Sovjet-fabriek produceert linnen Poetin

De Russische textielindustrie is zwaar verouderd. Ook de linnenfabriek in Kostroma heeft betere tijden gekend. 'Lenin laat ik hangen uit een historisch besef en respect.'

Het linnen portret van de president zou een groot commercieel succes kunnen zijn voor de Grote Kostroma Linnen Fabriek, voorheen Lenin-Linnencombinaat. Deze 137 jaar oude linnenfabriek ging drie jaar geleden failliet, werd in oktober vorig jaar overgenomen door de Russische textielholding L en begint nu langzaam weer winst te maken.

'De vraag naar Poetins portret is gigantisch, maar hij is niet te koop', zegt directeur Oleg Moerzin. 'Het is te riskant om een prijskaartje op de president te plakken. Moet hij duur zijn, vanwege zijn status, of juist goedkoop, zodat iedereen zich een portret kan permitteren? Dat ligt zo gevoelig.'

Een fabriek die portretten van de president produceert, is in Rusland niet bijzonder. Poetin is een hype, hij geniet vrij constant de steun van ruim 70 procent van de bevolking. Zijn portret hangt overal in overheidsgebouwen en is te koop in alle boekwinkels. Er is een bergtop naar Poetin vernoemd, een kathedraal, een collectieve boerderij, een cake en een zak pinda's. Een meidengroep brak vorig jaar door met het nummer 'Ik wil een man als Poetin.'

Tussen al die persoonsverheerlijking wist de linnen afbeelding van Poetin toch de aandacht van de Russische media te trekken. 'Dat komt omdat hij er bij ons zo goed uitziet', vermoedt de directeur. 'Wij hebben als uitgangspunt een foto gekozen hebben waar Poetin heel ontspannen op staat. '

De fabriek, gespecialiseerd in grote partijen, produceert Poetin nu in zeer kleine oplagen - minder dan tien meter per maand. De 2500 personeelsleden hebben er allemaal een gekregen en verder is het een relatiegeschenk. De gouverneur van Kostroma en de directeur van het staatsgebonden energiebedrijf Mosenergo hebben een linnen Poetin op hun kantoor hangen, weet directeur Moerzin.

Zelf zit hij overigens onder een koperen reliëf van het hoofd van de eerste sovjetleider, Vladimir Iljitsj Lenin. 'Poetin hing ook op mijn kamer hoor', zegt Moerzin snel, 'maar ik heb hem laatst weggegeven. Lenin laat ik hangen uit een historisch besef en respect. Deze fabriek kende zijn grootste bloeitijd in de sovjetjaren. Toen ik hier kwam werken, was de fabriek net failliet gegaan. Het personeel was wantrouwig. Oudere werknemers waarderen het dat ik Lenin laat hangen. En het is een leuke bijkomstigheid dat ik bezoekers ermee in verwarring breng.'

Het enorme rood bakstenen gebouw met de hoge ramen dateert overduidelijk uit de tsarentijd, maar verder herinnert veel in de fabriek aan de Sovjet-Unie. De vormeloze grijze jurken en strak geknoopte hoofddoekjes van de vrouwelijke werkneemsters, het onlangs in ere herstelde bord bij de ingang met foto's van werknemers die bijzonder hebben gepresteerd, met daarnaast een overzicht van de productie per dag.

De 60-jarige Nina Smirnova sorteert vlas (de grondstof van linnen) op lengte. Als ze 125 bosjes op haar kar heeft liggen, rijdt ze die naar haar collega's die het vlas in de mengmachine hangen. 'Ik doe dit werk al 42 jaar', zegt ze. 'Er zijn in die tijd wel eens nieuwe machines aangeschaft, maar mijn werk is hetzelfde gebleven. Ik vind dat prettig, het is lekker rustig. Ik verdien 3000 roebel (80 euro) in de maand, het minste van iedereen. Maar ik ben dan ook de allerlaagste werker.'

Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie werd het Lenin-Linnenkombinaat na een aandelenuitgifte eigendom van de werknemers. De staat bepaalde niet langer hoeveel er moest worden geproduceerd en nam ook niet meer automatisch de volledige productie af. Het vinden van een nieuwe markten bleek niet eenvoudig. Ten eerste vanwege de stortvloed aan goedkope textiel uit Azië die de markt overspoelde, ten tweede omdat het met kunststoffen vermengde linnen niet langer paste in het snel veranderende modebeeld.

Andere textielfabrieken hadden het nog moeilijker. In tegenstelling tot vlas worden wol en katoen niet in Rusland geproduceerd. Dat moest nu ineens worden ingekocht in het buitenland: de voormalige sovjetrepublieken in Centraal-Azië. Veel textielfabrieken gingen failliet. In de Sovjet-Unie maakte de textielproductie 20 procent uit van het bruto binnenlands product, in het huidige Rusland nog slechts 4 procent.

In 1999 ging ook de linnenfabriek in Kostroma als aandelenmaatschappij failliet. 'Gelukkig hebben we het personeel en de machines weten te behouden', zegt vice-directeur Tatjana Tsibizova. 'De twee jaar dat de fabriek failliet was, kregen we nieuwe managers. Maar verder bleef iedereen doorwerken. We betaalden de salarissen uit in brood van onze eigen bakkerij en verder in linnen, wat de werknemers vervolgens ruilden voor andere producten.'

Sinds de overname door de textielholding L - eigenaar van zeven Russische linnenfabrieken - gaat het langzaam bergopwaarts. Er zijn nieuwe, Japanse, Duitse en Nederlandse (Stork) machines aangekocht. De fabriek richt zich nu op massaproductie van stoffen voor de West-Europese markt, via de Italiaanse vertegenwoordiger Polar Tax. Moerzin: 'Anders dan vroeger produceren we nu, op dringend verzoek van onze afnemers, alleen nog zuiver linnen.'

In West-Europa is de linnenindustrie vrijwel uitgestorven. In Frankrijk en België zijn nog een paar linnenfabrieken over, die gespecialiseerd zijn in exclusieve stoffen. De massaproductie schuift langzaam op naar het Oosten. 'Dat komt omdat linnen zo arbeidsintensief is. In Rusland is personeel goedkoper dan in het Westen', zegt directeur Moerzin. 'Omdat de methode van linnenproductie sinds Napoleon vrijwel hetzelfde gebleven is, kunnen wij met onze verouderde machines toch nog concurrerend zijn. Gelukkig is onze kwaliteit nu nog beter dan wat de Aziaten maken. Ik vrees dat dat niet zo lang meer zal duren. De Chinezen rukken op.' De Russische regering heeft nooit veel belangstelling getoond voor de textielindustrie, klaagt Moerzin. 'Wij bepleiten al jaren tevergeefs voor importheffing op het goedkoop textiel uit Azië. Helaas heeft onze regering andere prioriteiten. Met olie en gas valt meer geld te verdienen.'

Meer over