Sul gaf NS excuus voor reorganisatie

De opkomst en ondergang van Lovers Rail las als een spannend jongensboek. Met de toenmalige directeur Peter Sul in de rol van Robin Hood....

Hij wilde een individuelere benadering. De treinpassagier moest in de watten worden gelegd. Hij moest zich prettig voelen, comfortabel zitten en op zijn tijd kunnen genieten van een getapt biertje of een vers bakje koffie.

Afkomstig uit de competitieve wereld van de rondvaart ontsproot het ene na het andere idee uit zijn brein. Fietsen konden worden geleast, schoenen gepoetst en verse broodjes worden gegeten.

Ook kon je in de trein via een tv-scherm kennisnemen van het nieuws. En anders dan bij de NS, waar je tegen een forse boete oploopt, kon je er goedkope kaartjes in de trein kopen.

Maar ondanks alle acties en ideeën zat het Lovers-treintje van Haarlem naar Amsterdam, maar één keer echt vol. Dat was bij de opening toen het genodigden en journalisten vervoerde. Daarna vertrokken dagelijks talloze, lege voertuigen van de perrons van Amsterdam CS en Haarlem CS.

Sul bleef optimistisch. 'De mensen moeten het ervaren.' Telkens vertelde hij dat het beter ging. 'Heb geduld, wacht af.'

Maar het reizigersaantal groeide niet. De passagiers van Amsterdam naar Haarlem en omgekeerd bleken meer geïnteresseerd in het 'massavervoer' van de NS. De verliezen bij Lovers Rail liepen op. Jaarlijks leed het bedrijf ongeveer zeven miljoen gulden verlies, weten ingewijden. Zij denken dat het bedrijf in totaal tussen de twintig en dertig miljoen gulden verloor.

Dinsdag besloot het moederbedrijf dat het genoeg was en stopte alle treindiensten van Lovers Rail, waarmee een einde kwam aan de luis in de pels van de NS.

Vanaf de eerste Lovers-rit in augustus 1996 kijfde Lovers-directeur Sul met de NS. Over te late leveringen door de NS, over een omgevallen locomotief, over tellingen van reizigers in de Lovers-trein. Sul bestreed de NS te vuur en te zwaard. Hij dreigde zelfs de ministers Jorritsma en Netelenbos met een claim van tweehonderd miljoen gulden als zij hun beloftes niet na kwamen.

Slim was dat niet, want toen Lovers de ene na de andere vergunning kreeg voor het rijden van treinen en dat niet waar kon maken, sloeg Netelenbos genadeloos terug. 'Als Lovers niet gaat rijden, dan kieper ik hem van rails', zei de minister.

Het was de ommekeer in de geschiedenis van het spoorbedrijf. Sul werd aan de kant gezet. Kort tevoren was het bedrijf voor tientallen miljoen guldens overgenomen door de Franse gigant CGEA, tegenwoordig Vivendi geheten.

CGEA wilde niet vechten, maar samenwerken met de NS en de Nederlandse regering. Dat zou het bedrijf veel meer opleveren, dacht het nieuwe Franse management onder leiding van Jerome Jeauffroy. De aanloopverliezen nam hij op de koop toe, want in de toekomst zou de Nederlandse spoormarkt worden opengegooid en zou CGEA zijn marktaandeel wel krijgen, zo werd het bedrijf voorgespiegeld.

Maar dat pakte anders uit. In het laatste jaar van het Paarse kabinet ging het roer om. De Nederlandse regering wilde niet langer verschillende treinen op hetzelfde spoor laten rijden. Bovendien kreeg de NS voor tien jaar het alleenrecht op het rijden van de lucratieve intercity's.

Concurrentie kon vanaf die dag alleen nog aan de randen van het spoornet, waar regionale gebieden worden aanbesteed. CGEA wil zich nu op deze markt richten.

Het debacle van Lovers Rail maakt duidelijk dat de samenwerkingstactiek van de Fransen niets heeft uitgehaald. Noch van de overheid, noch van de NS heeft het bedrijf iets gedaan gekregen. CGEA staat met lege handen. Of die nog eens gevuld raken is zeer de vraag. In Zuid-Nederland, waar CGEA zijn hoop op heeft gevestigd, gaan de onderhandelingen over de verkoop van de busbedrijven BBA en Hermes uiterst moeizaam. Jeauffroy wilde dinsdag dan ook geen termijn noemen waarin hij een positief resultaat verwachtte.

Met Lovers Rail verdwijnt concurrentie op het spoor in Nederland. Een vier jaar durend experiment van het ministerie van Verkeer. Conclusie: De Fransen zijn pakweg dertig miljoen gulden kwijt. Sul is miljonair. En de grote winnaar is de NS. Onder druk van de concurrentie heeft het bedrijf een cultuuromslag in gang kunnen zetten, honderden miljoenen guldens aan kosten kunnen besparen en bovenal: NS is weer wat het was: monopolist.

Meer over