STE heeft eindelijk beet

Bekeerlingen zijn recht in de leer. Zo ook de Stichting Toezicht Effectenverkeer. Sinds kort is de waakhond op de beursvloer roomser dan de paus....

Van onze verslaggeefster

Esther Hansen Löve

AMSTERDAM

Terwijl de directie van het in 1992 omgevallen effectenhuis Nusse Brink nog in de verdachtenbank zit, trekt de STE er al op uit om nieuwe schuinsmarcheerders van straat te halen. Van nalatigheid - zo moeten de kersverse waakhonden gedacht hebben - zal men de STE niet meer kunnen beschuldigen.

Uit een in opdracht van Zalm door accountants- en adviesbureau Coopers & Lybrand gemaakt rapport bleek eerder dit jaar dat de STE begin jaren negentig nalatig was geweest in haar toezicht. Daardoor konden de effectenhuizen Nusse Brink en Regio Effekt langer doorgaan met hun frauduleuze praktijken en sleepten zij meer klanten mee in hun val dan het geval was geweest als de STE tijdig had ingegrepen.

Nu vallen de spaanders aan de andere kant van de lijn, onder de effectenhuizen. Het eerste slachtoffer van de versterkte STE is PBI Securities, een commissionair die adviseert over beleggen in het Verre Oosten. Twee jaar geleden vroeg dit bedrijfje het lidmaatschap aan bij de Vereniging voor de Effectenhandel, die dit jaar is opgegaan in Amsterdam Exchanges.

'Daar is gevoeglijk naar gekeken want we hebben de Vereniging zelf opmerkzaam gemaakt op ons aandeel in de MKI-affaire', aldus Bob Out, eigenaar en directeur van Pacific Basin Investments, de houdstermaatschappij die boven PBI hangt.

In 1994 werkte Out nog bij een zustervennootschap van PBI in Hongkong waar hij betrokken raakte bij de beursgang van MKI. Deze wat saaie vastgoedmaatschappij beloofde bij zijn beursgang gouden bergen.

Nederlanders die via PBI aandelen van MKI hadden aangeschaft, hebben echter weinig goud gezien: twee dagen nadat zij hun stukken in handen hadden, werd de notering in Hongkong geschorst. De bergen bleken van steen en de beleggingen waardeloos.

Daarop startte de beurswaakhond in Hongkong een diepgaand onderzoek naar PBI, Out en zijn mede-directeur Michel Ho. In augustus vorig jaar kwamen de twee er met een waarschuwing van af. Zij hadden de financiële positie van MKI verkeerd ingeschat en daardoor onjuiste informatie verspreid. Out moest zijn vergunning van de beurs in Hongkong inleveren en keerde met Ho terug naar Amsterdam.

Op het Damrak werden de twee niet bepaald met open armen ontvangen. Hoewel de AEX in oktober vorig jaar een 'positief advies' gaf over hun lidmaatschap, dat het in januari handhaafde, ging de STE toch dwarsliggen. De waakhond vaardigde een 'aanwijzing' uit: de AEX zou Out moeten weigeren. Ho en PBI mochten echter wel lid worden.

De MKI-affaire en zijn eerlijkheid bij de aanvraag van het lidmaatschap in Amsterdam spelen Out nu parten. Want de beurs mag hem dan wel het lidmaatschap willen geven, de STE steekt heeft de AEX overruled. 'Maar ik ben van mening dat zij dat niet kan', vindt Out die daarom bezwaar indient bij de Commissie voor het Bedrijfsleven. Tot de uitspraak mag Out zich gedragen als ware hij lid.

De STE geeft geen commentaar maar heeft wellicht nog andere motieven voor het geven van de aanwijzing aan de AEX. De commissionairs van PBI doen namelijk niet alleen zaken in het Verre Oosten maar ook in het nabije noorden.

Ook daar gaat het niet steeds zoals het hoort: in 1991 was de onderneming betrokken bij een fraude bij het pensioenfonds van de Gasunie. Hoewel PBI elke schuld aan de miljoenenfraude ontkende, kwam de zaak de onderneming wel op een waarschuwing te staan. Anders dan de waarschuwing in Hongkong was deze echter geheel vrijblijvend.

Maar in 1991 opereerde de STE nog op grote afstand. Van controle op de beurs was toen nog nauwelijks sprake, zo bleek uit de weinig roemvolle teloorgang van Nusse Brink en Regio Effekt. Nu de STE verantwoordelijk is, zullen de commissionairs wat beter op hun tellen moeten gaan letten.

PBI denkt echter dat de STE te ver gaat: 'Ik heb het gevoel dat we fijngemalen worden in de molen van de bureaucratie.'

Meer over