Vakbond vraagt om aandelen, opties of zeggenschap Piloten KLM willen commissaris leveren

De piloten van de KLM willen aandelen, opties of een zetel in de raad van commissarissen in ruil voor loonmatiging....

Van onze verslaggeefster

Esther Hansen Löve

AMSTERDAM

De KLM wil de kosten van de vliegers met 20 procent verlagen, zo maakte de luchtvaartmaatschappij in november bekend toen zij de grootscheepse bezuinigingsoperatie Focus 2000 aankondigde. De VNV eiste dat zij eerst een onderzoek kon laten doen door de Amerikaanse vereniging van verkeersvliegers Alpa.

Als uit onderzoek van de luchtvaartdeskundigen van deze Amerikaanse zusterorganisatie blijkt dat de bezuinigingsplannen van de KLM niet onredelijk zijn, gaat de VNV onderhandelen over de tegenprestaties. Als de VNV haar zin krijgt, en de KLM stemt toe in een zetel voor werknemers in de raad van commissarissen, dan heeft de KLM een primeur.

Werknemers van het eigen bedrijf zijn zo goed als afwezig in Nederlandse raden van commissarissen. Wel hebben ondernemingsraden het recht om een commissaris voor te dragen - een voordracht die doorgaans wordt gehonoreerd - maar het betreft dan meestal niet een werknemer uit het bedrijf.

In Duitsland hebben werknemers vanouds al wel een vertegenwoordiger in dit orgaan dat toezicht houdt op het bestuur. De commissie Peters adviseerde vorig jaar in haar rapport over corporate governance, de cultuur van het bedrijfsbestuur, om dit in Nederland niet in te voeren.

In de Verenigde Staten is de constructie niet ongebruikelijk. De piloten van luchtvaartmaatschappijen als Delta en United Airlines hebben de laatste jaren aanzienlijke salarisverlagingen geaccepteerd in ruil voor aandelenopties en vertegenwoordiging in de raad van commissarissen. Bij KLM's Amerikaanse partner Northwest Airlines heeft zelfs een van de eigen piloten een zetel in raad van commissarissen.

'Wij beschouwen bezuinigingen als een investering en willen daarom, net als een bank die investeert, eerst een analyse laten maken. Als we dan investeren willen we gecompenseerd worden in aandelen', aldus Baksteen. De KLM-piloten hebben de afgelopen jaren al fors moeten inleveren op hun - overigens niet krappe - salarissen en arbeidsvoorwaarden.

Een vertegenwoordiger van werknemers in de raad van commissarissen levert het personeel niet alleen inspraak op, maar ook informatie die hen anders wordt onthouden of pas veel later bereikt. Volgens Baksteen snijdt het mes aan twee kanten: 'Aan de raad van commissarissen voegt een werknemerszetel expertise vanuit de eerste lijn toe. Normaal gesproken wordt daar alleen over cijfers gepraat.' Opties op aandelen in het eigen bedrijf en medezeggenschap zijn voor een onderneming een goedkope manier om het personeel te motiveren of om het achter een grote bezuinigingsoperatie te krijgen. Het voorstel van de piloten kan naar verwachting ook bij andere werknemers van de KLM op steun rekenen.

'Het zou het draagvlak voor de reorganisatie vergroten', aldus een vakbondsbestuurder die waarschuwt dat de trage invulling van de plannen van Focus 2000 onrust veroorzaakt en de loyaliteit vermindert. 'De wil om er samen de schouders onder te zetten, begint weg te ebben', stelt ook E. Aarts van de Vervoersbond CNV.

Vandaag overleggen de verschillende werknemersverenigingen en vakbonden voor de tiende keer met de KLM over Focus 2000. Met deze operatie wil de onderneming 1,5 miljard gulden bezuinigen. Volgens de meeste deelnemers aan het overleg wordt er echter alleen een tussenstand opgemaakt. De harde noten worden niet vóór 15 en 16 mei gekraakt als de onderhandelingen over de cao worden hervat. De meeste bonden mikken voor dit jaar op een loonsverhoging van 3 procent.

Meer over