Topvrouwen maken naam in schone bedrijven

Na softwarehuis Baan, heeft nu ook 's werelds op een na grootste computerfabrikant een vrouwelijke baas. Ook bij 'schone' dienstverleners komen meer vrouwen op belangrijke posities....

Van onze verslaggeefster

Het gaat niet goed met Hewlett-Packard. De winst blijft achter bij de verwachtingen, concurrenten halen het bedrijf aan alle kanten in en er staat een majeure reorganisatie op stapel. De computergigant grijpt naar een laatste redmiddel: er komt een vrouw aan de top. Carly Fiorina moet Hewlett-Packard uit het dal leiden.

Zo verging het ook Baan. Het softwarebedrijf uit Barneveld verloor het vertrouwen van beleggers, raakte in de verliezen en benoemde eind vorig jaar Mary Coleman. Sinds zij de zaak reorganiseert zit de beurskoers weer in de lift en gaat het ook zakelijk weer wat beter.

Net als Fiorina is Coleman 44 jaar oud, heeft zij de Amerikaanse nationaliteit en is zij doorgestoten tot de top van een internationaal high-tech bedrijf dat in de problemen zit. Natuurlijk zijn zij niet benoemd omdat zij vrouw zijn. Fiorina: 'Mijn geslacht is interessant maar echt niet het onderwerp van dit verhaal'.

Niet iedereen is het daarmee eens. 'Meer en meer vrouwen dringen door in gebieden die werden gedomineerd door mannen. De high-tech industrie groeit zo hard dat het erg belangrijk is om een vrouw in het top-management te zien doorbreken', zo reageerde een vertegenwoordigster van een toonaangevende Amerikaanse vrouwenorganisatie.

Maar de high-tech is allang niet meer een supermannelijke sector. In de lijst van de vijftig machtigste zakenvrouwen die het Amerikaanse zakenblad Fortune eind vorig jaar publiceerde, staan vrouwen op hoge posten bij Lucent, Microsoft, Cisco, Sprint en Sony.

De informatie- en communicatietechnologie (ICT) zit middenin een harde concurrentieslag. Bieneke van Hasselt, adviseur van lobby-organisatie Opportunity in Bedrijf: 'Het zijn bedrijven die innovatief moeten werken en die willen geen monocultuur meer, maar mensen met een diverse achtergrond want dat brengt creativiteit met zich mee.'

Deze bedrijven denken hun afzetmarkt beter te kunnen inschatten als hun personeelsbestand een goede afspiegeling is van die markt. Bovendien kampt de ICT-sector met een tekort aan personeel en kunnen de bedrijven dus niet erg kieskeurig zijn. 'Vele proberen zich daarom zo te presenteren dat ook vrouwen bij hen willen blijven', zegt Van Hasselt. Hewlett-Packard heeft school gemaakt in Silicon Valley met zijn 'zachte' bedrijfscultuur.

Behalve high-tech, prijkt er veel financiële dienstverlening op de lijst van Fortune, met Wall Street-goeroe Abby Cohen van Goldman Sachs als bekendste voorbeeld. Ook (multi-)mediabedrijven en fabrikanten van consumentenproducten zijn goed vertegenwoordigd. Allemaal ondernemingen die steeds meer willen inspelen op de eisen van de consument. Daarbij zijn volgens Van Hasselt juist vrouwelijke eigenschappen als inlevingsvermogen en procesgerichtheid van groot belang.

Van de vijftig Fortune-zakenvrouwen werkt er welgeteld één bij een puur industrieel bedrijf: Texaco. Willen vrouwen hun handen niet vuil maken? Van Hasselt stelt dat vrouwen moeilijk doordringen in de top van ondernemingen waarvoor een technische opleiding nodig is, zoals ingenieursbureaus, de chemie en de bouw. Ook is de cultuur in dergelijke ondernemingen veelal mannelijk.

Van Hasselt: 'En de afzetmarkt van een chemiebedrijf is in het algemeen ook weer vrij masculien van karakter.' Industriële ondernemingen leveren hun producten meestal aan andere ondernemingen, die op hun beurt veelal bestuurd worden door mannen. Dan is het niet nodig om vrouwen in de top te hebben, want de mannen begrijpen de klant heel goed.

De opmerkelijkste overeenkomst tussen de ambitieuze zakenvrouwen Coleman en Fiorina is dat zij beide Amerikaans zijn, terwijl Baan van oorsprong een Nederlands bedrijf is. Fortune mag er in de VS dan vijftig hebben gevonden, in Nederland zijn machtige zakenvrouwen niet zo dik gezaaid.

Sinds Sylvia Tóth vertrok bij uitzendbureau Content, is er geen enkele vrouw meer de baas bij een beursgenoteerd bedrijf. Angelien Kemna, fondsbeheerder bij Robeco's paradepaardje Rolinco, moet de Nederlandse vrouwelijke eer op de beurs hoog houden.

Meer over