nieuws

Tientallen rechtszaken tegen Philips wegens mogelijk kankerverwekkende deeltjes in slaapapneu-apparaten

De rechtszaken tegen Philips stapelen zich op sinds het bedrijf miljoenen slaapapneu- en beademingsapparaten terugriep omdat ze mogelijk kankerverwekkende purschuimdeeltjes en gassen in de luchtwegen van patiënten blazen.

De Philips Respironics CPAP, voor patienten met slaapapneu.  Beeld Hollandse Hoogte /  ANP XTRA
De Philips Respironics CPAP, voor patienten met slaapapneu.Beeld Hollandse Hoogte / ANP XTRA

In twee maanden tijd hebben meer dan tachtig Amerikaanse en Canadese gedupeerden Philips aangeklaagd. Door de affaire is het aandeel-Philips gekelderd.

Op 14 juni waarschuwde Philips in een wereldwijde veiligheidsmededeling dat het zwarte, geluidsabsorberende schuim in zijn slaapapneu- en beademingsapparaten kan verbrokkelen, waarna patiënten de purschuimdeeltjes kunnen inademen of inslikken. Ook kan de schuimlaag chemische gassen uitwasemen. Philips zei klachten van gebruikers te hebben ontvangen over onder meer hoofdpijn, luchtwegirritatie en bijholteontsteking. Bovendien zou blootstelling aan de schuimdeeltjes potentieel ‘kankerverwekkende effecten’ kunnen hebben, aldus Philips.

Door de schuimproblemen, waar Philips eind april voor het eerst melding van maakte, heeft het aandeel van het concern in vier maanden tijd meer dan 20 procent van zijn waarde verloren. Philips heeft 500 miljoen euro opzijgezet om de affaire het hoofd te bieden.

‘Class I’

In de Verenigde Staten, waar Philips het leeuwendeel van de apparaten verkocht, is de terugroepactie door de medische waakhond FDA ingeschaald als ‘Class I’, de zwaarste categorie, voor ‘een situatie waarin er een redelijke kans is dat een product ernstige gezondheidsproblemen of de dood kan teweegbrengen’. In totaal vallen 15,7 miljoen sinds 2008 verkochte apparaten onder de ‘recall’. Philips schat dat er nog 3,5 miljoen teruggeroepen apparaten in gebruik zijn.

Een van de teruggeroepen apparaten is de E30, een beademingsapparaat waarvan Philips tijdens de pandemie tienduizenden exemplaren aan ziekenhuizen verkocht, en verder is er een scala aan zogeheten CPAP- en BiPAP-machines, een soort luchtpompen voor mensen met slaapapneu, een slaapstoornis waarbij de adem meerdere keren per nacht langdurig kan stokken.

Sinds 17 juni zijn tot nu toe 82 Amerikaanse en Canadese gedupeerden, allemaal slaapapneupatiënten, in totaal 48 ‘class actions’ oftewel groepsvorderingen tegen Philips begonnen voor een schadevergoeding. Bijvoorbeeld vrachtwagenchauffeur Gerry Shelton uit het plaatsje Boring, Oregon, die geen oog meer dicht zegt te doen sinds hij zijn Philips Dreamstation 1 niet meer kan gebruiken. Omdat hij niet achter het stuur mag kruipen met onbehandelde slaapapneu, verloor Shelton zijn baan.

Hartstilstand

Veel Amerikaanse zorgverzekeraars vergoeden maar eens in de zoveel jaar een nieuw slaapapparaat. Doordat vooralsnog onduidelijk is wanneer Philips een gerepareerd dan wel nieuw apparaat levert, moeten veel slaapapneupatiënt zelf in de buidel tasten – bijvoorbeeld zo’n 900 dollar voor een nieuwe Dreamstation – of, als ze dit niet kunnen betalen, een slechte nachtrust voor lief nemen. Bij sommige eisers is de apneu zo ernstig dat ze zonder luchtpomp ’s nachts een hartstilstand riskeren.

Een kwart van de eisers meent gezondheidsschade te hebben opgelopen door de teruggeroepen Philips-producten. De klachten variëren van hoofdpijnen, braken en luchtwegirritatie tot neus-, nier- en longkanker. Zo legt Gayla Graham uit Louisville, Kentucky een direct verband tussen de ruim twee jaar dat ze een Philips Dreamstation gebruikte en het ontstaan van een kwaadaardig gezwel in haar neusholte.

Of dat verband er ook echt is, is voer voor toxicologen. In een verklaring op 14 juni meldde Philips dat er in de purschuimdeeltjes onder meer een in cosmetica verboden derivaat van tolueen was aangetroffen, 2,4-TDI. Deze stof is door het Europees Agentschap voor chemische stoffen (ECHA) gerangschikt als een ‘acuut giftige’ stof, die bovendien ‘verdacht wordt van het veroorzaken van kanker’. ‘Bij ratten bleek deze stof in experimenten neuskanker te kunnen veroorzaken’, zegt toxicoloog Gabriele Sabbioni (Universiteit van München). In een latere verklaring, op 8 juli, schreef Philips echter dat laboratoriumanalyse de aanwezigheid van de kankerverwekkende stof niet met zekerheid had kunnen bevestigen.

Philips zegt in een reactie bij de terugroepactie te zijn uitgegaan van een ‘worst case scenario’. ‘In bepaalde laboratoriumtests hebben we gezien dat de schuimdeeltjes mutageen kunnen zijn’ – oftewel: het DNA kunnen beschadigen – ‘daarom kunnen we nu niet uitsluiten dat de deeltjes mogelijk ook kankerverwekkend kunnen zijn. Maar we hebben geen testresultaten die erop wijzen dat de deeltjes ook daadwerkelijk kankerverwekkend zijn.’

Schuimdeeltjes

Philips denkt dat de schuimdeeltjes te groot zijn om diep in de longen terecht te kunnen komen. Om dit zeker te weten is, zoals Philips zelf erkent, meer onderzoek nodig, ‘want als de deeltjes net iets kleiner blijken, kunnen ze toch op plekken in de longen komen waar ze niet door het lichaam geklaard kunnen worden’, zegt toxicoloog Paul Scheepers (Radboudumc).

Het zorgtechnologiebedrijf spreekt met klem de beschuldiging uit de rechtszaken tegen dat het al jaren wist van de schadelijke schuimdeeltjes. Die beschuldiging stoelt onder meer op het feit dat Philips op 13 april een nieuwe generatie Dreamstations aankondigde, waarin het mogelijk kankerverwekkende purschuim niet meer zat. Pas twee weken later maakte Philips het schuimprobleem wereldkundig.

Philips zegt echter dat het vervangen van de schuimlaag in de nieuwe Dreamstations niets te maken had met het verbrokkelde purschuim. Dit euvel heeft Philips volgens een woordvoerder pas in maart dit jaar ontdekt, toen het bedrijf uit een inventarisatie over 2020 486 klachten over de schuimdeeltjes bleek te hebben ontvangen, terwijl het de jaren ervoor bij hooguit een paar handenvol klachten was gebleven.

Meer over