Stakende Unoxwerknemers hopen dat de Hemaworsten snel opraken, zodat baas eerder beweegt

In Oss staken werknemers van een Unoxvestiging al ruim tien dagen. 'Hun' fabriek dreigt aan de concurrent te worden verkocht. Dan gaan ze er in loon op achteruit. 'We voelen ons als een zak zout over de heg gegooid.'

Met koffie, snacks en een spelletje rikken doden werknemers van Unox in Oss de tijd tijdens de staking.Beeld Marcel van den Bergh

Buiten de rode FNV-tent voor de toegangspoort van de Unoxfabriek in Oss staan twee kerstbomen. Een beetje vroeg misschien, beaamt Alex den Brok (47), maar daarmee willen de stakende werknemers een signaal afgeven aan de machtige baas die Unilever is: 'We geven niet op, als het nodig is gaan we door tot Kerst.'

Gefrituurde snacks

In de actietent staan donderdag tegen het middaguur tientallen Unox-werknemers. Ze drinken koffie, eten gefrituurde snacks, die gratis zijn aangeboden door een lokale snackbar, of zitten te rikken (een Brabants spel) aan de kaarttafel. Ze zijn boos omdat Unilever de Osse worstenfabriek heeft verkocht aan concurrent Zwanenberg. Dat tast hun pensioenvoorziening aan, want ze worden overgeheveld van het Unilever-pensioenfonds naar de VLEP, het pensioenfonds van de vleeswarenindustrie. 'We gaan van het beste naar het slechtste pensioenfonds van Nederland', zegt Nico Manders (48), al vijftien jaar in dienst en werkzaam bij de sauzen.

Ook andere arbeidsvoorwaarden worden versoberd en volgens FNV-bestuurder Niels Suijker wil Zwanenberg alleen maar een werkgelegenheidsgarantie voor 2018 afgeven. 'Wij hebben het bedrijf groot gemaakt', zegt Manders. 'En nu wil Unilever opeens van de food af. We voelen ons als een zak zout over de heg gegooid.'

Gaby Kuypers (51), bijna 28 jaar bij Unox en eerste operator bij de Hema-worsten, hamburgers en balletjes: 'Het scheelt ons al snel 300 tot 400 euro per maand. Daar mag je voor staken, hè?

Onderhoud

De estafettestaking bij Unox, al tien dagen aan de gang, is donderdag verzwaard; ze staken niet meer om de 24 uur maar om de 8 uur. Dat betekent nu dat de dagploeg staakt, vanmiddag gaat de avondploeg gewoon aan het werk, maar vanaf 23 uur legt de nachtploeg het werk weer stil.

Voor die acht uur loont het nauwelijks om de worst-, soep- of sauslijnen aan te zetten. 'Eigenlijk ligt de fabriek stil', zegt Den Brok, voorzitter van de ondernemingsraad, al 27 jaar in dienst en werkzaam in de 'kruidenkamer', waar de rook- en knakworsten worden gekruid. 'Er wordt wat schoongemaakt en onderhoud gepleegd.'

Bij Unox in Oss worden al tachtig jaar worsten gemaakt. Met de winter in aantocht is het hoogseizoen: in normale tijden worden hier ruim een miljoen Unox-worsten per week geproduceerd, plus wekelijk nog 360 duizend 'ambachtelijke' Hemaworsten. Daarnaast: Unoxsoepen in blik en diverse sauzen zoals van Chicken Tonight en Bertolli.

Jan Marijnissen

De besprekingen met Unilever en Zwanenberg, die de overname per 1 januari willen beklinken, zijn enkele weken terug gestrand, zegt vakbondsman Suijker. En nu is er dus sprake van een klassieke, rauwe staking, zoals je die zelden meer ziet in Nederland. Dat komt door de hoge organisatiegraad bij Unox: 80 procent van de werknemers is lid van de vakbond. Oss is ook een traditionele arbeidersstad, thuisbasis van de SP en zijn oprichter Jan Marijnissen, gepokt en gemazeld in het actievoeren. 'Het personeel wordt als een wegwerpartikel behandeld', vindt de SP in Oss. 'Deze staking is een voorbeeld voor de werkende klasse.'

Dinsdag sprak Marijnissen, zelf ooit worstenmaker in Oss, de stakers gloedvol toe. Hij fulmineerde ouderwets tegen de kapitalistische maatschappij, waarin 'de kapitalisten de bovenliggende klasse zijn'. En: 'Hoe haalt Unilever het in zijn hoofd om te zeggen: we doen honderden mensen weg, we verkopen ze gewoon, en nota bene aan een zekere Van der Laan.'

Stakende werknemers bij de Unox-fabriek.Beeld anp

Daarmee doelde hij op Aldo van der Laan, topman bij Zwanenberg en Quote 500-miljonair, die ook voorzitter was bij FC Twente en de voetbalclub samen met Joop Munsterman aan de rand van de financiële afgrond bracht. 'Dat wordt straks uw baas', sneerde Marijnissen. 'Wij zijn solidair en steunen jullie tot aan de overwinning.'

De eensgezindheid onder de stakers is groot, vertelt Kuypers. 'Je kent elkaar goed, de meesten werken hier al meer dan 25 jaar, bijna iedereen is lid van de bond. Unilever was een goede baas, alleen de laatste jaren wat minder. Het is nu hard tegen hard: arbeiders tegen de baas. Maar Ossenaren zijn koppig, we kunnen het lang vol houden.'

Nieuw bod

Ze hopen dat in de Hema-winkels de ambachtelijke worsten snel opraken, dan gaat Unilever de staking in Oss echt voelen en 'zal de baas eerder bewegen'. Volgens de stakers zijn sommige Hemafilialen al door hun voorraad heen; het Hemaconcern wil dat niet bevestigen. Unilever zegt zo snel mogelijk weer met de bonden om de tafel te willen. De FNV wil dat alleen als Unilever 'een concreet nieuw bod' heeft.

Ook in de FNV wordt met interesse en een vlaag van nostalgie naar de stakers in Oss gekeken. 'Zo zien we het niet vaak meer', beaamt vakbondsbestuurder Suijker. 'Ik kom uit de detailhandel, daar is de organisatiegraad 5 procent. Hier 80 procent. Dan heb je als bond de middelen om echt een vuist te maken. Dit zouden we vaker willen zien.'

Meer over