico in de prijsafweging wordt meegenomen, zijn aandelen meestal goedkoper dan obligaties, zegt Wind. 'Je hebt wel een hoger rendement, maar je loopt ook grotere kans dat je geen winst maakt of zelfs verlies lijdt. Dat vertaalt zich in relatief goedkopere aandelen.' Maar de laatste tijd geldt deze wet op de beurs niet meer. 'Risico en rendement allebei in aanmerking genomen, zijn aandelen tegenwoordig duurder dan obligaties.'

Daarom, zegt Wind, is hij voor de korte termijn voorzichtig. Op langere termijn echter allerminst. 'We vergrijzen met ons allen. Dat doet de hele westerse wereld en we zijn allemaal aan het sparen voor later. Dat spaargeld moet belegd worden. Dat is een element dat de traditionele maatstaven voor koersprognoses, zoals koerswinst-verhoudingen en rentevoeten, overstijgt.'

Daarom is Wind per saldo ook niet zo onder de indruk van een andere berekening die hij heeft gemaakt: het aantal maanden dat een gemiddeld bedrijf een gemiddelde winst moet halen om het huidige hoge koersniveau te rechtvaardigen. Dat aantal maanden, nu ruim 300, was sinds 1994 niet zo hoog.

Doesburg van Iris voorziet, vooral door de lage rente, dat de koersstijgingen nog wel even door kunnen gaan: tot 860 zelfs. 'Dan bereiken we de gevarenzone. Dat is naar ons idee absoluut het maximum. Een redelijk niveau op dit moment is 750, maar door de buitengewoon lage rente en door de grote toestroom van kapitaal is een 10 tot 15 procent hogere index mogelijk. Dan kom je dus op 860 uit.'

De laatste maanden lijken beleggers steeds gevoeliger geworden voor ontwikkelingen in de VS. Op de meeste dagen houden beursanalisten rond half drie 's middags even hun hart vast, omdat de index dan de vreemdste uitschieters maakt. Dat komt omdat in de VS op dat tijdstip de obligatiemarkt opengaat. Die geeft vaak een indicatie van wat de aandelenmarkt gaat doen.

'De fixatie op de VS is altijd al groot geweest, maar nu nog veel meer dan vroeger', zegt Wind. 'Dat komt omdat het Nederlandse bedrijfsleven de laatste tijd grote overnames heeft gepleegd in de VS en er steeds grotere belangen heeft.'

Meer over