Van Friese boerenzoon tot supercommissaris

De Fries in hart en nieren, cijfergoochelaar, supercommissaris en republikein overleed afgelopen vrijdag.

Lense Koopmans in 1982.Beeld ANP

Hij was op zijn 28ste al hoogleraar. De Friese boerenzoon Lense Koopmans werd in de jaren zeventig de Haagse wonderboy. Hij ging ongenadig hard onderuit bij het conglomeraat OGEM in de jaren tachtig.

In de jaren negentig maakte hij een spectaculaire wederopstanding als manager bij de aannemer TBI, hoogleraar gezondheidszorg in Groningen en later als commissaris bij onder meer het ABP, Staatsbosbeheer en NCM. Daarna zou hij nog vele jaren bij de Rabobank president-commissaris zijn, waarbij hij graag Den Haag en de rest van Nederland de les las.

Hij trad terug in 2013, hetzelfde jaar dat handelaren van de bank in een grootscheepse samenzwering de rente bleken te hebben gemanipuleerd. Ook was hij mede-oprichter van het Republikeins Genootschap.

Lense Koopmans overleed vrijdag op 72-jarige leeftijd na een lang ziekbed. Hij bleef Fries in hart en nieren. Hij werd geboren in Oosterwolde in het oosten van de provincie. Hij woonde tot het einde van zijn leven in Sondel in Gaasterland, omdat hij uit zijn woonkamer een dorp met kerktoren wilde zien. Hij reed op zijn 19de de beruchte Elfstedentocht van 1983, maar haalde tot zijn grote ergernis de finish niet. Op dat moment studeerde hij al aan de Faculteit der Rechten aan de Universiteit Groningen, waar hij in 1968 zou promoveren bij de fameuze professor Jan Pen.

Mooie jongen

Koopmans werd daarna wetenschappelijk medewerker aan dezelfde universiteit. Maar al snel volgde een benoeming tot inspecteur Rijksfinanciën op het ministerie in Den Haag. In het kabinet-Biesheuvel ('71-'73) was hij een van de belangrijkste adviseurs van minister van Financiën Roelof Nelissen. Diens collega Harry Langman (Economische Zaken) vertelde in NRC Handelsblad eens dat Nelissen en Drees jr. van coalitiepartner DS'70 in zijn aanwezigheid een overleg hadden. 'Koopmans had geturfd: Drees was 38 uur en 30 minuten aan het woord geweest, Nelissen 1 uur en 30 minuten. Biesheuvel zei: 'Ik zou die jongen goed in de gaten houden, die kan wel wat.'

Koopmans was een mooie jongen: lang, statig en blonde haren. In 1975 werd hij hoogleraar Openbare Financiën aan de Erasmus Universiteit (een van zijn eerste promovendi was de latere DNB-president Nout Wellink) en drie jaar later plaatsvervangend directeur van de Rijksbegroting.

Voormalig minister Berend Udink haalde hem in 1980 naar OGEM - een enorm bouw-, industrieel en handelsconglomeraat dat in grote problemen was geraakt door wereldwijde miskleunen. Koopmans zou tegen vergoeding van vier ton en een Jaguar orde op zaken moeten stellen.

Wanbeleid

Het was een onmogelijke taak. OGEM ging onder donderend geraas failliet. Wanbeleid, oordeelde het gerechtshof. Cijfergoochelaar Koopmans bedacht een manier om de levensvatbare onderdelen te redden. Hij vond het woord sterfhuisconstructie uit. Zelf werd hij de baas bij het onderdeel TBI, een bouwbedrijf.

Hij kreeg de bijnaam van de overlever. Toen hij in 1994 vertrok bij TBI ('De cyclus van CEO's - van hero tot zero - is meestal kort') werd hij hoogleraar Gezondheidszorg in Groningen. Daarnaast verzamelde hij vele bijbaantjes die hem de bijnaam supercommissaris bezorgden: naast ABP, NCM en Staatsbosbeheer ook TNO, baggeraar IHC, Robeco, ABP en Nuon.

In 1996 richtte hij samen met onder meer Pierre Vinken (ex-Elsevier) en Roelof Nelissen (ex-Amrobank) het Republikeins Genootschap op, dat van de monarchie afwilde.

In 2007 werd hij president-commissaris van de Rabobank. Dit was de ultieme droombaan voor een boerenjongen, zo zei hij, want de 'coöperatie is een superieure ondernemingsvorm'. Koopmans was korte tijd lid van de PvdA, maar zegde dat op toen Den Uyl zich tegen de NAVO keerde.

Na zijn vertrek bij OGEM meed hij zoveel mogelijk de publiciteit. 'Ik ben geen artiest', riep hij dan. In een interview na zijn vertrek bij de Rabobank noemde hij economie een onzinnig vak. 'De voorspellende waarde is nul komma nul. Onlangs kwam De Nederlandsche Bank met een voorspelling dat de huizenprijzen nog twee jaar blijven dalen. Dat is killing voor de economie. Hou daar toch mee op.'

Koopmans concentreerde zich de laatste jaren op zijn provincie. Hij onderzocht de bestuursperikelen bij voetbalclub Heerenveen, was voorzitter van het Fries Museum en van een commissie die zich bezighield met de gemeentelijke herindeling.

Meer over