Vastgoedbazen houden verloedering in stand

In 2003 was Nederland op veel momenten een benarde natie: de KLM verkocht, verzakkende dijken, schandalen in het koningshuis. Vandaag: het lot van de verloederde wijken....

'We zijn bijna klaar', belooft Dominic Schrijer met een weids armgebaar naar keurig ogende woningen langs de Dordtselaan in de Rotterdamse deelgemeente Charlois, waar Schrijer PvdA-bestuurder is. 'Over twee jaar is de Tarwewijk uit de toptien van onveilige Rotterdamse wijken.'

Na een decennium van junks, illegalenpensions, overbewoning, belhuizen, schietpartijen, openlijke drugshandel en instortende huizenprijzen, zit de Dordtselaan weer in de lift. Zo ook de prijzen. Vier jaar geleden 'deed' zestig vierkante meter hier niet meer dan 50 duizend gulden. Nu is dat 50 duizend euro.

Schrijer slaat een hoek om naar de Moerkerkestraat, in de Millinxbuurt. 'Dit was vier jaar geleden de gevaarlijkste plek van heel Rotterdam.' Hij wijst op een paar dichtgespijkerde panden. 'Nu deze nog en het is onder controle.'

Het heeft wel wat gekost. De belastingbetaler lapte ruim 30 duizend euro per opgeknapte woning. Dat waren er zo'n zeshonderd. 'De les is dus dat het nooit meer zover mag komen.'

Dat wordt nog een hele klus. Schrijer wijst richting Carnisse, Bloemhof en Hillesluis. 'Daar zien we het nu verloederen.' De signalen zijn bekend: buurten van een halve eeuw oud, met veel huizen in een slechte staat. De waarde zakt en dan komen steevast dezelfde vastgoedbedrijven: El Jawa, Vliegenthart, Metterwoon, Engel en nog een tiental anderen. Bij de gemeente circuleert een lijst van vijftien namen van vastgoedondernemers die als malafide worden beschouwd. Ze kopen de onderkant van de woningmarkt op en gaan dan verhuren.

'Hun klanten zijn de overlevers', zegt Schrijer. 'Die betalen 300 euro om een matras neer te leggen op een paar vierkante meter. Of het worden bordelen, drugs- en gokpanden. Eenmaal uitgewoond, stoten ze die weer af.'

De gemeente heeft inmiddels gekozen voor een experimentele tactiek. Niet langer worden kansloze aanmaningen verstuurd vanwege overlast, overbewoning en overtreding van de veiligheidsvoorschriften. Na één waarschuwing gaat nu de boel op slot en wordt een stalen deur geplaatst. Het is nog onduidelijk of dit wettelijk gezien kan. Maar geen van de vastgoedondernemers heeft het op een proces laten aankomen.

Schrijer heeft daarover gemengde gevoelens. 'Het betekent ook dat het financiëel nog niet genoeg pijn doet bij ze.' Verantwoordelijk wethouder Marco Pastors (Leefbaar Rotterdam) ziet dat anders. 'Die vastgoedondernemingen vinden het helemaal niet gek dat de overheid nu optreedt. Dat hadden ze allang verwacht. Die jongens lopen al veel langer hoofdschuddend langs hun eigen bezit. Ze verdienen er veel geld mee, maar vinden dat het eigenlijk niet zou moeten kunnen.'

Volgens Pastors hebben de huisjesmelkers minachting voor de overheid. 'Ik begrijp dat wel. De overheid, en niet in de laatste plaats de woningbouwcorporaties, hebben dat hele zogenoemde souterrain van de woningmarkt laten ontstaan. Terwijl iedereen zich richtte op leuke flatjes voor gezinnetjes werd er niks gedaan voor gescheiden mensen, tienermoeders, starters in hun eigen wijk en illegalen.'

'De vastgoedjongens zijn daar in gesprongen en verdienen er goud mee', zegt Pastors. ' Dat krijg je nu eenmaal als je het niet goed regelt.' Schrijer kaatst de bal terug. 'We zitten maar te wachten op het aanvalsplan van het college. Waar blijft het?' PvdA'er Matthijs van Muijen vult aan: 'Begin januari kondigden ze een oorlog aan tegen de huisjesmelkers. Pas in oktober kwamen ze met een dwangsom die huisjesmelkers financieel moet treffen. Maar concrete afspraken met corporaties over sociale pensions heb ik nog steeds niet gezien.'

Van Muijen zet zich al tijden invoor de onderkant van de woningmarkt. Zelfs nadat de Fortuyn-revolutie hem zijn plaats in de raad had gekost, bleef hij zich ermee bemoeien en sleepte hij partijgenoten uit de Kamer mee om hen van de ernst van de situatie te overtuigen. Langzaam lukt dat.

Schrijer riep deze zomer al op tot instelling van een quotum voor kansarme migranten in zijn deelgemeente, een pleidooi dat het startsein van een nationale discussie over spreiding van kansarmen bleek. Zijn partij is daarvan nauwelijks bekomen, of Schrijer pleit voor preventieve woninginspecties. De politie zou onder bepaalde omstandigheden onverwacht woningen mogen inspecteren en desnoods meteen sluiten.

'De redenering is heel eenvoudig: we willen bewoners beschermen tegen asociale verhuurders. Maar dat wordt bemoeilijkt door de regels ter bescherming van de eigenaren. Die regels zouden dus moeten worden versoepeld.'

Het voorstel bezorgt veel van Schrijers partijgenoten het schrikbeeld van een politiestaat. Bij Leefbaarwethouder Pastors echter valt het idee in goede aarde. Met een paar nuanceringen past het wel in het actieplan .

'We gaan voor deze groep aan de onderkant woningen bouwen en die verdelen we eerlijk over de stad', zegt Pastors. 'Nederland is klaar voor zo'n aanpak. Zolang we maar benadrukken dat er een grens is aan wat een wijk hoeft te verstouwen.'

Meer over