Tegels in de badkamer zorgen goed voor deschimmel

Zeker 15 procent van de Nederlandse woningen heeft schimmel. Slecht voor de portemonnee en voor de gezondheid. De overheid geeft in reclamespotjes ventilatie als oplossing....

Schimmelvorming komt vooral voor in badkamers en toiletten. Dat lijkt logisch, want algemeen wordt aangenomen dat schimmels het goed doen in vochtige ruimtes. Volgens Adan, die per 1 maart wordt benoemd tot hoogleraar (bio)fysische processen in poreuze materialen, klopt dat beeld niet.

Volgens hem is niet het vochtgehalte maar de afwisseling tussen droog en nat de belangrijkste oorzaak voor het ontstaan van schimmel. 'De verandering in vochtigheid werkt als prikkel voor de schimmel. Bovendien heeft het organisme genoeg aan af en toe wat water, net als een plant.'

Schimmels kunnen huizen flink aantasten. De problemen met de gezondheid die hierbij de kop kunnen opsteken, zijn behoorlijk groot. Volgens de Wereld Gezondheids Organisatie ondervindt een kwart van de Europeanen schadelijke effecten voor de gezondheid als gevolg van vocht en schimmels.

Astmatische en allergische reacties zijn de meest voorkomende klachten. Ventileren en isoleren worden vaak als de remedie gezien. Maar het probleem is daar volgens Adan niet mee opgelost. 'Ook in nieuwe gebouwen blijven de problemen voorkomen, terwijl die bouwkundig veel beter zijn.' Volgens Adan is er naast isolatie en ventilatie nog een derde factor: materiaalgebruik.

Het bouwmateriaal in een badkamer neemt veel vocht op. Na een douche ontstaat condens dat eerst langs de wanden naar beneden stroomt. Die condens wordt geabsorbeerd door de constructie; door het hout, de tegels, cement en zelfs verf. Daarna komt het in de vorm van damp pas in de lucht terecht. Bij ventilatie verdwijnt de damp uit de lucht, maar het water niet uit het materiaal. Dat blijft veel langer vochtig. Het drogen wordt vooral bepaald door processen in het materiaal.

Door die processen te onderzoeken met een speciaal ontworpen MRI-scanner, hoopt Adan de groei van schimmels op cement, stucwerk of baksteen op micrometerniveau in kaart te kunnen brengen. De bestaande scanners, die gebruikt worden in de geneeskunde, waren niet geschikt. 'Het was gemakkelijker geweest om een stapel bakstenen het ziekenhuis in te slepen en daar onder een scanner te leggen, maar dat was om technische redenen niet mogelijk. Bovendien maakt een MRI-scanner in een ziekenhuis slechts een foto. Wij willen niet alleen zien waar het water in een materiaal zit, maar ook hoeveel.'

Volgens Adan kunnen materialen schimmelwerend gemaakt worden als duidelijk is hoe en waar bouwmateriaal water opneemt. 'We kunnen materiaal bestendiger maken tegen schimmels door bepaalde stoffen toe te voegen of betere schimmelwerende verf en coatings te ontwikkelen. Het schimmelwerende effect van een verf verdwijnt na twee jaar. Misschien kunnen we daar tien jaar van maken. Een materiaal helemaal schimmelvrij maken is een utopie, want als je niet schoonmaakt, groeien schimmels zelfs op glas. Maar we willen de weerstand ertegen zo hoog mogelijk maken.'

Koen Hilferink

Meer over