Trendwatchen

Je zou denken dat het een iets te duur woord was voor de gezellige babbeltjes die je elke week in HP/De Tijd tegenkomt, maar het schijnt om een echte academische discipline te gaan, dus je kunt er ook op promoveren....

CULTUURSOCIOLOGIE.

Zo gezegd, zo gedaan, moet de Utrechtse wetenschapper Carl Rohde hebben gedacht, en hij deed een proefschrift over de Nieuwe Waardigheid, met op de omslag de foto van een naakte Madonna aan een deltavlieger.

Tegenover een interviewer van de Volkskrant lichtte de jonge doctor (die zich in het bedrijfsleven ook verdienstelijk blijkt te maken als trendwatcher) de keuze als volgt toe: 'Madonna is een goed voorbeeld van de moderne waardigheid. Een vrouw die alles onder controle heeft en toch sexy en sensueel is. Een echte vent die toch vrouw blijft. Ik denk dat veel jonge vrouwen daardoor geïnspireerd worden.'

It is me what, zou de oude Gerbrandy verbaasd hebben opgemerkt. Alles onder controle en toch sexy. Typische kerel, en toch vrouw. Bloot in de lucht, en toch waardig.

Maar dat wordt nou ook precies in de dissertatie uitgelegd.

'Godsdienst en vooruitgangsgeloof hebben plaatsgemaakt voor fragmentatie', zat de socioloog tegenover zijn ondervrager op z'n praatstoel. 'En die gefragmenteerde samenleving wordt bij elkaar gehouden door de liberale tolerantiegedachte: ik doe het op mijn manier, jij doet het op jouw manier.'

Bij die passage in het interview vroeg ik me af of ik dat vorige week, en vorige maand, en vorig jaar niet eigenlijk ook al in HP/De Tijd had gelezen, maar gelukkig deed de cultuursocioloog juist op dat moment een grote stap voorwaarts.

'De laatste tijd', dicteerde hij de verslaggever, wie het even moet hebben geduizeld, 'zie je een zekere vermoeidheid met die anything goes-gedachte. Er is een diep verlangen naar meer collectieve noties van waardigheid. Vroeger hadden zulke collectieve noties grote kracht. Maar ze zijn allemaal verdwenen. Niemand heeft nog de autoriteit om ons bepaald gedrag voor te schrijven. Dat geeft enerzijds flinke vrijheid, anderzijds een soms angstaanjagende ongebreideldheid.'

Zelf moet ik er ook even voor gaan zitten. Net terug van de tulpenvakantie tenslotte, alweer uitkijkend naar de aarbeienweek, en voor de zekerheid de tickets al besteld voor het lange jachtweekeinde, ging het me allemaal niet in de kouwe kleren zitten.

'Misschien', wist de trendoloog intussen van geen ophouden, 'bekeren de kinderen van de postmoderne individualisten zich straks weer tot een kerk of een politieke beweging, wie zal het zeggen.'

Ja, wie zal het in godsnaam zeggen?

'Maar je kunt ook', vervolgde hij, 'aan andere vormen van collectief besef denken. Ik ben er bijvoorbeeld van overtuigd dat er een ecotax komt.'

Nog vóór mijn klomp was gebroken, pakte ik de telefoon, toetste de boekwinkel en bestelde het proefschrift waarvan ik weliswaar het gevoel had dat ik het al helemaal kende, maar ik wou het hebben.

Toen ik had opgehangen, hoorde ik Ritzen op de radio vertellen waarom hij de loting wil afschaffen voor kinderen die met gemiddeld een acht door hun zojuist begonnen eindexamen zijn gekomen. En meteen daar achteraan de reactie van de studentenbonden die daar tegen zijn, want de maatregel zou de arme schapen van het voortgezet onderwijs op onverantwoorde wijze dwingen hun best te doen.

Het was duidelijk: ook de studentenbonden hadden de studie van Carl Rohde - de Nieuwe Nederlandse Christopher Lasch - nog niet gelezen. Die denken nog allemaal onwaardig dat anything goes. Die zullen in hun angstaanjagende ongebreideldheid nog lelijk opkijken als de ecotax er ineens is.

En ik weet zeker: als ik ooit terugkom op aarde, word ik cultuursocioloog.

Meer over