Surinaamse dollar in glijvlucht

De Surinaamse regering heeft de vaste wisselkoers tussen de Surinaamse en de Amerikaanse dollar losgelaten. Met noodgrepen probeert zij het tij te keren.

Jeroen Trommelen
Een Surinaamse arbeider graaft een sleuf voor een muur die een in aanbouw zijnde kapitale villa aan het zicht gaat onttrekken. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Een Surinaamse arbeider graaft een sleuf voor een muur die een in aanbouw zijnde kapitale villa aan het zicht gaat onttrekken.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

3.000 gulden voor een broodje pom; zo erg als in de jaren negentig zal het in Suriname waarschijnlijk niet meer worden. Maar vanaf deze week is de economie van het land deels terug in 1992, toen papiergeld in dikke bundels moest worden meegedragen en met Nederlands ontwikkelingsgeld in arren moede 'valutaveilingen' werden gehouden om de hyperinflatie te beteugelen.

Sinds afgelopen woensdag is de voorheen vaste wisselkoers tussen de Surinaamse en de Amerikaanse dollar voor het eerst weer losgelaten, nadat de officiële koers en de straatwaarde net als vroeger fors uit elkaar waren gelopen. De inflatie tussen februari 2015 en februari dit jaar bedroeg in Suriname ruim 30 procent.

Om de financiële paniek te bezweren herhaalt de Centrale Bank van Suriname het fenomeen valutaveiling, waarbij woensdag alvast 10 miljoen Amerikaanse dollars (bijna 9 miljoen euro) per opbod werd verkocht. Dat leverde een prijs op van 5,16 Surinaamse dollar (SRD) voor één Amerikaanse, waarmee de koers van de SRD in elk geval vastligt tot aanstaande dinsdag, wanneer de volgende veiling plaatsvindt.

'Wij zijn tevreden over het resultaat, want 5,16 SRD is een goede koers', reageerde directeur Jim Bousaid van de Hakrinbank in de krant de Ware Tijd. Maar ook de nieuwe officiële koers is voor gewone Surinamers een zware aanslag op hun koopkracht.

gulden ingeruild voor dollar

De Surinaamse gulden werd in 2004 ingeruild voor een Surinaamse dollar. Vijf jaar geleden was de waarde nog 2,70 SRD voor één Amerikaanse dollar, maar daar kruimelde steeds meer vanaf. Afgelopen november devalueerde de munt in een klap met 20 procent en kwam de officiële koers op 3,96 SRD.

De prijzen voor telefoon, voedsel en benzine liepen direct op, maar de lonen stegen niet mee. Ook sindsdien werd de glijvlucht van de SRD niet wezenlijk gestopt en valutaveilingen zullen dat volgens sommige experts evenmin voor elkaar krijgen.

'Valutaveilingen komen vaker voor in landen met grote verschillen tussen de officiële koers en de straatwaarde. Ze zijn altijd een teken van een tekortschietend economisch beleid', zegt Sweder van Wijnbergen, voormalig hoofdeconoom bij de Wereldbank en hoogleraar macro-economie aan de Universiteit van Amsterdam. 'Het Internationaal Monetair Fonds vind dit soort veilingen ook nooit goed, want structureel lossen ze niets op.'

Valutaveiling

Ook nu wilde het IMF geen valutaveiling in Suriname, erkende minister Gillmore Hoefdraad van Financiën in de Surinaamse Assemblee. Het land wil geld lenen van het fonds, maar kreeg te horen dat het zijn munt moet laten devalueren en aan economisch herstel moet werken. Met name de overheidsuitgaven moeten omlaag want die zijn sterk gestegen als gevolg van allerlei beloften waarmee president Bouterse vorig jaar de verkiezingen won, zoals hogere pensioenen.

Valutaveilingen worden gehouden om importeurs van basisgoederen in staat te stellen om goedkoper aan dollars of euro's te komen, zegt Van Wijnbergen. 'Dat kan werken, maar om te voorkomen dat het geld op de verkeerde plaats terechtkomt is een heel goed en doorzichtig toezichtsysteem nodig, zonder enige kans op corruptie. Of Suriname aan die eisen voldoet, mag je misschien betwijfelen.'

Ook in de jaren dat de Surinaamse munt relatief stabiel bleef, is het vertrouwen in de eigen dollar nooit volledig teruggekeerd. Auto's worden met toestemming van de overheid geprijsd en afgerekend in Amerikaanse dollars, en veel maandelijkse huren van huizen worden afgerekend in euro's.

Bouterse

Vorige week zei president Bouterse dat huurprijzen per 1 mei alleen nog mogen worden uitgedrukt in Surinaamse munt, maar of dat wordt vastgelegd in wetgeving is onduidelijk.

Ook de valutaveilingen in 1992 waren bedoeld om de wisselkoers te stabiliseren. Er was 300 miljoen gulden (136 miljoen euro) ontwikkelingsgeld voor beschikbaar. Toen daarvan 66 miljoen was uitgegeven, bleek het systeem niet te werken en werden de veilingen voortijdig gestaakt. De bijbehorende economische hervormingen werden niet uitgevoerd, en van het van de markt halen van Surinaamse guldens - om de geldontwaarding te beteugelen - kwam ook niets terecht.

De koers stabiliseerde later door betere begrotingsdiscipline van president Venetiaan, die aanvankelijk ook door Bouterse werd voortgezet. In plaats van de uitgaven te verlagen, gokt de Surinaamse regering nu op verhoging van de inkomsten. Eind 2016 komt een nieuwe goudmijn van het Amerikaanse bedrijf Newmont in bedrijf, waarvan de Staat extra inkomsten verwacht. Ook Staatsolie zal dan volop in productie zijn. Hoefdraad: 'De crisis duurt nog ongeveer zes maanden'.

null Beeld
Beeld
Meer over