Stroombedrijven fuseren vanwege de Russen

Met het bod op Scottish Power mengt ook het Spaanse Iberdrola zich in de fusiegolf in de Europese energiesector. Er is een belangrijke reden voor de overnames: Gazprom....

Van onze verslaggever Xander van Uffelen

‘Het eindspel in de Europese energiewereld is begonnen’, zegt Jacques de Jong van het onderzoeksinstituut Clingendael. ‘De grote energiebedrijven manoeuvreren zich in de best mogelijke uitgangspositie. De omvang van het bedrijf is daarbij cruciaal. Vandaar dat ondernemingen met overnames zichzelf trachten te versterken.’

Dinsdag meldde het Spaanse Iberdrola zich in dit overnamespel in de energiesector. Het Spaanse stroombedrijf wil voor 17 miljard euro het Britse Scottish Power overnemen. Het plan past in een reeks van recente miljardendeals. Eerder dit jaar kondigde het Duitse Eon aan het Spaanse Endesa te willen overnemen. Gaz de France stuurt aan op een fusie met Suez, de eigenaar van Electrabel.

De concentratie in de energiesector heeft een belangrijke reden: Gazprom. Om de macht van het Russische staatsbedrijf te weerstaan hebben energiebedrijven onderhandelingskracht nodig, zegt De Jong, voormalig directeur van energietoezichthouder DTe. ‘Gas is in Europa de belangrijkste brandstof voor de opwekking van elektriciteit. Gezien de spilpositie van Rusland bij de levering van gas, pogen energiebedrijven voor hun inkoop een machtsblok te vormen.’

Ook energieadviseur Arnoud van der Slot van Roland Berger wijst naar de belangen van Gazprom. ‘Vandaag stond nog in de krant dat Gazprom de prijzen voor gasleveranties aan Europa gaat verhogen. Bij elektriciteit wordt altijd veel aandacht besteed aan de hoogspanningsmasten waarover de stroom wordt vervoerd. Maar de crux voor de energiesector is de brandstof waarmee de elektriciteit wordt opgewekt. Rusland speelt hiermee met zijn gas een belangrijke rol. In dit mondiale machtsspel om de brandstoffen moeten bedrijven een grote omvang hebben. Daar komt bij dat grote landen als China en India voor Europese bedrijven geduchte concurrenten zijn bij de inkoop van olie en gas.’

Vooral Duitse en Franse bedrijven zijn druk bezig zich van de inkoop van gas te verzekeren, zegt De Jong. Vandaar dat Eon Endesa wil kopen en Gaz de France wil samengaan met Suez, de eigenaar van het Belgische energiebedrijf Electrabel. Alleen de Italianen, die Suez wilde kopen, voelen zich in deze overnamestrijd buitengesloten.

Deze pan-Europese overnames hebben de afgelopen maanden vooral veel politieke strijd opgeleverd. De Spaanse regering trachtte de overname van Endesa te blokkeren, terwijl het Franse parlement moest instemmen met de fusie tussen Gaz de France en Suez. De Franse, Duitse en Spaanse regeringen pogen zo allen grip te houden op de energievoorziening. ‘Alleen de Britten kan het weinig schelen. Zij vinden het prima als Scottish Power in Spaanse handen verdwijnt,’ zegt De Jong.

Met de traditionele schaalvoordelen van een fusie of overnames hebben de drie grote energiedeals weinig te maken. ‘Al deze overnames zijn niet bedoeld om de interne efficiëntie te verbeteren’, zegt Van der Slot. Kijk bijvoorbeeld naar Iberdrola en Scottish Power. Het ene bedrijf is actief in Spanje, terwijl het andere vooral Groot Brittannië als thuismarkt heeft. Daar is bij de operationele bedrijfsvoering weinig schaalvoordeel te behalen.

Aangezien de bedrijfsvoeringen van de diverse bedrijven weinig met elkaar te maken hebben, heeft de interne concurrentie weinig last van de samenklontering, zegt De Jong. ‘Het idee dat alle overnames de concurrentie in Europa sterk zouden beperken, klopt niet. Het is eerder andersom. Als Electrabel via Gaz de France toegang krijgt tot de Franse markt, wordt het een serieuze concurrent voor het machtige EDF.’

Het rijtje met potentiële fusie en overnamekandidaten wordt steeds kleiner. Het Duitse RWE, het Zweedse staatsbedrijf Vattenfall en het Deense staatsbedrijf Dong worden nog genoemd als prooi. De Nederlandse bedrijven spelen in dit Europese machtsspel geen rol. De Jong: ‘Nuon, Essent en Eneco spelen ook na een eventuele fusie in de derde divisie.’

Meer over