Ster van autofabrikant Mercedes-Benz verbleekt (Gerectificeerd)

Een Mercedes is duur, maar dan heb je ook waar voor je geld. Maar de klant vindt de hoge prijs niet langer vanzelfsprekend....

Vorig jaar had Mercedes-Benz een probleem op de Amerikaanse markt. De airconditioning van de luxe Duitse auto's was namelijk té goed. Amerikanen willen een stroom koude wind in hun gezicht hebben om te voelen dat de klimaatregeling het daadwerkelijk doet. Mercedes' airco, die de temperatuur binnen de auto zonder schokken op een constant niveau houdt, bleek te geavanceerd voor de gemiddelde Amerikaan.

De anekdote is afkomstig uit een zeldzaam interview van het zakenblad Forbes met Jürgen Schrempp, de hoogste baas van Mercedes-Benz' moederbedrijf Daimler Chrysler. Het verhaal is een voorbeeld van de vele problemen waarmee het roemruchte merk met de ster te kampen heeft.

Volgens Clem Dickmann, een onafhankelijk adviseur voor de auto-industrie, staat Schrempps anekdote zelfs symbool voor het belangrijkste probleem van Mercedes-Benz. 'Mercedes is erg gericht op technologie: ze maken volmaakter wat al volmaakt is. Maar de markt ontwikkelt zich juist een andere kant op. Het idee is steeds meer dat alle auto's goed zijn, dus waarom zou je meer betalen voor een Mercedes?'

Jarenlang was Mercedes-Benz de kurk waarop moederconcern DaimlerChrysler dreef. Na de fusie van het Duitse Daimler-Benz met Chrysler in 1998 bleek Chrysler een kat in de zak. De pijplijn waar nieuwe modellen uit hadden moeten komen, bleek grotendeels leeg en het bedrijf werkte met veel te hoge kosten.

Toen bij de Amerikaanse fabrieken van Chrysler - na veel reorganisaties en ontslagen - het lek eindelijk boven was, begonnen de problemen bij vlaggenschip Mercedes-Benz. De auto's van Das Haus golden in de autosector altijd als dé standaard voor fabricagekwaliteit.

Die reputatie maakte het Mercedes-Benz mogelijk hogere prijzen te vragen dan de concurrentie. Zelfs BMW en Audi, die toch ook geen slechte auto's maken, konden de prijsstelling van Mercedes-Benz niet volgen. Want een Mercedes behield zijn waarde .

Maar het imago van Mercedes als fabrikant van kwaliteitsauto's is steeds meer in het gedrang gekomen. Het begon met de stadsterreinauto M-Klasse, die in 1998 in de verkoop ging. De autopers durfde het aan om voorzichtig wat vraagtekens te zetten bij de afwerking van het interieur.

Later stapelden de klachten zich op. In een jaarlijks onderzoek van het Britse autoprogramma Topgear naar de ervaringen die kijkers met hun auto's hebben, kwam in 2003 het eerste model van Mercedes pas op de 57e plaats. Het afgelopen jaar was het niet veel beter.

Ook de Amerikanen zetten steeds meer vraagtekens bij de kwaliteit van de Beierse auto's. De Amerikaanse markt is van levensbelang voor Mercedes-Benz - 20 procent van alle verkochte Mercedessen vindt een koper in de Verenigde Staten. Consumer Reports, een soort Amerikaanse Consumentenbond, doet ieder jaar onderzoek naar de betrouwbaarheid van nieuwe auto's. Afgelopen maart bleek Mercedes - overigens net als de andere grote Duitse merken - een groter aantal defecten te vertonen dan de Japanse concurrentie. Dat was het ergste nog niet, want de kwaliteit van Japanse auto's is legendarisch. Wat echt pijn deed, was dat ook Amerikaanse auto's - die bekend staan als notoire brekebenen - beter uit het onderzoek naar voren kwamen.

Eind juni volgde een tweede tegenvaller. Marktonderzoeksbureau J.D. Power rapporteerde per honderd nieuw verkochte auto's van Mercedes-Benz in Amerika 327 defecten. De lijstaanvoerder was Lexus, de luxedochter van het Japanse Toyota die op de Amerikaanse markt een steeds grotere bedreiging voor Mercedes wordt. Bij honderd verkochte Lexussen vonden de onderzoekers van J.D. Powers slechts 162 defecten - de helft minder dus dan bij Mercedes-Benz.

Dat zijn geen beste tijdingen voor een merk dat zich laat voorstaan op zijn kwaliteit. In 2004 daalde de omzet van de Mercedes Car Group - waaronder ook het het stadsautootjesmerk Smart en de Rolls-concurrent Maybach vallen - volgens voorlopige cijfers met 4 procent.

Ook in Nederland gaat het Mercedes-Benz niet voor de wind. Vorig jaar werden net geen twaalfduizend nieuwe Mercedessen op kenteken gezet, blijkt uit cijfers van branchevereniging Rai. In 2001 waren dat er bijna achttienduizend. 'De glans lijkt een beetje van de ster af te zijn', zegt hoofdredacteur Jaap Rijlaarsdam van Automotive, een vakblad voor de Nederlandse autosector. 'Ze hebben wat problemen met de techniek gehad en het modellengamma is niet meer helemaal topfit. Een aantal van hun auto's is nogal behoudend van styling, terwijl de concurrentie met veel nieuwe modellen is gekomen. In Nederland is Audi sterk opgekomen en doet Volvo het goed.'

Rijlaarsdam noemt daarmee twee merken die zich hebben ingevochten op de belangrijkste markt van Mercedes, die van de dure zakenauto. Tot tien jaar geleden was dit het exclusieve terrein van Mercedes en zijn eeuwige rivaal BMW.

Ron Wensink is voorzitter van het Nederlandse dealernetwerk van Mercedes. Hij beaamt dat de concurrentie veel heviger is geworden. 'Er zijn veel meer merken bijgekomen', vertelt Wensink. 'En we hebben de pech gehad dat de concurrentie de afgelopen tijd met veel nieuwe modellen is gekomen. Wij zijn op dat punt niet erg verwend.' In 2004 introduceerde Mercedes-Benz slechts een nieuwe auto en dat was ook nog een nieuwe versie van een bestaand model, de A-klasse.

Dit jaar komt er echter een zondvloed aan nieuwe modellen op de markt en volgens Wensink zullen de verkopen dan ook weer aantrekken. 'Eind dit jaar komt de vernieuwde versie van de S-klasse op de markt. Dat geeft altijd een grote verkoopimpuls.' De S-klasse is Mercedes' meest luxueuze auto.

Adviseur Dickmann ziet het echter somberder in. 'Ze hebben heel veel gevoel voor het maken van goede auto's, maar ze voelen de markt minder goed aan. Mercedes zet nog altijd zwaar in op de C- en E-klasse, qua concept een beetje ouderwetse auto's. Maar in de groeimarkten, te weten de SUV's en de MPV's (stadsterreinauto's en ruimtewagens) zijn ze vaak te laat. Hun SUV wordt pas na acht jaar vernieuwd, en nu pas introduceren ze een midi-MPV. Bij andere merken is het eerste model MPV al vervangen.'

Van oudsher is Mercedes-Benz altijd een 'vraagmerk' geweest: de auto's stonden zo goed aangeschreven dat de klanten vanzelf kwamen. Maar de buitenwereld is veranderd en dat eist een andere instelling van fabrikant en dealers, zegt Dickmann. 'Als ze veel auto's willen verkopen, zijn ze niet op de goede weg.'

Meer over