Uittocht uit de Aegon-stal

Verzekeraar Aegon laat al jaren puike winsten zien. Vorig jaar werd bovendien de Amerikaanse branchegenoot Providian overgenomen, een record-deal. Maar deze schijn van poen, pais en vree bedriegt....

GEERT-JAN BOGAERTS

DE overdonderende klanken van Richard Strauss' Also sprach Zarathustra vullen het auditorium. Twaalfhonderd dolenthousiaste Hongaren springen op als Kees Storm, bestuursvoorzitter van Aegon en ook hún hoogste baas, een glorieuze entree maakt. Storm krijgt een minuten durende ovatie, en spreekt daarna zijn mensen toe.

Storm (54) geniet intens. Op de zeepkist staan en mensen toespreken is zijn hobby. Motiveren, teambuilden: dat is Storm op zijn best. In Boedapest heeft hij de wind helemaal mee. De Hongaren zijn zojuist tot de ontdekking gekomen dat de personeelsopties die hen zijn uitgekeerd, door de waardestijging van het Aegon-aandeel inmiddels een half jaarsalaris waard zijn. Daarvoor willen mensen wel op hun stoelen klimmen.

People-manager als hij is, moet het Storm daarom des te meer pijn doen als hij de onttakeling aanschouwt van 'zijn' Aegon Nederland, de bakermat van het grote Aegon-concern. Niet dat het slecht gaat met de Nederlandse dochter. Integendeel. Wie uitsluitend op de cijfers afgaat, moet concluderen dat het nog nooit beter is gegaan met de verzekeraar.

Maar achter het succesverhaal schuilt een andere waarheid: die van leegloop, brallerigheid en machismo. De façade is prachtig, maar Aegon Nederland begint sporen van inwendig verval te vertonen. Wie een blik werpt in de bestanden van de Kamer van Koophandel, neemt in de periode 1994 tot 1996 een ongekende uittocht van bestuurders waar.

Van Frits Bruijn, een blauwe maandag de baas van Aegons succesvolle bankdochter Spaarbeleg, tot directielid Cor van den Bos: het aantal managers dat is gevallen onder de bijl van Paul van de Geijn (50), de ambitieuze directievoorzitter van Aegon Nederland, neemt ongekende proporties aan.

En er is niets dat Kees Storm er aan kan doen. Aegon heeft de onafhankelijkheid van de landenorganisaties hoog in het vaandel staan. Zo hoog, dat Aegon NV, de overkoepelende organisatie, eigenlijk betrekkelijk weinig te vertellen heeft. De Amerikaanse man in de raad van bestuur, Don Shepard, is feitelijk alleenheerser bij de Amerikaanse Aegon-bedrijven. De overname van Providian, eind vorig jaar, maakt de macht van Shepard nog groter: na de overname komt ongeveer de helft van de omzet uit de VS.

Aegon Nederland heeft sinds kort, net als alle andere landenorganisaties, zijn eigen raad van commissarissen. Dat betekent dat er nog een schakel is geschoven tussen de raad van bestuur op concernniveau en de directie in Nederland.

Storm heeft formeel geen poot om op te staan en op sentimenten kan een bedrijf als Aegon Nederland niet afgerekend worden. In 1995 kwam 65 procent van de winst uit Nederland, en 45 procent van de omzet. Nederland is dus winstgevender dan de meeste andere landendivisies. Gemeld moet worden dat dit beeld vertekend wordt door de lage dollar. Bij een sterkere dollar neemt het belang van Nederland in de organisatie af.

Aegon is op zijn thuismarkt de tweede verzekeraar, na Nationale-Nederlanden, en heeft zich uitgeroepen tot kampioen van de tussenpersonen. Nog onder Jaap Peters verwierf Aegon een enorme goodwill bij deze polisverkopers, door zich als aandeelhouder fel te verzetten tegen de fusie tussen Nationale en NMB Postbank, nu ING Groep.

Agressief in zijn marketing, fel op concurrenten: dat is Aegon Nederland. Niet gemakkelijk voor zijn cliënten, ook dat is deel van het imago. 'Aegon is niet erg schappelijk voor cliënten', aldus een tussenpersoon. 'Meestal spelen ze erg volgens de regeltjes.'

Kees Intven is sinds kort directeur personeel en organisatie bij Aegon Nederland. Toen hij aantrad, liet hij zich tegenover een medewerker eens ontvallen dat hij niet begreep hoe een bedrijf met zo'n slechte sfeer, zulke goede resultaten behaalde.

Directievoorzitter Van de Geijn kon het Intven gemakkelijk uitleggen: Aegon heeft de markt natuurlijk mee. Alle verzekeraars in Nederland groeien, en zoals een concurrent het formuleert, Aegon heeft continuïteit geschapen voor zichzelf door vooral te mikken op verdere groei in levensverzekeringen en daaraan verwante producten. Kees Storm kan nu al min of meer uitrekenen hoe groot de winstafdrachten van Aegon Nederland in 2007 zullen zijn.

OP DE TWEEDE plaats heerst de onvrede vooral onder het hoger management van Aegon Nederland. Bij het uitvoerend personeel is alles pais en vree. De vakbonden zijn uitermate te spreken over het bedrijf. Aegon is goed voor zijn mensen. Er vindt een gigantische cultuuromslag plaats, waarin voor veel oudere medewerkers geen plek meer is. Aegon moet immers af van het verleden, dat bureaucratisch was, en toe naar de toekomst, waarin de markt dicteert.

Die overtolligen en tragen worden niet uitgekotst, maar zeer zorgvuldig begeleid. Legendarisch is het verhaal van de medewerker van de interne accountantsdienst die als onverbeterlijk lui en dom bekend stond. Hij wist nog net debet van credit te onderscheiden, maar daar hield het mee op. Op kosten van Aegon mocht hij een cursus voor het praktijkdiploma boekhouden volgen - een cursus op het laagste niveau. Daar haalde hij tweeën en drieën; en toen pas werd het Aegon te gortig.

Aegon is ook uitermate royaal met afkoopsommen en vertrekregelingen. Een medewerker kreeg hulp bij het opzetten van een potten- en pannenwinkeltje. Wat Aegon zo doet, zegt een ex-medewerker, is loyaliteit kopen. Van het zittende én het vertrokken personeel.

De veldslag vindt op hogere niveaus plaats. Frits Bruijn was marketingmanager bij Procter & Gamble en werd in de zomer van 1994 geparachuteerd als directeur van Spaarbeleg, de succesvolle bankdochter van Aegon.

De man keerde na negen maanden met de staart tussen de benen terug naar het Amerikaanse concern. Aan vertrouwelingen liet hij weten wat de reden van zijn vertrek was: 'Afgerekend worden op prestaties, prima. Dat ben ik bij Procter & Gamble wel gewend. Maar niet op de manier zoals het bij Aegon toegaat. Daar worden mensen kapot gemaakt, niet om hun prestaties, maar omdat dat in het straatje van bestuurders te pas komt.'

Onduidelijk is op wie hij precies doelde. Bruijn, inmiddels werkzaam in Tsjechië, wil daar niets meer over kwijt. Mogelijk illustratief zijn de omstandigheden waaronder Cor van den Bos, directielid van Aegon Nederland, afgelopen najaar vertrok. Van den Bos werd van de ene dag op de andere aan de kant gezet door directie-voorzitter Van de Geijn. Volgens ingewijden lagen de tegenvallende prestaties van Moneymaxx, de Spaarbeleg-zuster die Aegon in Duitsland probeert op te zetten, ten grondslag aan het vertrek van Van den Bos. 'Van de Geijn had een zondebok nodig. Dat werd Van den Bos', vertelt een inmiddels vertrokken directeur.

ALLE vertrekkende kadermensen worden vervangen door jonge honden, die net van universiteit of heao afkomen. Af en toe organiseert Aegon een inwijding, waarbij de hal van het pand in het Haagse Mariahoeve grijs en blauw ziet van de (mantel)pakjes. Die recruten werken keihard, zijn ambitieus, kneedbaar en inwisselbaar: precies zoals Van de Geijn ze graag ziet.

De vraag is vervolgens: wie is deze macho-bestuurder? Is Van de Geijn zo hard en ongenaakbaar als hij beschreven wordt? Bij Aegon zelf valt geen antwoord te vernemen. Het bedrijf wil niet meewerken aan dit artikel, omdat de verslaggever 'ex-directeuren' zou hebben benaderd.

We moeten het dus doen met de verhalen die anderen over Van de Geijn vertellen.

Van de Geijn heeft grote ambities. Toen hij enige jaren geleden werd benoemd tot directievoorzitter van Aegon Nederland, zei hij naar verluidt: 'Dat werd tijd.' En inmiddels zou hij op termijn Storm opnieuw willen opvolgen en bestuursvoorzitter worden. Hij bezet nu al een zetel in de raad van bestuur, maar om voorzitter van dat college te worden is meer nodig: een onbesproken verleden, een uitbundig track record en er dient een minimaal draagvlak binnen de onderneming aanwezig te zijn voor de persoon en zijn beleid.

Van de Geijns verleden is voor zover bekend onberispelijk, en op zijn financiële prestaties valt, zoals gemeld, weinig af te dingen. Dat draagvlak vormt echter wel een probleem. Populair is hij niet, en dat weet hij.

Van de Geijn kent zijn eigen beperkingen niet, vertellen diverse kennissen. Hij is een uitstekend verzekeraar, met veel verstand van de markt. Hij is ook financieel zeer deskundig. Hij heeft echter weinig kaas gegeten van teambuilding en mensenwerk. Enig charisma, een kwaliteit waarover Kees Storm in overvloed beschikt, is bij Van de Geijn niet te bespeuren.

Het cultuurverschil tussen Aegon NV, de corporate staf van ongeveer honderd man op de vierde etage van het hoofdkantoor, en Aegon Nederland is enorm. Bij de NV regeert nog de zachte maar dwingende hand van Kees Storm, die met zijn medewerkers, van hoog tot laag, gaat hardlopen of zijn beroemde weddenschappen met ze afsluit. Storm is daardoor met zijn kleine club mensen in staat om megadeals als die met Providian af te sluiten.

Naar verluidt is er zelfs een conflict ontstaan tussen Aegon Nederland en haar moeder: Aegon NV betaalt geen huur voor haar etage. Van de Geijn zou zich hierdoor benadeeld voelen ten opzichte van andere landenorganisaties.

Duidelijk is wel dat Van de Geijn het nog moeilijk krijgt, de komende tijd, om zijn ambities waar te maken. Aegon Nederland verliest aan belang in het steeds internationaler wordende conglomeraat. Het ligt voor de hand dat de raad van bestuur en de commissarissen ook internationaler worden. De nieuwe bestuursvoorzitter is niet meer automatisch een Nederlander. Van de Geijn kan binnenkort wellicht een andere cd van Strauss opzetten: Vier letzte Lieder.

Meer over