‘Teleurstellend dat PCM nog zondagskrant mist’

Stephen Grabiner, de Britse durfinvesteerder van Apax en commissaris bij PCM, bemoeit zich ook met journalistieke projecten. ‘De koers is niet mijn verantwoordelijkheid....

‘Nee, nee en nog eens nee.’ Stephen Grabiner, partner van Apax en meerderheidsaandeelhouder van PCM Uitgevers, heeft zijn stoel dichterbij getrokken en kijkt zijn ondervragers indringend aan. ‘Hoort u? U krijgt een categorisch nee.’

De vraag luidde of de Britse investeerder van plan is PCM Uitgevers in onderdelen te verkopen nu de voorziene beursgang van het bedrijf voorlopig op zich laat wachten. Doorgaans hanteren durfkapitalisten als Apax zo’n exit-scenario voor bedrijven die niet het snelle succes brengen waarop was gehoopt. PCM ontbeert de omvang die een beursnotering interessant maakt en moet in de dagbladen-divisie (70 procent van de omzet) vechten tegen het ongunstige economische tij en dalende oplages.

Grabiner gelooft desondanks heilig in de beursgang. Apax zal daarbij meer geduld betrachten dan door de PCM-journalisten wordt verondersteld, aldus de Brit.

Als commissaris drukt hij namens Apax zijn stempel op PCM. Zelf zegt hij dat hij in samenspraak met de raad van bestuur beslist over strategische investeringen van het bedrijf. ‘De koers van de kranten is niet mijn verantwoordelijkheid. Die ligt vooral bij de journalisten. En bij de raad van bestuur en de stichtingen die waken over de krantentitels.’ Maar ook over journalistieke sleutelprojecten geeft hij wel luid en duidelijk zijn mening. Zoals over de recente vernieuwing van de zaterdagse Volkskrant: ‘Daarin hebben wij flink geïnvesteerd. En wat levert het op? Niets! De zaterdageditie van de Volkskrant is voor PCM een van de belangrijkste producten. Maar veel lezers is het niet eens opgevallen dat die krant is veranderd.’

Vreemde ogen dwingen en Grabiner (47) is nadrukkelijk aanwezig op de eerste verdieping van het Volkskrant-gebouw aan de Wibautstraat te Amsterdam, waar de holding zetelt. Hij roemt de kracht van de afzonderlijke krantentitels, de ‘energie en de passie’ van het personeel, het maatschappelijk belang van PCM.

Het heeft hem tijd gekost de historie van de uitgever te doorgronden, zegt hij. PCM was volgens hem in de greep van stichtingen die vooral het eigenbelang vooropstelden. Dit had een verlammende uitwerking op de ontwikkeling van het bedrijf. Er is in de top ‘veel energie mee verloren gegaan’.

Als voorbeeld noemt hij de verkoop van Het Parool aan de Belgische Persgroep. ‘Dat heeft enorme spanningen teweeggebracht. Maar die interne politiek, dat almaar met elkaar bezig zijn, is nu verdwenen. Het afgelopen jaar kon ‘Theo’ (Bouwman, red.) zich eindelijk met de business bezig te houden. Want de aandeelhouders zitten op één lijn.’

Volgens de commissaris genereert PCM nog niet de omzet die de grootaandeelhouder zich had voorgesteld. Apax dacht in 2004 met PCM zijn slag te slaan op het dieptepunt van de markt, maar vervolgens is gebleken dat het de kranten alleen maar slechter gaat. ‘De dalende economie is hardnekkiger dan gedacht. Dat maakt het leven zwaar voor uitgevers. Je kunt je berekeningen niet stoelen op herstel en weet dus niet of je je doelstellingen zult halen. Je leeft van maand tot maand. Maar de winstcijfers van PCM zijn nog altijd in orde.’

Apax is absoluut niet in paniek, zegt hij. En de koers is duidelijk. ‘Toen wij ons belang in PCM verwierven, dachten wij het bedrijf ergens halverwege een groeispurt van acht à tien jaar naar de beurs te brengen. Zo is die afspaak ook gemaakt. Maar als het langer duurt om de juiste omvang te bereiken, blijft Apax desnoods die maximale tien jaar. Dit bedrijf wordt echt niet opgekocht door een Rupert Murdoch, of een ander. PCM heeft behoefte aan meerdere aandeelhouders, dat brengt stabiliteit.’

De basis van het bedrijf moet worden verbreed tot andere media. ‘En naast nieuwe acquisities moeten we autonoom beter presteren. Al met al is dit een proces dat acht tot tien jaar in beslag zal nemen.’ In de tussentijd zal Apax investeren in PCM, belooft Grabiner: ‘Want voor de overlevingskansen van dit bedrijf is meer nodig dan economisch herstel.’

Er zullen bij de kranten nieuwe initiatieven moeten worden genomen. Grabiner: ‘Daarnaast kijken we naar alles wat in de Nederlandse mediamarkt te koop is. Dat kan een radio- of tv-zender zijn, maar je kunt ook denken aan uitbreiding van de professionele uitgaven. PCM moet agressiever opereren. Maar het moet wel passend en verantwoord zijn, we kopen niet louter om maar zo snel mogelijk te kunnen groeien.’

Het bedrijf heeft heel sterke merken en veel journalistiek talent in huis, aldus Grabiner. Hij denkt dat daar veel meer geld uit valt te halen dan nu het geval is. ‘Dat is ons gezamenlijk belang; van redactie en van commercie. Voordat wij in PCM stapten, ontmoette ik een oud-hoofdredacteur van de Volkskrant. Die was er trots op dat hij de commerciële poot van het bedrijf buiten de redactie had weten te houden. Hij zag die mensen als vijanden. Onvoorstelbaar!’

Grabiner ziet een multimediale toekomst voor de uitgever van boeken en kranten. En vindt het des te spijtiger dat al dat journalistieke talent onvoldoende kan worden geëxploiteerd omdat wetgeving een radio- of tv-avontuur in de weg staat. Hij wil geen namen noemen van zenders waar PCM op aast. Daar worden ze alleen maar duurder van. ‘Mij is ook nog onduidelijk wat de goede formats zijn. Want zo’n zender moet wel passen in onze doelstelling: het breed bedienen van de doelgroep van hoogopgeleiden.’

Apax vindt het ‘volkomen rationeel’ om tegelijkertijd te investeren in de kranten. In oude én nieuwe titels. Grabiner: ‘Ik vind het teleurstellend dat de bedrijfsleiding er nog niet in is geslaagd een zondagskrant te ontwikkelen waar wij in geloven. We hebben veel geld in de ontwikkeling ervan gestoken. Maar als je het doet, moet je wel een substantiële doelgroep bereiken. We willen marktleider zijn, want zo bind je de grote adverteerders aan je. Trouw is een prachtige krant, mijn favoriet binnen PCM, maar de oplage is te laag om relevant te zijn voor adverteerders. Een zondagskrant op dat niveau hebben we niet nodig. Het mooie van de Nederlandse dagbladmarkt is dat tussen De Telegraaf en de Volkskrant een enorm gat ligt dat nog kan worden gevuld.’

Hij denkt ook dat PCM de slag heeft gemist op de markt van gratis kranten. Met de gratis krant 20 minuten, van oorsprong Zwitsers, heeft Apax ervaring opgedaan in het buitenland. ‘Ik denk dat gratis kranten in de toekomst alleen gedijen als ze in het bezit zijn van de lokale uitgevers. We voeren momenteel het debat hoe PCM in deze markt positie moet kiezen. Je kunt zelf zo’n krant gaan maken, je kunt ook denken aan een overname of een deelneming. Maar voor mij staat vast dat PCM hier iets moet doen.’

De gratis kranten bewijzen voor Grabiner dat er geen in beton gegoten wetten zijn voor dagbladuitgevers. ‘Jaren is gezegd dat jongeren geen kranten lezen, dat ze ongeïnteresseerd en onbereikbaar zijn. De gratis kranten bewijzen het tegendeel. Dan kun je zeggen: gratis, logisch, maar ik zie er het bewijs in dat de conventionele wijsheden van uitgevers geen stand houden. In dit vak gaat het om innovatie. Als er genoeg energie en talent in een redactie zit, zullen wij vernieuwing ondersteunen. Want als onze redacties die drang zouden missen, zitten we pas echt in de problemen.’

Meer over