'Tegen de Grondwet, monsieur'

Wie in Vlaanderen een sociale woning wil huren, moet weldra Nederlands (leren) spreken. Waalse politici schreeuwen moord en brand over deze 'ongrondwettelijke provocatie'....

Bij de bakker aan het Gemeenteplein van Hoeilaart, een Vlaams dorpje aande oostrand van Brussel, heeft een mevrouw net een gesneden volkorenbroodbesteld. In vlot Frans doet de Nederlandstalige verkoopster haaruitgeleide. 'Merci madame, au revoir, bonne journée.'

Zou het nu zo moeilijk voor de klant zijn geweest om bij de bakker eenNederlandse conversatie te voeren? Ze woont al sinds 1987 in Hoeilaart,zegt ze buiten bij haar auto. Maar non, je ne parle pas le flamand. 'Ik hebhet op school gehad, maar dat was heel elementair', verontschuldigt zezich. 'Er zijn hier heel veel andere Franstaligen, dus we redden ons best.In de winkels helpt men ons ook graag in onze eigen taal.'

Dus enige inburgering is overbodig? Dat blijkt een foute vraag: 'Menkan ons niet dwingen, monsieur, dat is tegen artikel 23 van de grondwet.'Ze stapt in en stuift weg in haar Peugeot.

De exacte toevoeging uit de Belgische constitutie en haar irritatiekomen niet uit de lucht vallen. Sinds enkele dagen vliegen Vlamingen enFranstaligen elkaar weer in de haren over een taalkwestie. Dit keer is hetde nieuwe wooncode, die de Vlaamse regering heeft aangenomen. Die verplichtnieuwe huurders van sociale woningen een inspanning te doen om Nederlandste leren, via een gratis cursus.

De Franstaligen vatten deze voorwaarde op als een provocatie, als eenpoging om de verfransing van de Vlaamse rand rond Brussel tegen te gaan.Het is in Vlaanderen een gevoelig punt dat in veel Vlaamse randgemeentenvan Brussel al meer Franstaligen dan Vlamingen wonen.

Partijvoorzitter Maingain, van het Front Démocratique des Francophones(FDF) wil het 'apartheidsbeleid' van de Vlaamse regering bij het Comitévoor de Rechten van de Mens aankaarten. 'Dit ruikt naar racisme',fulmineert het Waals-liberale kamerlid De Donnea. De Waalse socialistischepremier Elio Di Rupo verwijt de Vlaamse regering 'een choquerende enfundamenteel discriminerende uitsluitingspolitiek'.

De Vlaamse wooncode wordt nog getoetst door de Raad van State en infebruari moet het Vlaams parlement er nog over stemmen. Maar de Walenwillen er bij voorbaat al een principekwestie van maken bij het federaaloverlegcomité.

Toch heeft de wooncode eigenlijk maar een bescheiden effect: ze gaatenkel gelden voor nieuwe huurders van een van de 130 duizend socialewoningen in Vlaanderen. Voor het verfranste Hoeilaart zal de maatregel dusweinig verschil maken: de meeste Franstaligen zoeken er een koophuis ofhuren in de vrije sector.

'Er zijn hier wel enkele bouwkavels die in de eerste plaats voorNederlandstaligen zijn gereserveerd. Maar ook dat ligt gevoelig', zegtverkoopster Elaine Beernaert van de plaatselijke Wereldwinkel.

Zelf vindt ze het geen punt om Frans of Nederlands te praten. 'Maar ikkan hier zo enkele Franstaligen aanwijzen die hier al dertig jaar wonen ennog geen woord Nederlands spreken. Dat vinden ze tellement difficile.Onzin, er zijn Afghaanse asielzoekers die na een maand al aardig onze taalspreken.'

Hoewel de controverse zich nu toespitst op Franstaligen in Vlaanderen,komt de aanzet voor de huurcode uit Antwerpen. Daar communiceren de socialehuisvestingsmaatschappijen al heel moeizaam met veel nieuwe huurders. 'Wijhebben 4800 woningen en de helft van onze huurders spreekt niet ofnauwelijks Nederlands', schat directeur Bernard Zajtmann van Onze Woning.'Van de nieuwe huurders is dat zelfs zo'n 75 procent.'

De taalbarrière heeft gevolgen voor de sociale cohesie in wijken vanAntwerpen-Noord, stellen de huisvestingsbureaus. Bewoners begrijpen niethoe ze afval moeten scheiden en als er een burenruzie is overgeluidsoverlast, kunnen de buren niet met elkaar communiceren.

'Ze kunnen het letterlijk niet met elkaar uitpraten', zegt Zajtmann.'Als ik als huisbaas dan een sociaal werker moet sturen, dat wordt datonbedoeld toch als een provocatie gezien. Dat is nergens voor nodig.'

Allochtonen- en vluchtelingenorganisaties vinden de nieuwe regels purediscriminatie. Maar Zajtmann vindt de discussie te zwart-wit. 'We wordennu als halve nazi's afgeschilderd, maar wij willen niet repressief zijn.Wij doen ons werk met respect voor iedereen. Als iemand die gratistaalcursus volgt, zijn wij al content.'

Meer over