Vakantiebaantje is gevaarlijker dan u denkt

Vakantiebaantjes zijn niet zonder risico. Veel jongeren komen terecht in de horeca en juist daar gebeuren de meeste ongelukken. Waar moet je op letten en wat zijn je rechten?

null Beeld Claudia de Cleen
Beeld Claudia de Cleen

Wie heeft de grootste brandwonden? Het was ruim tien jaar geleden de standaardvraag als Robbert Coenmans en zijn jonge collega's pauzeerden tijdens hun bijbaantje in de keuken van de plaatselijke McDonalds. Met Coenmans is het goed gekomen, hij werd voorzitter van FNV Jong, maar met de horeca en jongeren is het nog altijd slecht gesteld. Verreweg de meeste arbeidsongevallen gebeuren in de horeca en jongeren zijn het vaakst slachtoffer, blijkt uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden van TNO en CBS.

Met de eindexamens voor de deur broeden veel jongeren op een vakantiebaantje. 'Ook dit jaar zal de grootste groep terechtkomen in de horeca', zegt Coenmans. 'Maar met open vuur en scherpe voorwerpen zijn horecakeukens ook meteen de gevaarlijkste werkplekken.'

Uit onderzoek van FNV Jong blijkt dat 44 procent van de jongeren ieder baantje accepteert dat ze kunnen vinden, terwijl ook blijkt dat een flink aantal jongeren weinig benul heeft van de regels die worden gesteld aan jongerenwerk. Dat is vragen om problemen, want geregeld lappen werkgevers de regels aan hun laars.

Geen specifiek beleid

De Inspectie SZW van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is verantwoordelijk voor de naleving van de Arbeidsomstandighedenwet en de Arbeidstijdenwet. De inspectie ziet toe op 'veilige en gezonde werkomstandigheden en werk- en rusttijden voor werknemers'. Maar een woordvoerder van de inspectie laat weten dat zij geen specifiek beleid voert ter voorkoming van ongevallen onder vakantiewerkers.

Die zullen dus zelf voor hun rechten moeten opkomen als ze deze zomer het dienblad ter hand nemen of hun plek achter het frituurvet innemen. Maar ook elders loert gevaar, zoals in de bouw of gewoon op kantoor. Waar moet je op letten bij een vakantiebaantje? De belangrijkste regels op een rij voor 16- en 17-jarigen.

Werkomstandigheden

Jongeren mogen pas vanaf hun 16de werken in de horeca, maar dat betekent niet dat ze automatisch alles mogen doen. Bedienen in een restaurant waar alcohol wordt geschonken, is toegestaan, maar in de keuken werken met gevaarlijke machines moet worden gedaan onder toezicht van een volwassene. Die moet bovendien deskundig zijn in het gebruik van bijvoorbeeld een vleessnijmachine en ook echt aanwezig zijn om in te grijpen als dat nodig is.

Behalve werken in de horeca, mogen jongeren vanaf 16 jaar ook een tractor besturen, werken in de bouw, achter de kassa of op kantoor. Maar zelfs voor een 'onschuldig' kantoorbaantje gelden bijzondere regels. Zo moet de werkgever maatregelen nemen tegen rsi: het bureau of de tafel moet verstelbaar zijn. Bij magazijnwerk of in de bouw moet een hulpmiddel aanwezig zijn voor het tillen van materiaal zwaarder dan 20 kilogram.

Ook is het werken met risicovolle stoffen zoals sterke schoonmaakmiddelen en artikelen als vuurwerk toegestaan voor 16-jarigen. De werkgever moet dan niet alleen aanwezig zijn, maar ook altijd van tevoren uitleggen wat de risico's zijn. Voorbeelden van riskante situaties zijn: instortingsgevaar bij sloopwerk, werk waarbij veel getild en gesjouwd moet worden, werk in een slachterij of werk waarbij je ergens vanaf kunt vallen. De werkgever moet zorgen voor de benodigde veiligheidsmiddelen, zoals beschermende handschoenen, een veiligheidsbril, schoenen met stalen neuzen of een jas.

Werkzaamheden die groot gevaar kunnen opleveren voor de veiligheid en de gezondheid van de jongere zijn niet toegestaan. Zoals het werken met giftige stoffen, apparatuur die straling uitzendt of trilt en werken in een heel lawaaiige omgeving (meer dan 85 decibel). Ook duiken is niet toegestaan.

undefined

Zes veiligheidstips van FNV Jong aan vakantiekrachten

- Volg alle instructies van je baas op.
- Voer geen taken uit waarvoor je geen training hebt gehad.
- Als je niet precies weet hoe jij je werk goed moet uitvoeren, vraag om extra uitleg.
- Als je beschermingsmiddelen moet dragen voor je werk, let er dan op dat je weet waar je ze kunt vinden, hoe je ze moet gebruiken en hoe je ervoor moet zorgen.
- Als je last krijgt van lichamelijke klachten, zeg het tegen iemand.
- Zorg ervoor dat je weet wat je moet doen in een noodsituatie.
- Bij een noodsituatie kun je denken aan brandalarm en stroomuitval.

Werktijden

In vakanties mogen 16- en 17-jarigen 9 uur per dag werken, maar nooit meer dan 45 uur per week. Werken ze meer dan 4,5 uur op een dag, dan hebben ze recht op een half uur (of twee kwartier) pauze. Per vier weken mogen ze maximaal 160 uur werken. In iedere werkweek moeten ze bovendien minimaal anderhalve dag vrij zijn. Tussen twee werkdagen moeten ze minstens twaalf uur kunnen uitrusten en tussen 23.00 en 06.00 mogen jongeren onder de 18 niet werken.

Op zondagen mogen jongeren wel werken, als dat tenminste in het bedrijf voor iedereen gebruikelijk is. Er moet dan iets over 'zondagarbeid' in de cao of het arbeidscontract staan. Jongeren moeten in ieder geval dertien vrije zondagen per jaar hebben.

Verzekering

Op de loonstrook hoort altijd een bruto- en nettoloon te staan. Is dat niet het geval, dan is er mogelijk sprake van zwart werk. Dit betekent dat de jonge werknemer niet is verzekerd bij ongelukken op het werk. Bovendien loopt de vakantiekracht het risico op hoge boetes, en dan zijn al die (brand)wonden ook nog eens voor niets geweest.

undefined

undefined

Meer over